برنامه‌های جدید برای احیای بافت تاریخی و توسعه گردشگری در فسا

احیای بافت تاریخی فسا و خانه سلیمان‌پور

بهزاد مریدی در بازدید از بافت تاریخی فسا و منزل ثبت‌ملی شده «سلیمان‌پور»، این بنا را میراثی مشترک از سیاست و فرهنگ نامید. خانه سلیمان‌پور که در سال ۱۴۰۰ به فهرست آثار ملی پیوسته، تنها یک بنای قاجاری نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی فسا در مدیریت شهری است.

انتقال اداره میراث فرهنگی به بافت قدیم

مریدی با اشاره به سیاست جدید اداره‌کل مبنی بر حضور فیزیکی در بافت‌های تاریخی، اظهار داشت: برای خروج بافت قدیم فسا از انزوا، مدیریت میراث‌فرهنگی باید در دل همین کوچه‌ها مستقر باشد. ما در حال رایزنی برای انتقال اداره میراث‌فرهنگی شهرستان فسا به این منطقه هستیم. این استقرار، علاوه بر سرعت بخشیدن به نظارت‌ها، باعث امنیت و رونق دوباره محله “خیابان پایین” خواهد شد.

خانه سلیمان‌پور؛ موزه اسناد و بلدیه فسا

وی بر اهمیت مرمت اصولی خانه سلیمان‌پور تأکید کرد و افزود: این خانه با توجه به پیشینه مالکش که اولین شهردار فسا بوده، می‌تواند به عنوان “موزه اسناد و بلدیه فسا” تعریف شود. حفظ این بناها، هویت بخشیدن به آینده شهر است و ما از مالکین خصوصی و ورثه بنا‌های تاریخی بافت قدیم فسا برای تبدیل این خانه‌ها به مجموعه‌های فرهنگی و اقامتی حمایت ویژه می‌کنیم.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس در پایان تصریح کرد: بافت قدیم فسا با محله‌های اصیلش، پتانسیل تبدیل شدن به یک مسیر گردشگری پیاده‌راه را دارد و استقرار اداره میراث در این محدوده، موتور محرک این تحول خواهد بود.

کاروانسرای بارآشلو؛ نگین جاده ابریشم

کاروانسرای تاریخی «بارآشلو» (رباط بارآشلو)، یادگار باشکوه عصر صفوی که روزگاری منزلگاه کاروان‌های مسیر شیراز به بندرعباس بوده، در آستانه تحولی بزرگ قرار گرفت.

احیای سند هویت جاده‌ای فسا

مریدی در بازدید از این بنای ثبت ملی شده در سال ۱۳۸۶ (به شماره ۲۰۲۶۴)، بر لزوم احیای این «سند هویت جاده‌ای فسا» تأکید کرد و از برنامه‌های جدید برای تبدیل آن به یک قطب اقتصادی-فرهنگی خبر داد.

این بنا که با مصالح بومی همچون سنگ، آجر و ساروج ساخته شده، شاهدی بر رونق تجاری فسا در ادوار گذشته است. پلان دقیق، اتاق‌های زمستان‌نشین و حیاط مرکزی وسیع آن، پتانسیلی بی‌نظیر برای تبدیل شدن به یک جاذبه پرتردد گردشگری را دارد.

وی افزود: نباید بنایی که در مسیر “جاده شاهی” قرار داشته و معماری آن یادآور عظمت دوران صفویه است در انزوا بماند. ما در حال تدوین بسته‌ای حمایتی برای واگذاری این بنا به بخش خصوصی با هدف بهره‌برداری گردشگری هستیم تا این میراث کهن، خود به منبع ثروت و اشتغال برای اهالی منطقه تبدیل شود.

بارآشلو؛ پیوند با زنجیره گردشگری

مریدی خاطرنشان کرد: این کاروانسرا بخشی از یک زنجیره گردشگری است که با محوطه‌هایی، چون تل‌ضحاک و بوم‌گردی‌های روستایی فسا گره خورده است. اولویت ما مرمت طاق‌های آسیب‌دیده و بازگرداندن حیات به حجره‌هایی است که روزگاری مأمن بازرگانان و مسافران جاده جنوب بوده‌اند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس افزود: احیای این بنا نه تنها به معنای حفظ یک اثر ملی است، بلکه با برپایی بازارچه‌های صنایع دستی و سیاه چادر‌های عشایری در مجاورت آن، می‌تواند فسا را از یک معبر جاده‌ای به یک «مقصد گردشگری» تغییر وضعیت دهد.

کاروانسرای بارآشلو که در ۲۰ کیلومتری جاده فسا-داراب و در نزدیکی روستای نوبندگان واقع شده، یکی از معدود کاروانسرا‌های چهارایوانی منطقه است که با وجود گذشت قرن‌ها، هنوز شکوه معماری خود را حفظ کرده است.

نقش بانوان در توسعه گردشگری روستایی فسا

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس، در جریان سفر به شهرستان فسا، با حضور در اقامتگاه بوم‌گردی سرای بهار بانو در روستای دستجه به مدیریت طاهره (بهار) مجیدی، از تلاش‌های این بانوی کارآفرین در احیای زیست سنتی تجلیل کرد.

مشارکت فعال زنان روستایی در گردشگری پایدار

مریدی در بازدید از اقامتگاه بوم‌گردی سرای بهار بانو تأکید کرد که موفقیت گردشگری پایدار در گرو مشارکت فعال زنان روستایی و تبدیل خانه‌های قدیمی به کانون‌های جذب توریست است.

آنچه امروز در اقامتگاه سرای بهار بانو مشاهده کردیم، فراتر از یک فضای اقامتی، یک “تجربه زیست” است. سلیقه و ظرافت زنانه در مدیریت این مجموعه، باعث شده تا روح زندگی روستایی به خوبی به گردشگر منتقل شود.

مریدی با اشاره به لزوم حمایت از مشاغل خانگی در حوزه گردشگری افزود: بانوانی همچون خانم مجیدی ثابت کرده‌اند که می‌توان با حفظ اصالت‌های معماری و آشپزی سنتی، اشتغال‌زایی مؤثری در دل روستا‌ها ایجاد کرد. ما در اداره‌کل میراث‌فرهنگی فارس، اولویت ویژه‌ای برای اعطای تسهیلات و آموزش‌های تخصصی به بانوان کارآفرین فعال در حوزه بوم‌گردی قائل هستیم.

برندسازی اشخاص در صنعت گردشگری

وی با ارائه رویکرد جدیدی در صنعت گردشگری، بر مفهوم برندسازی اشخاص تأکید کرد و گفت: در دنیای امروز، گردشگر به‌ویژه توریست خارجی، بیش از آنکه به دنبال در و دیوار یک مجموعه باشد، به دنبال دیدن آن “آدمِ خاص” و شنیدن داستان اوست. ما نباید فقط بوم‌گردی را برند کنیم، بلکه باید صاحب بوم‌گردی را به عنوان یک چهره شاخص و صاحب سبک معرفی کنیم.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان فارس، ضمن تمجید از شخصیت فرهنگی و منش معلمی مدیر اقامتگاه، از رسانه‌ها خواست تا بر روی شخصیت و مهارت‌های منحصر‌به‌فرد تمرکز کنند.

وقتی فردی مانند خانم مجیدی برند شود، اعتبار و آبروی او ضامن کیفیت خدمات خواهد بود. این همان مدلی است که گردشگری ما را پایدار می‌کند.

او خاطرنشان کرد: هر خانه روستایی که به همت بانوان با سلیقه به بوم‌گردی تبدیل می‌شود، یک سنگر برای حفظ میراث ناملموس ماست. اقامتگاه خانم مجیدی نمونه‌ای موفق از پیوند اقتصاد مقاومتی با فرهنگ غنی مردم فسا است.

در ادامه این بازدید، مدیرکل میراث‌فرهنگی فارس از بخش‌های پذیرایی و اتاق‌های سنتی این مجموعه دیدن کرد و پخت نان محلی و ارائه غذا‌های سنتی منطقه توسط تیم مدیریت این اقامتگاه را از شاخص‌های برجسته کیفیت در این واحد دانست.

طاهره (بهار) مجیدی، مدیر اقامتگاه بوم‌گردی سنتی بهار بانو، آمادگی خود را برای خدمت بدون چشم‌داشت به میراث فرهنگی اعلام کرد و گفت: آموزش پخت نان و میزبانی رایگان از مسافران برای من یک رسالت است تا این داشته‌های فرهنگی حفظ شود.