بحران زباله در مازندران: از تهدید زیست‌محیطی تا امید به رهایی با طرح‌های جدید

پیگیری استاندار و آغاز طرح‌های زیرساختی

با روی کار آمدن دولت چهاردهم و تشدید بحران زباله در مازندران، استاندار جدید استان نخستین ساعات کاری خود را به بازدید از طرح نیمه‌کاره کارخانه زباله‌سوز ساری و پیگیری گره‌گشایی از این مشکل اختصاص داد. همزمان با تخصیص اعتبارات لازم برای تکمیل این پروژه، عملیات اجرایی ساخت کارخانه کمپوست بهشهر نیز با حمایت از بخش خصوصی آغاز شد.

افتتاح این دو طرح مهم و زیرساختی در حوزه پسماند، بارقه‌های امید را برای حل مشکل زباله در استان پررنگ کرده است. در حال حاضر، تکمیل طرح‌های زیرساختی مشابه در چند شهرستان دیگر مازندران نیز با سرعت و بدون وقفه در حال انجام است.

کمپوست، راه‌حل مؤثر برای مدیریت پسماند

کارشناسان محیط زیست پس از بررسی‌ها و واکاوی‌های فراوان، به این نتیجه رسیده‌اند که کارخانه‌های کمپوست یکی از مؤثرترین روش‌ها برای مدیریت پسماند در مازندران است. آنها تأکید دارند که یک چرخه منظم شامل تفکیک زباله از مبدأ، پردازش و در نهایت تبدیل پسماند به کود در کارخانه‌های کمپوست باید رعایت شود.

با توجه به اینکه مازندران در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی رتبه نخست کشور را دارد و به عنوان لنگرگاه امنیت غذایی ایران شناخته می‌شود، تولید کود کمپوست از زباله برای این استان بسیار مفید و مؤثر خواهد بود. از این رو، کارشناسان خواستار افزایش تعداد کارخانه‌های کمپوست در این منطقه هستند.

زخم ۲۰۰ هکتاری زباله بر پیکر طبیعت مازندران

زباله در دو دهه اخیر به «زخمی عمیق» بر پیکر نحیف طبیعت شمال کشور تبدیل شده و مساحت آن به ویژه در مازندران افزایش یافته است. جانمایی نامطلوب مکان‌های دفن زباله در سه دهه اخیر، منجر به افزایش مساحت عرصه‌های دپوی زباله به حدود ۲۰۰ هکتار شده که عمدتاً در دل جنگل‌ها قرار دارند.

این دپوی زباله‌ها تنها به آلودگی خاک محیط محدود نمی‌شود؛ نفوذ شیرابه‌ها به عمق زمین و آب‌های زیرزمینی، تهدیدی بزرگ برای سلامت ساکنان اطراف این سایت‌ها است. بسیاری از زمین‌های باغی، شالیزاری و مراتع استان نیز به درجه‌ای از آلودگی رسیده‌اند که سلامت محصولات کشاورزی تولیدی در آنها با ابهام مواجه است.

شهرهای مازندران به گونه‌ای گسترده شده‌اند که جنگل، کوه، دشت و مرتع بخشی از شهرها و روستاهای این استان را تشکیل می‌دهند و همه این اراضی در معرض تهدید زباله‌ها قرار دارند.

خبرهای خوش از تکمیل پروژه‌ها

استاندار مازندران اظهار داشت که فرآیند تکمیل و افتتاح طرح‌های زیرساختی پسماند با شتاب و در «شرایط جنگی» ادامه دارد و بخشی از این طرح‌ها برای چند شهرستان در سال جاری افتتاح خواهد شد. مهدی یونسی رستمی اعلام کرد که سایت زباله شهرستان قائم‌شهر به همراه چند طرح مشابه مدیریت پسماند استان تا پایان تیرماه به بهره‌برداری خواهد رسید.

وی همچنین نوید تکمیل و بهره‌برداری از طرح ساماندهی سایت زباله قائم‌شهر را تا پایان تیرماه به مردم شهرستان‌های قائم‌شهر، سوادکوه شمالی، سوادکوه، سیمرغ و جویبار داد. علاوه بر این، در تنکابن، غرب استان، و شهرهای نور، محمودآباد و فریدون‌کنار نیز طرح‌های ساماندهی پسماند در حال اجراست و پیش‌بینی می‌شود این پروژه‌ها نیز تا پایان تیرماه به اتمام برسند.

هدف از اجرای این طرح‌ها، بهبود مدیریت پسماند، کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی و ارتقای سطح بهداشت و رفاه شهروندان عنوان شده است.

تکرار بوی تعفن و امید به آینده

معضل پسماند سال‌های طولانی است که گریبان مازندران سرسبز را گرفته و در سه دهه گذشته به بحرانی چندوجهی تبدیل شده است. محل دپوی زباله‌ها در شهرهای مختلف از گلوگاه تا رامسر، تهدیدی جدی برای عرصه‌های طبیعی محسوب می‌شوند. بوی تعفن زباله‌های انباشته در جای‌جای استان، حتی برای غیربومیان و مسافرانی که یک بار به مازندران سفر کرده‌اند، ناآشنا نیست.

با وجود گام‌های مثبتی که در سال‌های اخیر برداشته شده، به جز موارد معدودی مانند نیروگاه زباله‌سوز نوشهر و کارخانه کمپوست تنکابن، بسیاری از طرح‌ها به سرانجامی اثرگذار نرسیده‌اند و فرآیند تخریب اراضی طبیعی همچنان ادامه دارد. با این حال، اقدامات جدید و سرعت بخشیدن به پروژه‌های زیرساختی، امیدها را برای رهایی مازندران از این چالش زیست‌محیطی زنده کرده است.