پیامدهای زیست‌محیطی جنگ و تلاش اصفهان برای مستندسازی خسارات بین‌المللی

پیامدهای زیست‌محیطی جنگ: فراتر از تخریب مستقیم

داریوش گل‌علیزاده، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان، اظهار داشت که آثار مخرب جنگ تنها به زمان درگیری محدود نمی‌شود و پیامدهای غیرمستقیم آن نیز به‌شدت بر روند تغییر اقلیم دامن می‌زند. او انتشار گازهای گلخانه‌ای در حین جنگ و فرآیند بازسازی مناطق ویران‌شده را دو عامل اصلی در تشدید این بحران دانست.

جبران پیامدهای زیست‌محیطی جنگ گاهی واقعاً غیرممکن است، به‌ویژه وقتی پای نابودی اکوسیستم‌های حساس در میان باشد.

وی افزود: «با تأکید رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور، تلاش‌های جدی برای تعیین دقیق خسارت‌ها و مطالبه‌گری در سطح بین‌المللی آغاز شده است. تیم‌های کارشناسی در حال مستندسازی دقیق این آسیب‌ها هستند تا بتوانند برآوردهای علمی و مبتنی بر واقعیت را ارائه دهند. این مستندات نقش کلیدی در اثبات ادعاها و پیگیری حقوقی خسارت‌های زیست‌محیطی خواهند داشت.»

چالش‌های پایش و نیاز به داده‌های دقیق

گل‌علیزاده با تأکید بر نیاز به داده‌های بسیار دقیق و جزئی‌تر برای محاسبه میزان انتشار گازها در هوا یا آلودگی‌های واردشده به خاک و آب، گفت: «بدون داشتن این اطلاعات پایه، هرگونه برآوردی نمی‌تواند مبنای علمی محکمی داشته باشد و ممکن است از واقعیت‌های میدانی فاصله بگیرد.»

وی هدف نهایی را ترسیم تصویری شفاف از ابعاد فاجعه با تکیه بر مستندات قطعی عنوان کرد و افزود: «تمرکز ما بر روی نمونه‌برداری‌ها از مناطق آسیب‌دیده است تا بتوانیم ارزش اقتصادی دقیق این خسارات را محاسبه کنیم. این کار به ما کمک می‌کند تا تصویر واقعی‌تری از هزینه‌های پنهان و بلندمدت داشته باشیم.»

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان همچنین به مکاتبات با نهادهای مرتبط برای دریافت اطلاعات اولیه اشاره کرد و بیان داشت که برای تدقیق و تکمیل آن‌ها به نمونه‌برداری‌های بیشتری نیاز است. او هشدار داد که بسیاری از اثرات مخرب بر آب و خاک ممکن است در حال حاضر آشکار نباشند و پیامدهای آن‌ها در آینده نمایان شود.

سلامت عمومی و پایش آلاینده‌ها در اصفهان

بررسی‌های اولیه کارشناسان در استان اصفهان نشان داده است که خوشبختانه تاکنون هیچ‌گونه حمله‌ای به صنایع شیمیایی که منجر به انتشار گازهای سمی و آلاینده شود، رخ نداده است. با این حال، بر اساس برآوردهای اولیه، احتمال می‌رود برخی از آلاینده‌ها خارج از دایره پایش فعلی اتفاق افتاده باشند.

• نیاز به تجهیزات پیشرفته: گل‌علیزاده تأکید کرد که برای اندازه‌گیری دقیق میزان انتشار آلاینده‌ها، نیاز فوری به تجهیزات پیشرفته‌تری داریم تا داده‌ها کامل‌تر و دقیق‌تر شود.
• تمرکز بر سلامت: «موضوع اصلی و حیاتی برای ما سلامت است. بر جلوگیری از تهدیدات احتمالی و پیش‌بینی اقدامات لازم برای کاهش اثرات آلاینده‌ها بر سلامت انسان‌ها تمرکز داریم.»
• همکاری با دانشگاه علوم پزشکی: در صورت دسترسی به تجهیزات پیشرفته‌تر، هشدارهای مراقبتی دقیق‌تری صادر و از طریق شبکه بهداشت به مردم منتقل خواهد شد. همکاری‌های مشترک و هماهنگی‌های دقیقی با دانشگاه علوم پزشکی برای پایش سلامت و کاهش خطرات در حال انجام است.

تأثیر جنگ بر حیات‌وحش و مدیریت باغ‌وحش صفه

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان اصفهان به تأثیرات جنگ بر حیات‌وحش نیز اشاره کرد و گفت که در فصل بهار که زمان زایمان حیات‌وحش است، استرس‌های ناشی از جنگ به‌شدت بر جمعیت حیوانات تأثیر می‌گذارد و این فشار روانی و فیزیکی خود را در آینده در کاهش جمعیت و تغییر رفتار آن‌ها نشان می‌دهد.

خوشبختانه، در مناطق چهارگانه تحت مدیریت استان اصفهان، هیچ‌گونه تلفات حیات‌وحش در طول جنگ اخیر گزارش نشده و حملات مستقیمی به این مناطق صورت نگرفته است. تنها سقوط چند پهپاد گزارش شده اما حمله مستقیم در زیستگاه‌های حیات وحش استان مشاهده نشده است.

درباره حیات‌وحش باغ‌وحش صفه شهر اصفهان نیز، گل‌علیزاده توضیح داد که تیم کارشناسی پیش از شروع جنگ، جلسات فشرده‌ای برگزار کرده بود تا سناریوی احتمالی آسیب‌دیدگی را مدیریت کند. هدف اصلی این بود که در صورت هرگونه خطر، حیوانات به‌صورت خودسرانه رها نشوند و کنترل جمعیت حفظ شود. خوشبختانه باغ‌وحش سالم ماند و حتی در ایام نوروز، استقبال بسیار خوبی از سوی شهروندان و مسافران از آن صورت گرفت.