بحران خلیج فارس: زنگ خطر قحطی جهانی و افزایش بی‌سابقه قیمت انرژی و کود

وابستگی غذایی به سوخت‌های فسیلی

از دهه ۱۹۵۰ میلادی و با آغاز «انقلاب سبز»، تولید مواد غذایی به شدت به صنعت سوخت‌های فسیلی وابسته شد. این وابستگی به ویژه در تولید کودهای شیمیایی صنعتی، از جمله کودهای نیتروژنی که مستقیماً از گاز طبیعی تولید می‌شوند، مشهود است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که با افزایش شدید قیمت نفت و گاز در پی تنش‌های منطقه‌ای و توقف بخش قابل توجهی از تجارت جهانی کودهای شیمیایی، آسیب‌پذیری این سیستم بیش از پیش آشکار شده است.

افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها

بر اساس داده‌های بانک جهانی، شاخص قیمت انرژی در ماه مارس با ۴۱.۶ درصد افزایش روبرو شد. این رشد عمدتاً ناشی از افزایش ۵۹.۴ درصدی قیمت گاز طبیعی در اروپا و ۴۵.۸ درصدی قیمت نفت برنت بوده است.

• گاز طبیعی اروپا: ۵۹.۴ درصد افزایش
• نفت برنت: ۴۵.۸ درصد افزایش

در همین دوره، قیمت مواد غذایی نیز ۲.۷ درصد و قیمت کودهای شیمیایی ۲۶.۲ درصد رشد داشته است. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) هشدار داده است که در صورت تداوم بحران، قیمت کودها در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بین ۱۵ تا ۲۰ درصد دیگر افزایش خواهد یافت.

اثر دومینو بر زنجیره‌های تامین

شوک‌های ناشی از وضعیت خلیج فارس می‌تواند به سرعت در زنجیره‌های تأمین مواد غذایی، از مزرعه تا قفسه فروشگاه، اثر دومینویی ایجاد کند. هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این منطقه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد، از جمله:

• بسته شدن راه‌های حیاتی دریایی
• افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه
• وقفه در بنادر و مراکز صادرات مجدد
• آسیب به زیرساخت‌های انرژی و صنعتی

این عوامل می‌توانند به تشدید بحران جهانی غذا منجر شده و امنیت غذایی میلیون‌ها نفر را به خطر اندازند.