خبر کامل
نیکوتین و سرطان کبد: کشف مکانیسم‌های مولکولی و نقش ژن‌درمانی در مقابله با آن
با گسترش روزافزون مصرف سیگارهای الکترونیکی، مواجهه با نیکوتین در جوامع بشری به طور چشمگیری افزایش یافته است. این ماده، که پیش از این نیز به عنوان عامل اصلی بروز بیماری‌های متعدد شناخته شده بود، اکنون در کانون توجه تحقیقات جدیدی قرار گرفته که به بررسی تأثیرات عمیق آن در سطح مولکولی و ژنتیکی سلول‌ها می‌پردازند.
نیکوتین و مکانیسم‌های مولکولی سرطان
تحقیقات نوین نشان داده‌اند که نیکوتین با دخالت در فرآیندهای بیان ژن، قادر است منجر به تولید پروتئین‌های غیرطبیعی و در نتیجه ایجاد طیف وسیعی از اختلالات و بیماری‌ها، از جمله سرطان شود. این یافته‌ها، درک ما را از چگونگی عملکرد نیکوتین در بدن و نقش آن در بیماری‌زایی عمیق‌تر می‌سازد.
مطالعه‌ای که نتایج آن به صورت رسمی در دانشگاه علوم پزشکی تبریز منتشر شده است، به بررسی تأثیر نیکوتین بر سلول‌های سرطانی کبد پرداخته است. در این پژوهش، افزودن نیکوتین به محیط کشت سلول‌های سرطانی کبد، تغییرات قابل توجهی را در سطح ژنتیکی این سلول‌ها ایجاد کرد.
این تغییرات ژنتیکی به طور مستقیم بر بیان ژن‌های دخیل در تکثیر و مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی (آپاپتوز) اثر می‌گذارند و به این ترتیب، چرخه حیات سلول‌های سرطانی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. با توجه به اینکه سیگار کشیدن یکی از عوامل اصلی و شناخته شده در بروز سرطان محسوب می‌شود، یافته‌های این مطالعه ضمن تأیید این رابطه، سازوکار مولکولی دخیل در این فرایند را روشن‌تر می‌سازد.
تأثیر نیکوتین بر miRNA-124 و ژن‌های سرطانی
دکتر خلیل حاجی اصغرزاده، متخصص فیزیولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز و یکی از پژوهشگران این طرح، اظهار کرد: «نیکوتین یک ماده فعال پیچیده است که علاوه بر اثرات شناخته شده بر سیستم عصبی، تأثیرات چندگانه‌ای بر سایر سلول‌های بدن، از جمله سلول‌های سرطانی، دارد. در این مطالعه، ما شاهد بودیم که نیکوتین چگونه می‌تواند با تغییر در الگوی بیان miRNA-124، که نقش مهمی در تنظیم بیان ژن دارد، بر سلول‌های سرطانی کبد تأثیر بگذارد.»
وی افزود که miRNA-124 به طور طبیعی در تنظیم فرآیندهای حیاتی سلول نقش دارد و تغییر در سطح بیان آن می‌تواند تعادل ظریف سلول را بر هم بزند. مشاهده شد که نیکوتین با کاهش بیان این ریزمولکول، زمینه را برای تغییر در بیان ژن گیرنده نیکوتینی و همچنین ژن‌های کلیدی در مسیرهای تکثیر و آپاپتوز سلولی فراهم می‌کند. این یافته‌ها دریچه‌ای نو به سوی درک بهتر مکانیسم‌های مولکولی سرطان کبد باز می‌کنند.
این متخصص فیزیولوژی تاکید کرد: «با توجه به این نتایج، یکی از رویکردهای درمانی آینده‌نگر می‌تواند استفاده از روش‌های ژن‌درمانی برای مقابله با اثرات مخرب نیکوتین باشد. هدف این روش‌ها، بازگرداندن بیان طبیعی ژن‌ها و اصلاح مسیرهای سلولی آسیب‌دیده است. بنابراین، توصیه اکید ما به افراد در معرض خطر ابتلا به سرطان، و به ویژه سرطان کبد، پرهیز کامل از مصرف دخانیات و اجتناب از مواجهه با نیکوتین در هر شکلی است.»
سیگارهای الکترونیکی و پیشرفت تومور
دکتر الهام کریمی ثالث، متخصص فیزیولوژی و از پژوهشگران این طرح، بیان کرد: «رواج سیگارهای الکترونیکی، اگرچه ظاهراً کم‌خطرتر از سیگارهای سنتی معرفی می‌شوند، اما منبع قابل توجهی از نیکوتین هستند و نباید از اثرات زیان‌بار آن‌ها غافل شد. تحقیقات ما نشان می‌دهد که نیکوتین می‌تواند مستقیماً بر روی بیان ژن‌های کلیدی در سلول‌های سرطانی کبد تأثیر بگذارد و این اثرات می‌تواند در طولانی مدت منجر به پیشرفت تومور شود.»
وی ادامه داد که تغییر در میزان بیان ژن گیرنده نیکوتینی، که خود توسط نیکوتین تحریک می‌شود، می‌تواند یک حلقه بازخورد مثبت ایجاد کند که به وابستگی بیشتر سلول سرطانی به این ماده و رشد سریع‌تر آن دامن بزند. علاوه بر این، دخالت نیکوتین در مسیرهای آپاپتوز (مرگ سلولی برنامه‌ریزی شده) حیاتی است؛ زیرا سلول‌های سرطانی اغلب با دور زدن این مکانیسم دفاعی طبیعی بدن به رشد خود ادامه می‌دهند.
کریمی ثالث در پایان خاطرنشان کرد: «این یافته‌ها اهمیت رویکردهای پیشگیرانه را برجسته می‌کنند. برای بیمارانی که سابقه خانوادگی سرطان دارند یا در معرض عوامل خطر دیگری هستند، اجتناب از نیکوتین نه تنها برای سلامت عمومی، بلکه به طور خاص برای کاهش خطر ابتلا یا پیشرفت سرطان کبد، امری ضروری است. تحقیقات آینده باید بر توسعه استراتژی‌های درمانی هدفمند که بتوانند این اثرات ژنتیکی نیکوتین را خنثی کنند، متمرکز شوند.»
نتیجه‌گیری و توصیه‌های پژوهش
این تحقیق، که جزئیات کامل آن در مقاله‌ای با شناسه DOI: 10.1134/S1062359023604780 منتشر شده است، نتایج مهمی را در زمینه تأثیر نیکوتین بر بیان ژن‌های سلول‌های سرطانی کبد و تأثیر آن بر پیشرفت بیماری آشکار می‌کند. این یافته‌ها می‌توانند در درک بهتر سازوکارهای مولکولی سرطان کبد، توسعه روش‌های نوین ژن‌درمانی برای مقابله با اثرات مخرب نیکوتین، و تأکید بر اهمیت پرهیز از مصرف دخانیات و سیگارهای الکترونیکی مؤثر باشند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
