قطع سامانه بیمه بیکاری: آخرین خط دفاعی خانوارها در برابر فقر

اختلال گسترده در سامانه جامع روابط کار

بر اساس پیگیری‌ها، از روز چهارشنبه بیست و ششم فروردین‌ماه، بخش‌های مختلف سامانه جامع روابط کار، شامل ثبت شکایات کارگری و کارفرمایی، درخواست بیمه بیکاری و فرآیندهای مشاغل سخت و زیان‌آور، دچار قطعی کامل شده و این وضعیت همچنان ادامه دارد.

بیمه بیکاری: آخرین خط دفاعی خانوار

میلاد سلامی، کارشناس اقتصاد خانواده، در گفتگو با رسانه‌ها تأکید می‌کند که در وضعیت کنونی، بیمه بیکاری صرفاً یک ابزار حمایتی معمولی نیست، بلکه به عنوان آخرین خط دفاعی خانوارها در برابر سقوط به فقر و فروپاشی اقتصادی عمل می‌کند.

در اقتصادهایی که با شوک‌های ناگهانی مانند جنگ، رکود یا افزایش نرخ بیکاری مواجه می‌شوند، فاصله میان «داشتن شغل» و «سقوط معیشتی» به‌شدت کوتاه و شکننده است؛ به‌گونه‌ای که یک وقفه چند هفته‌ای در درآمد می‌تواند تعادل مالی یک خانواده را به‌طور کامل بر هم بزند.

او توضیح می‌دهد که بسیاری از خانوارها، به‌ویژه در دهک‌های پایین درآمدی، امکان پس‌انداز قابل توجهی ندارند و از دست دادن شغل به معنای قطع فوری جریان درآمد است، در حالی که هزینه‌های زندگی همچنان پابرجاست. در چنین شرایطی، بیمه بیکاری می‌تواند مانند یک «پل زمانی» عمل کند تا خانواده‌ها بدون فروپاشی اقتصادی، دوره گذار تا یافتن شغل جدید را پشت سر بگذارند.

اهمیت سرعت در پرداخت حمایت‌ها

سلامی بر اهمیت «زمان» در کارکرد این حمایت تأکید دارد و می‌گوید: «اگرچه اصل وجود بیمه بیکاری اهمیت زیادی دارد، اما کارآمدی آن به‌شدت وابسته به سرعت دسترسی به آن است. به بیان دیگر، حمایتی که با تأخیر به دست خانواده برسد، در بسیاری از موارد نمی‌تواند نقش واقعی خود را ایفا کند.»

او هشدار می‌دهد که تأخیر در ثبت درخواست یا پرداخت مقرری می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدهای منفی را به دنبال داشته باشد، از جمله:

• ناتوانی در تأمین هزینه‌های اولیه زندگی
• انباشت بدهی
• فروش دارایی‌های ضروری
• وابستگی به شبکه‌های غیررسمی و پرریسک برای تأمین مالی

ابعاد روانی و اجتماعی بیکاری

این کارشناس اقتصاد خانواده به ابعاد روانی و اجتماعی این مسئله نیز اشاره می‌کند. بیکاری تنها یک مشکل اقتصادی نیست، بلکه یک شوک روانی جدی برای فرد و خانواده او محسوب می‌شود. زمانی که سرپرست خانوار شغل خود را از دست می‌دهد و دسترسی به حمایت‌های جایگزین نیز با اختلال مواجه می‌شود، سطح اضطراب، احساس ناامنی و بی‌ثباتی به‌شدت افزایش می‌یابد. این وضعیت می‌تواند به تنش‌های خانوادگی، کاهش کیفیت روابط و حتی بروز اختلالات روانی مانند افسردگی منجر شود.

سلامی همچنین به تأثیرات بلندمدت این وضعیت بر کودکان و نوجوانان اشاره می‌کند: «فشارهای اقتصادی ناشی از بیکاری، در بسیاری از موارد به کاهش کیفیت تغذیه، محدود شدن دسترسی به آموزش و حتی ترک تحصیل منجر می‌شود. این مسئله فقط یک مشکل مقطعی نیست، بلکه می‌تواند آثار بین‌نسلی داشته باشد و فرصت‌های آینده کودکان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.»

او در پایان تأکید می‌کند که بیمه بیکاری باید به عنوان بخشی از یک نظام جامع حمایت اجتماعی دیده شود، نه یک سازوکار حداقلی. هرگونه اختلال در دسترسی به این حمایت، معیشت خانوارها را مستقیماً هدف قرار می‌دهد و می‌تواند هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی بسیار گسترده‌تری را در آینده به جامعه تحمیل کند.