واکاوی الگوهای هزینه‌کرد بهداشت و درمان در خانوارهای ایرانی

تحلیلی بر الگوهای هزینه‌کرد بهداشت و درمان در خانوارهای ایرانی

بررسی داده‌های هزینه و درآمد خانوارها در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که نحوه تخصیص بودجه خانوار برای امور بهداشتی و درمانی، ارتباط مستقیمی با سطح رفاه و سن سرپرست خانوار دارد. این تحلیل با کسر مخارج خوراکی از کل هزینه‌ها، سهم بهداشت و درمان را از مخارج غیرخوراکی استخراج کرده است.

شکاف هزینه‌های درمانی میان شهر و روستا

داده‌ها حاکی از آن است که خانوارهای شهری به طور متوسط هزینه‌ای معادل دو برابر خانوارهای روستایی را به حوزه بهداشت و درمان اختصاص می‌دهند. در حالی که در سال ۱۴۰۰، یک خانوار شهری حدود ۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای این امور هزینه کرده، این رقم برای خانوارهای روستایی ۵ میلیون تومان بوده است. نکته قابل تامل، روند نزولی هزینه‌های حقیقی درمانی در مناطق شهری است که در سال ۱۴۰۳ به ۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان کاهش یافته، در حالی که این هزینه‌ها در روستاها از ثبات نسبی برخوردار بوده است.

شاخص‌های معیشتی و سهم خوراک

برای دهک‌بندی خانوارها از شاخص «سهم خوراک از کل مخارج» استفاده شده است. طبق محاسبات، اکثر خانوارها ۴۰ درصد از درآمد خود را صرف هزینه‌های خوراکی می‌کنند. این شاخص بیانگر آن است که هرچه سهم خوراک از کل هزینه‌ها بیشتر باشد، خانوار در دهک‌های پایین‌تری قرار گرفته و از شرایط معیشتی دشوارتری برخوردار است.

تاثیر سن بر هزینه‌های سلامت

تحلیل هزینه‌ها بر اساس سن سرپرست خانوار نشان می‌دهد که با افزایش سن، سهم هزینه‌های درمانی از مخارج غیرخوراکی به طور طبیعی افزایش می‌یابد:

• سرپرستان ۲۵ ساله: اختصاص ۲ درصد از مخارج غیرخوراکی به درمان.
• سرپرستان ۸۰ ساله: اختصاص ۴ درصد از مخارج غیرخوراکی به درمان.

کاهش سهم هزینه‌های درمانی در سرپرستان بالای ۸۵ سال، احتمالا ناشی از تغییر ساختار خانوار و تحت پوشش قرار گرفتن توسط فرزندان است.