خبر کامل
چرا داروهای محبوب دیابت و کاهش وزن روی ۱۰ درصد افراد بی‌اثرند؟
بر اساس مطالعه‌ای جدید، داروهای پرطرفدار دیابت و کاهش وزن نظیر اوزمپیک و ویگووی، ممکن است برای حدود ۱۰ درصد از مصرف‌کنندگان اثربخشی لازم را نداشته باشند. این پدیده که «مقاومت به GLP-1» نامیده می‌شود، ریشه در مجموعه‌ای از جهش‌های ژنتیکی دارد که باعث تولید مقادیر بالای این هورمون در بدن می‌شود، اما سلول‌ها به درستی به آن پاسخ نمی‌دهند.
تأثیر جهش‌های ژنتیکی بر داروهای دیابت و لاغری
امروزه بیش از یک‌چهارم افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ از داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 استفاده می‌کنند. با این حال، تحقیقات اخیر دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد که تفاوت‌های ژنتیکی می‌توانند اثربخشی این داروها را در برخی بیماران به شدت کاهش دهند. اگرچه این داروها در دوزهای بالاتر برای درمان چاقی نیز تجویز می‌شوند، اما هنوز میزان تأثیر این جهش‌ها بر روند کاهش وزن به طور کامل مشخص نیست.
محققان در این زمینه اظهار داشته‌اند: «در برخی از کارآزمایی‌ها مشاهده کردیم افرادی که دارای این جهش‌های ژنتیکی بودند، پس از شش ماه درمان نتوانستند سطح گلوکز خون خود را به طور مؤثر کاهش دهند.» این کشف می‌تواند به پزشکان کمک کند تا با شناسایی زودهنگام بیمارانی که به این داروها پاسخ نمی‌دهند، سریع‌تر داروهای جایگزین را تجویز کنند.
نقش آنزیم PAM در مقاومت به GLP-1
پژوهش حاضر به طور ویژه بر دو جهش ژنتیکی تمرکز دارد که آنزیمی به نام PAM را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این آنزیم نقش حیاتی و منحصربه‌فردی در فعال‌سازی بسیاری از هورمون‌های بدن، از جمله هورمون GLP-1، ایفا می‌کند.
به گفته محققان، آنزیم PAM تنها آنزیم در بدن انسان است که می‌تواند یک فرآیند شیمیایی حیاتی به نام آمیداسیون را انجام دهد. این فرآیند باعث افزایش نیمه‌عمر و قدرت پپتیدهای فعال بیولوژیکی می‌شود.
هورمون GLP-1 که در روده تولید می‌شود، با تحریک ترشح انسولین، کند کردن تخلیه معده و کاهش اشتها، به کنترل قند خون پس از صرف غذا کمک می‌کند. داروهای آگونیست نیز دقیقاً برای تقلید از عملکرد همین هورمون طراحی شده‌اند.
یافته‌های کلیدی پژوهش
آزمایش بر روی بزرگسالان سالم
محققان در آزمایش‌های خود روی بزرگسالان سالم دریافتند افرادی که دارای جهش ژنتیکی خاصی به نام p.S539W در آنزیم PAM هستند، برخلاف انتظار اولیه، سطح هورمون GLP-1 بالاتری در گردش خون خود داشتند. با این حال، این هورمون بیشتر هیچ فعالیت بیولوژیکی بالاتری از خود نشان نمی‌داد و قند خون آنها سریع‌تر کاهش نمی‌یافت. این نتایج به وضوح نشان می‌دهد که بدن این افراد به هورمون GLP-1 مقاوم شده و برای دستیابی به اثر طبیعی، به مقادیر بسیار بیشتری از آن نیاز دارد.
مطالعات حیوانی و بالینی
برای تأیید این نتایج، محققان سال‌ها به بررسی آن از زوایای مختلف پرداختند. آنها دریافتند موش‌هایی که فاقد ژن PAM هستند نیز علائم مشابهی از مقاومت به GLP-1 را نشان می‌دهند. در این موش‌ها، تخلیه معده سریع‌تر انجام می‌شد و درمان با داروهای GLP-1 نتوانست این روند را کاهش دهد.
تحلیل داده‌های حاصل از سه کارآزمایی بالینی با ۱۱۱۹ شرکت‌کننده مبتلا به دیابت نشان داد افرادی که دارای جهش‌های ژن PAM بودند، پاسخ ضعیف‌تری به داروهای GLP-1 می‌دادند و احتمال رسیدن آنها به سطح هدف HbA1c (معیار کنترل بلندمدت قند خون) کمتر بود.
تمایز مقاومت به GLP-1 از سایر داروها
نکته بسیار مهم این بود که این جهش‌های ژنتیکی هیچ تأثیری بر پاسخ بیماران به سایر داروهای رایج دیابت مانند سولفونیل‌اوره، متفورمین و مهارکننده‌های DPP-4i نداشتند. این موضوع ثابت می‌کند که مقاومت کشف‌شده صرفاً مختص به فارماکولوژی گیرنده‌های GLP-1 است.
علت دقیق این مقاومت به احتمال زیاد تحت تأثیر عوامل متعددی است و دانشمندان آن را با مقاومت به انسولین مقایسه می‌کنند؛ پدیده‌ای که با وجود دهه‌ها تحقیق هنوز به طور کامل درک نشده است، اما درمان‌های مؤثری برای آن وجود دارد.
یافته‌های این پژوهش در ژورنال Genome Medicine منتشر شده است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
