چالش‌های اقتصادی و ژنتیکی گوسفند نجدی: زنگ خطر برای ذخایر بومی خوزستان

تهدیدهای اقتصادی و زیست‌محیطی

طاهری دزفولی با ابراز نگرانی از وضعیت کنونی، به عوامل متعددی اشاره کرد که دامداران را تحت فشار قرار داده است:

• افزایش شدید قیمت علوفه: این امر هزینه‌های نگهداری دام را به شدت بالا برده است.
• کمبود مراتع: محدودیت در دسترسی به چراگاه‌ها، فشار بیشتری بر دامداران وارد می‌کند.
• هزینه‌های بالای نهاده‌ها: افزایش قیمت نهاده‌های دامی، سودآوری را کاهش داده است.

این عوامل موجب شده‌اند که بسیاری از دامداران ناچار به فروش دام‌های مولد خود شوند. این اقدام تهدیدی جدی برای پایداری جمعیت گوسفند نجدی محسوب می‌شود و نیازمند حمایت‌های فوری در حوزه تامین خوراک است.

نگرانی‌های ژنتیکی و راهکارهای اصلاح‌نژادی

مجری طرح پایش ذخایر ژنتیکی به شناسایی مواردی از نقص ژنتیکی در گله‌ها اشاره کرد و هشدار داد که نشانه‌هایی از هم‌خونی در برخی گله‌ها مشاهده شده است. این پدیده زنگ خطر کاهش تنوع ژنتیکی را به صدا درآورده و می‌تواند به ضعف نژاد منجر شود.

در همین راستا، توصیه‌های اصلاح‌نژادی زیر به دامداران ارائه شده است:

• جابه‌جایی قوچ‌ها: برای جلوگیری از هم‌خونی و افزایش تنوع ژنتیکی.
• توزیع چرخشی نرهای مولد: به منظور بهبود ساختار ژنتیکی گله‌ها.

مشارکت دامداران و ثبت اطلاعات

طاهری دزفولی از همراهی صمیمانه دامداران خوزستان قدردانی کرد و افزود که مشارکت فعال بهره‌برداران در ثبت داده‌ها، نشان‌دهنده پیوند عمیق میان دانش بومی و ضرورت‌های علمی است. این همکاری می‌تواند آینده پرورش این نژاد ارزشمند را در اقلیم جنوب استان تضمین کند.

عملیات ثبت مشخصات و اندازه‌گیری‌های بیومتریک گوسفند نجدی، که در منطقه با نام محلی «اُوسی» شناخته می‌شود، در شهرستان‌های آبادان و خرمشهر وارد مرحله جدیدی شده است. در این مرحله، داده‌های ارزشمندی برای تکمیل شناسنامه ملی این نژاد جمع‌آوری شده است.

بازدیدهای اخیر از گله‌های مناطق جنوبی استان شامل ثبت دقیق وضعیت سلامت و وزن تولد بره‌های دو ماه اخیر بوده است. همچنین، با آغاز فصل جفت‌گیری در اردیبهشت‌ماه، فرآیند شناسایی و تفکیک میش‌های جوان با هدف بهبود مدیریت تولیدمثل و اجرای برنامه‌های اصلاح‌نژادی در دستور کار قرار گرفت.

ویژگی‌های برجسته گوسفند نجدی

مجری طرح پایش ذخایر ژنتیکی برتری‌های گوسفند نجدی را مورد تأکید قرار داد. طبق اطلاعات به‌دست‌آمده از دامداران این مناطق، این نژاد در شاخص‌های زیر عملکردی کم‌نظیر دارد:

• نرخ بالای دوقلوزایی: که به افزایش بهره‌وری کمک می‌کند.
• کیفیت مطلوب گوشت: یکی از ویژگی‌های اقتصادی مهم این نژاد.
• مقاومت چشمگیر در برابر گرمای جنوب: سازگاری بالا با شرایط اقلیمی سخت.

گوسفند نجدی از مهم‌ترین ذخایر ژنتیکی دام سبک در جنوب کشور به‌شمار می‌رود. این نژاد که به‌طور سنتی در مناطق گرمسیری خوزستان پرورش می‌یابد، به دلیل ویژگی‌هایی مانند سازگاری بالا با اقلیم گرم و توان راهپیمایی طولانی، طی دهه‌های گذشته همواره مورد توجه پژوهشگران و دامداران بوده است.

اهداف طرح‌های پایش

طرح‌های ثبت و پایش این نژاد در سال‌های اخیر با اهداف زیر در مراکز تحقیقاتی خوزستان دنبال می‌شود:

• حفاظت از تنوع ژنتیکی: برای جلوگیری از کاهش مقاومت نژاد.
• ارتقای بهره‌وری: افزایش تولید و بهبود کیفیت دام.
• جلوگیری از نابودی ذخایر ارزشمند بومی: حفظ سرمایه‌های ژنتیکی کشور.