طرح «ناتوی اروپایی»؛ راهکاری برای دفاع مستقل قاره سبز با حمایت آلمان

تقویت نقش اروپایی‌ها در فرماندهی و کنترل

مقامات اروپایی در تلاشند تا تعداد بیشتری از کشورهای اروپایی را در نقش‌های فرماندهی و کنترل ائتلاف ناتو وارد کرده و توانمندی‌های نظامی خود را با دارایی‌های ایالات متحده تکمیل کنند. این طرح‌ها که به صورت غیررسمی و از طریق گفت‌وگوهای جانبی در حال پیشرفت هستند، هدف رقابت با ائتلاف فعلی را ندارند، بلکه به دنبال تقویت آن هستند.

• افزایش مسئولیت‌پذیری: اروپایی‌ها در صددند مسئولیت بیشتری را در ائتلاف بر عهده بگیرند.
• حفظ بازدارندگی: هدف اصلی، حفظ بازدارندگی در برابر روسیه، تداوم عملیاتی و اعتبار هسته‌ای است، حتی در صورت عدم حمایت واشنگتن.

تغییر رویکرد آلمان و فوریت طرح

طرح «ناتوی اروپایی» که نخستین بار سال گذشته مطرح شد، عمق نگرانی‌های اروپا را در مورد قابل‌اعتماد بودن ایالات متحده آشکار می‌سازد. این نگرانی‌ها پس از تهدید دونالد ترامپ برای تصاحب گرینلند از دانمارک و همچنین در بحبوحه بن‌بست بر سر عدم حمایت اروپا از جنگ آمریکا علیه ایران، فوریت بیشتری یافته‌اند.

نکته کلیدی در شتاب گرفتن این روند، تغییر موضع سیاسی برلین است. آلمان برای دهه‌ها در برابر درخواست‌های فرانسه برای افزایش «حاکمیت اروپایی» در حوزه دفاع مقاومت می‌کرد و ترجیح می‌داد ایالات متحده ضامن نهایی امنیت اروپا باشد. اما اکنون، در دوره صدر اعظمی فریدریش مرتس، این رویکرد در حال تغییر است، چرا که نگرانی‌هایی درباره اتکاپذیری آمریکا به عنوان متحد، به ویژه در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ، وجود دارد.

چالش‌های پیش رو و دیدگاه رهبران

چالش پیش رو بسیار عظیم است؛ ساختار کامل ناتو بر رهبری ایالات متحده در تقریباً تمام سطوح، از لجستیک و اطلاعات گرفته تا فرماندهی عالی نظامی، بنا شده است. با این حال، مارک روته، دبیرکل ناتو، اخیراً عنوان کرده است که این ائتلاف «بیش از پیش با رهبری اروپایی اداره خواهد شد».

الکساندر استوب، رئیس جمهوری فنلاند و یکی از رهبران درگیر در این طرح‌ها، بیان کرد: «در حال حاضر جابه‌جایی بار از ایالات متحده به سمت اروپا در جریان است و این روند ادامه خواهد داشت (...) و این بخشی از راهبرد دفاعی و امنیت ملی ایالات متحده است. مهم‌ترین نکته این است که باید درک کنیم این روند در حال وقوع است و همچنین آن را به شکلی کاملاً مدیریت‌شده و قابل‌کنترل پیش ببریم، نه اینکه [ایالات متحده] به طور ناگهانی عقب‌نشینی کند.»

این اقدام اروپایی‌ها، نه به دلیل فشار یا تحریک ایالات متحده، بلکه به ابتکار خود و به دلیل افزایش خصومت‌های ترامپ صورت گرفته است. ترامپ در روزهای اخیر متحدان اروپایی را «بزدل» خوانده و ناتو را «ببر کاغذی» توصیف کرده و در اشاره به ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، افزوده بود: «پوتین هم این را می‌داند.»

پیش از این نیز، رئیس جمهوری آمریکا در گفت‌وگو با نشریه انگلیسی تلگراف، ناتو را ببر کاغذی خوانده و گفته بود که واشنگتن به طور جدی در حال بررسی خروج از این ائتلاف نظامی است.