هشدار جدی به کشاورزان لرستانی: خطر گسترش بیماری لکه خرمایی گندم

با توجه به شرایط اقلیمی اخیر شامل افزایش رطوبت نسبی، بارندگی‌های متناوب و نوسانات دمایی، فرصتی خطرناک برای فعالیت قارچ‌های بیماری‌زا، به‌ویژه عامل بیماری لکه خرمایی گندم، فراهم شده است. این بیماری که با نام‌های «لکه زرد» یا «سوختگی زرد برگی» نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین عوامل خسارت‌زا برای محصول گندم به شمار می‌رود و در صورت عدم کنترل، می‌تواند به سرعت در مزارع گسترش یابد.

ماهیت و تأثیر بیماری لکه خرمایی

بیماری لکه خرمایی ابتدا با ایجاد لکه‌های قهوه‌ای تا خرمایی بر روی برگ‌ها ظاهر می‌شود. با پیشرفت بیماری، سطح برگ‌ها به شدت درگیر شده و این امر منجر به کاهش فتوسنتز، ضعف در رشد گیاه و در نهایت افت قابل توجه عملکرد محصول می‌شود. این بیماری دامنه میزبانی گسترده‌ای دارد و علاوه بر گندم، بسیاری از غلات و علف‌های هرز خانواده گندمیان نیز به آن حساس هستند. گزارش‌ها حاکی از آن است که در برخی مناطق کشور و در شرایط اپیدمی شدید، کاهش عملکرد محصول بین 2 تا 50 درصد و حتی در مواردی تا 75 درصد نیز مشاهده شده است.

مشاهدات میدانی و نیاز به تشخیص آزمایشگاهی

بررسی‌های میدانی کارشناسان در برخی از مناطق استان لرستان، به ویژه در شهرستان‌های جنوبی، نشانه‌های ظاهری این بیماری را در تعدادی از مزارع گندم آشکار کرده است. با این حال، به دلیل شباهت علائم ظاهری لکه خرمایی با سایر بیماری‌های برگی گندم، تشخیص دقیق و قطعی آن نیازمند مطالعات آزمایشگاهی است. آلودگی معمولاً از برگ‌های پایینی گیاه آغاز شده و با تداوم رطوبت و افزایش دمای هوا، به سرعت به برگ‌های فوقانی، از جمله برگ پرچم، منتقل می‌شود. باقی ماندن بقایای آلوده گندم در مزرعه نیز نقش مهمی در تشدید و تسریع روند پیشروی بیماری در شرایط مساعد بهاری ایفا می‌کند.

اصول مدیریت تلفیقی برای کنترل بیماری

مدیریت تلفیقی بیماری لکه خرمایی شامل چندین راهکار کلیدی است که می‌تواند به کاهش شدت آن کمک کند:

• تناوب زراعی: کشت گیاهان غیرمیزبان برای شکستن چرخه زندگی قارچ.
• مدیریت بقایای گیاهی: حذف یا دفن بقایای آلوده گندم برای کاهش منابع آلودگی.
• تغذیه صحیح گیاه: تقویت سلامت عمومی گیاه و افزایش مقاومت آن در برابر بیماری.
• بازدید مداوم از مزارع: پایش منظم برای شناسایی زودهنگام علائم بیماری.

همچنین، در حالی که کشاورزی حفاظتی مزایای فراوانی دارد، در صورت عدم کنترل صحیح بقایای آلوده، می‌تواند زمینه را برای افزایش شدت بیماری لکه خرمایی فراهم آورد.

توصیه‌های مهم به کشاورزان

کشاورزان باید از مصرف خودسرانه سموم شیمیایی به شدت خودداری کنند. در صورت مشاهده هرگونه علائم اولیه بیماری، لازم است فوراً با کارشناسان حفظ نباتات، کلینیک‌های گیاه‌پزشکی یا کارشناسان پهنه مشورت نمایند. تحقیقات نشان داده است که مصرف هدفمند و زمان‌بندی‌شده قارچ‌کش‌های توصیه‌شده برای بیماری‌های برگی گندم، به ویژه در مرحله حساس برگ پرچم، در کاهش آلودگی بسیار مؤثر است.

شبکه پایش آفات و بیماری‌های گیاهی استان لرستان به طور منظم فعال بوده و کارشناسان این حوزه وضعیت مزارع را به دقت رصد می‌کنند. در صورت شناسایی کانون‌های احتمالی بیماری، توصیه‌های فنی لازم در کوتاه‌ترین زمان ممکن به کشاورزان ارائه خواهد شد. از کشاورزان درخواست می‌شود با جدیت پایش مزارع خود را دنبال کرده و هرگونه نشانه مشکوک را جدی بگیرند تا از بروز خسارت‌های سنگین در فصل برداشت جلوگیری شود.