تعلیف غیرمجاز دام در میاندشت دو برابر شد: تهدید جدی برای یوزپلنگ ایرانی

افزایش نگران‌کننده حضور دام در قلب زیستگاه

مدیر حفاظت محیط زیست جاجرم اعلام کرده است که در سال جاری، میزان تعلیف غیرمجاز دام در پناهگاه حیات وحش میاندشت نسبت به مدت مشابه سال گذشته دو برابر شده است. این آمار نشان‌دهنده فشاری فزاینده و نگران‌کننده بر زیستگاهی حساس و شکننده است.

• در فروردین ماه امسال، ۵۰ مورد تخلف تعلیف دام سبک و بیش از ۱۰ مورد تعلیف غیرمجاز شتر در پناهگاه میاندشت ثبت شده است.
• این روند صعودی ورود دام به عرصه‌های تحت حفاظت، نشان می‌دهد که اقدامات کنونی برای مهار آن کافی نیست.

بارندگی‌های مناسب امسال که منجر به بهبود شرایط مراتع و افزایش تولید علوفه شده، انگیزه‌ای مضاعف برای دامداران ایجاد کرده تا دام‌های خود را به این مناطق وارد کنند. در کنار این، گرانی نهاده‌های دامی نیز به عنوان یکی از دلایل اصلی گرایش دامداران به چرای دام در عرصه‌های طبیعی مطرح است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، در صورت عدم مدیریت با راهکارهای حمایتی، می‌تواند فشار بر زیستگاه‌ها را بیش از پیش افزایش دهد.

تهدیدهای جدی برای حیات وحش میاندشت

مدیر حفاظت محیط زیست جاجرم بر ضرورت حمایت از دامداران تأکید کرده و می‌گوید: برای کاهش فشار بر مراتع و جلوگیری از چرای غیرمجاز، باید نهاده‌های دامی با قیمت مناسب در اختیار بهره‌برداران قرار گیرد تا وابستگی به عرصه‌های طبیعی کاهش یابد.

حضور و چرای غیرمجاز شتران در منطقه میاندشت نیز مشکل‌ساز است؛ تخریب ناشی از هر نفر شتر معادل ۶ رأس دام سبک برآورد شده که ضرورت مدیریت دقیق‌تر ورود شترها به منطقه را دوچندان می‌کند. همچنین، سگ‌های گله به عنوان یکی از تهدیدهای جدی برای حیات وحش، به‌ویژه بره‌های آهوان و حتی یوزپلنگ‌ها مطرح هستند که اثرات مخرب آن گاه از خود چرای دام نیز فراتر می‌رود.

با وجود تلاش محیط‌بانان برای جلوگیری از تعلیف غیرمجاز و خارج کردن دام‌ها، واقعیت میدانی پیچیده‌تر از آن است که تنها با اقدامات اجرایی کنترل شود. برخی از دامداران در سال‌های اخیر با واگذاری حقوق عرفی از منطقه خارج شده‌اند، اما کاهش تمایل برای فروش این حقوق، روند آزادسازی کامل عرصه را با کندی مواجه کرده است.

میاندشت: زیستگاهی حیاتی در آستانه بحران

مجموعه میاندشت شامل پناهگاه حیات وحش میاندشت و پارک ملی ضامن آهو با مساحتی بیش از ۸۵ هزار هکتار، دومین زیستگاه پرجمعیت آهو در کشور و یکی از بهترین زیستگاه‌های یوزپلنگ آسیایی محسوب می‌شود. این منطقه در شهرستان جاجرم، زیستگاه حیات وحش شاخصی مانند آهو، گربه وحشی، کاراکال، کفتار، هوبره، قوچ و میش وحشی و زاغ بور است.

میاندشت امروز در نقطه‌ای حساس ایستاده است که هر تصمیم، می‌تواند آینده یک گونه در حال انقراض را تحت تأثیر قرار دهد. آینده‌ای که اگرچه هنوز نوشته نشده، اما ردپای دام‌ها در آن هر روز پررنگ‌تر می‌شود و نیازمند توجه و حمایت فوری برای حفاظت از این میراث طبیعی ارزشمند است.