گزارش بنیاد مسکن از بازسازی مناطق جنگ‌زده کردستان: امید به زندگی در میان آوارها

آغاز سریع ارزیابی‌ها در نخستین روزهای بحران

با شروع شرایط جنگی و وارد آمدن خسارات به برخی مناطق، تقسیم کار میان دستگاه‌های اجرایی به سرعت انجام شد. بر اساس مصوبه هیئت وزیران، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به عنوان نهاد مسئول ارزیابی خسارات ساختمان‌های مسکونی و تجاری با مالکیت بخش خصوصی تعیین گردید. محمد شاهو گلشه، رئیس ستاد بازسازی بنیاد مسکن کردستان، اظهار داشت که تیم‌های ارزیابی از همان روزهای ابتدایی در مناطق مختلف استان مستقر شدند.

جزئیات تیم‌های ارزیابی

گلشه در تشریح اقدامات انجام شده، بیان کرد: «۳۲ تیم تخصصی متشکل از ۶۶ کارشناس، مأموریت یافتند تا با حضور میدانی در شهرها و روستاها، میزان خسارات وارده را به‌صورت دقیق بررسی و ثبت کنند. این حضور میدانی، نخستین گام در مسیر بازسازی به شمار می‌رود؛ گامی که بدون آن، برنامه‌ریزی برای جبران خسارات امکان‌پذیر نخواهد بود.»

پل ارتباطی میان مردم و ستاد بازسازی

در کنار فعالیت‌های میدانی، ایجاد بسترهای ارتباطی برای تسهیل در ثبت درخواست‌ها و اطلاع‌رسانی به مردم، به عنوان یکی از اقدامات مهم در دستور کار قرار گرفت.

• سامانه تلفنی: راه‌اندازی سامانه تلفنی برای دریافت درخواست‌ها.
• شماره همراه: اختصاص شماره همراه برای دریافت پیامک و ارتباط از طریق پیام‌رسان‌ها.

رئیس ستاد بازسازی بنیاد مسکن کردستانه تأکید کرد: «این سامانه‌ها به‌صورت شبانه‌روزی فعال هستند و نقش مهمی در کاهش ازدحام، افزایش سرعت رسیدگی و ایجاد شفافیت در فرآیندها داشته‌اند. این اقدام را می‌توان تلاشی برای نزدیک‌تر کردن فاصله میان مردم و نهادهای اجرایی دانست؛ فاصله‌ای که در شرایط بحرانی، کاهش آن اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.»

تصویری آماری از خسارات وارده

آمارها، روایت‌گر بخش مهمی از ابعاد خسارات هستند. بر اساس داده‌های اعلام‌شده، تاکنون ۱۰ هزار و ۵۵۵ واحد مسکونی و تجاری در استان کردستان مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.

تفکیک خسارات:

گلشه به نوع خسارات نیز اشاره کرد و گفت: «تنها ۱۲۲ واحد نیازمند احداث کامل هستند، در مقابل، ۱۲ واحد به مقاوم‌سازی نیاز دارند و بخش عمده‌ای از واحدها، یعنی بیش از ۱۰ هزار واحد، در دسته خسارات تعمیری قرار می‌گیرند.»

جزئی‌ترین آسیب‌ها:

بیشترین آسیب‌ها مربوط به مواردی همچون درب، شیشه و پنجره است که ۷ هزار و ۱۹۹ واحد را شامل می‌شود. این خسارات، هرچند در نگاه اول جزئی به نظر می‌رسند، اما در مجموع، زندگی روزمره مردم را با اختلال مواجه کرده‌اند.

از فراخوان تا تشکیل پرونده

پس از انجام ارزیابی‌ها، نوبت به یکی از مهم‌ترین مراحل، یعنی تشکیل پرونده برای دریافت خدمات و حمایت‌ها رسید. بنیاد مسکن استان با استفاده از ابزارهای مختلف اطلاع‌رسانی، از مردم خواست تا برای تکمیل مدارک و ثبت درخواست‌های خود به ستادهای بازسازی مراجعه کنند.

• نصب بنر: اطلاع‌رسانی در سطح شهرها.
• فضای مجازی: استفاده از ظرفیت فضای مجازی.

این مسیر در نهایت منجر به تشکیل ۴ هزار و ۹۶۳ پرونده برای خسارت‌دیدگان شد. این عدد، نشان‌دهنده حجم قابل توجه مراجعات و همچنین اعتماد نسبی مردم به سازوکارهای پیش‌بینی‌شده برای جبران خسارات است.

آغاز پرداخت‌ها؛ گام نخست در جبران خسارات

با تأمین منابع مالی از سوی استانداری و دفتر مرکزی بنیاد مسکن، روند پرداخت کمک‌های مالی به آسیب‌دیدگان آغاز شد.

• کمک‌هزینه اجاره مسکن: برای خانوارهایی که امکان سکونت در واحدهای خود را ندارند، برای یک دوره شش‌ماهه پرداخت شده است.
• کمک‌هزینه جبران خسارات جزئی: مانند شیشه و پنجره، که صدها واحد از این محل حمایت شده‌اند.

گلشه تصریح کرد: «هرچند این پرداخت‌ها هنوز به تمامی خسارت‌دیدگان نرسیده، اما آغاز آن را می‌توان نشانه‌ای از حرکت عملی در مسیر جبران خسارات دانست؛ حرکتی که تداوم آن، نقش مهمی در کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها خواهد داشت.»

اسکان موقت؛ دغدغه‌ای فراتر از آمار

در کنار جبران خسارات مالی، موضوع اسکان موقت برای خانوارهایی که خانه‌های خود را از دست داده‌اند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر اساس مصوبه هیئت وزیران، تسهیلات قرض‌الحسنه ودیعه مسکن برای این گروه در نظر گرفته شده است؛ تسهیلاتی که می‌تواند تا حدی نگرانی‌های مربوط به تأمین سرپناه را کاهش دهد.

فرآیند دریافت تسهیلات:

فرآیند دریافت این تسهیلات شامل معرفی متقاضیان به بانک مسکن، ثبت اطلاعات در سامانه طرح‌های حمایتی و مراجعه به شعب منتخب است؛ مسیری که اگرچه چند مرحله‌ای است، اما برای اطمینان از تخصیص عادلانه منابع طراحی شده است.

چالش‌ها و ضرورت تسریع در پرداخت تسهیلات

با وجود اقدامات انجام‌شده، هنوز چالش‌هایی در مسیر پرداخت تسهیلات و خدمات وجود دارد. از جمله این چالش‌ها می‌توان به روند زمان‌بر اداری، نیاز به تکمیل مدارک و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف اشاره کرد.

گلشه اظهار کرد: «بر اساس آمار موجود، از میان ۷۸ واحد معرفی‌شده به بانک برای دریافت تسهیلات ودیعه، تنها بخشی از آن‌ها موفق به دریافت وام شده‌اند و این موضوع نشان می‌دهد که همچنان نیاز به تسریع در فرآیندها و افزایش هماهنگی میان نهادهای مرتبط وجود دارد. در شرایط بحرانی، زمان یکی از مهم‌ترین عوامل است و هرگونه تأخیر در ارائه خدمات می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته باشد.»

بازسازی؛ فراتر از ساخت‌وساز

آنچه در کردستان در حال وقوع است، صرفاً بازسازی ساختمان‌ها نیست، بلکه فرآیندی چندوجهی است که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و حتی روانی را در بر می‌گیرد. بازگشت مردم به خانه‌های خود، احیای کسب‌وکارها و ایجاد احساس امنیت، همگی بخشی از اهدافی است که در قالب برنامه‌های بازسازی دنبال می‌شود. در این میان، نقش نهادهای اجرایی در جلب اعتماد عمومی و ارائه خدمات به‌موقع، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.

با گذشت زمان از آغاز بحران، اکنون نشانه‌هایی از حرکت به سوی بهبود در مناطق آسیب‌دیده کردستان دیده می‌شود. ارزیابی گسترده خسارات، تشکیل هزاران پرونده، آغاز پرداخت کمک‌ها و برنامه‌ریزی برای اسکان موقت، همگی بیانگر تلاش برای مدیریت شرایط و کاهش آثار بحران هستند. با این حال، مسیر بازسازی همچنان ادامه دارد و نیازمند تداوم حمایت‌ها، تسریع در فرآیندها و همکاری نزدیک میان دستگاه‌های اجرایی، شبکه بانکی و مردم است. در نهایت، آنچه اهمیت دارد، بازگشت آرامش به زندگی مردمی است که در این بحران آسیب دیده‌اند؛ آرامشی که تحقق آن، نه‌تنها به ساخت دیوارها و سقف‌ها، بلکه به بازسازی اعتماد و امید در دل‌ها وابسته است.