کاهش وزن با داروهای لاغری: نقش ژنتیک و عوامل مؤثر دیگر

تأثیر ژنتیک بر کاهش وزن

یافته‌های منتشر شده در مجله نیچر حاکی از آن است که افرادی که دارای دو گونه ژنتیکی خاص مرتبط با اشتها و گوارش هستند، نه تنها کاهش وزن بیشتری را تجربه می‌کنند، بلکه عوارض جانبی ناخوشایند کمتری نظیر تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی را نیز در طول درمان با داروهای کاهش وزن گزارش می‌دهند.

این داروهای رایج، با تقلید از عملکرد هورمون‌های طبیعی گوارشی، احساس سیری را تقویت کرده و اشتهای فرد را کاهش می‌دهند.

جزئیات پژوهش و نتایج

این مطالعه بر پایه آزمایش ۱۵ هزار نفر از مصرف‌کنندگان داروهای کاهش وزن انجام شده است. این افراد به طور متوسط ۱۱.۷ درصد از وزن خود را طی یک دوره حدود هشت ماهه از دست دادند. در حالی که برخی تا ۳۰ درصد کاهش وزن داشتند، عده‌ای دیگر تغییر وزن بسیار کم یا هیچ کاهشی را تجربه نکردند.

• سماگلوتید (اوزمپیک، ویگووی): تا 14% کاهش وزن.
• تیرزپاتید (مانجارو): تا 20% کاهش وزن.

پروفسور روت لوس از دانشگاه کپنهاگ، یکی از نویسندگان این پژوهش، تأکید می‌کند: «پژوهش توانست به ارتباط میان گونه ژنتیکی با کاهش وزن پی ببرد که همچنین در ارتباط به دل‌به‌هم‌خوردگی و تهوع بود. افرادی که این گونه ژنتیکی را داشتند، کاهش وزن بیشتری پیدا می‌کردند.»

این گونه ژنتیکی در میان افراد اروپایی‌تبار شایع‌تر است؛ ۶۴٪ از آنها یک گونه و ۱۶٪ دو گونه ژنتیکی را دارا هستند. این میزان در مقایسه با ۷٪ در میان آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار که یک گونه از ژن را دارند، تفاوت چشمگیری دارد.

عوارض جانبی و ژنتیک

پژوهش همچنین گونه ژنتیکی دیگری را شناسایی کرده است که با عوارض جانبی دارو مانند تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی در مصرف‌کنندگان تیرزپاتید (مانجارو) مرتبط است. حدود ۱٪ از مصرف‌کنندگان این دارو، ۱۵ برابر بیشتر از حالت معمول دچار تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی می‌شوند.

پروفسور لوس اگرچه اثر ژنتیکی را اندک می‌داند، اما معتقد است که نمی‌توان آن را کم‌اهمیت شمرد. با این حال، او تأکید دارد که این یافته‌ها نیازمند تأیید در پژوهش‌های دیگر هستند.

فراتر از ژنتیک: عوامل مؤثر دیگر

دکتر ماری اسپریکلی از دانشگاه کمبریج خاطرنشان می‌کند که «ژنتیک فقط بخشی از نمای کلی‌تر مسئله است.» او عوامل رفتاری، بالینی و مرتبط با درمان را نیز بسیار مهم می‌داند. این عوامل شامل:

• ورزش روزانه
• تغذیه سالم
• حمایت‌ها و توصیه‌های مشورتی
• موارد دیگر بهداشتی

همچنین، پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند که عوامل دیگری نیز بر میزان کاهش وزن تأثیرگذارند:

• جنسیت: زنان ممکن است دو برابر بیشتر از مردان، ۱۵٪ کاهش وزن داشته باشند.
• سن: جوان‌تر بودن می‌تواند بر میزان کاهش وزن اثر بگذارد.
• خاستگاه نژادی: سفیدپوست یا آسیایی بودن نیز از عوامل مؤثر است.
• نوع، مقدار و مدت زمان مصرف دارو.

آینده درمان‌های فردمحور

در آینده، استفاده از اطلاعات ژنتیکی و سایر داده‌ها می‌تواند به انتخاب بهترین دارو بر مبنای فواید احتمالی آن برای هر فرد کمک کند، که به آن «درمان فردمحور» می‌گویند. با این حال، پروفسور نوید ستار، متخصص بهداشت متابولیک از دانشگاه گلاسکو، معتقد است که «ما هنوز به این مرحله نرسیده‌ایم.»

او می‌افزاید: «به طور کلی این یافته‌ها از نظر علمی جالب هستند اما هنوز راه درازی تا دگرگونی‌های بالینی دارند. آنچه اکنون به راستی به آن نیاز داریم، داده‌های آزمایشی و پژوهشی بهتر برای تعیین فایده‌ها و ضررهای این روش درمانی و بسیاری از روش‌های درمانی نوظهور است.»