تاکید بر تغییر رویکرد در احیای دریاچه ارومیه: از سخت‌افزاری به نرم‌افزاری

دریاچه ارومیه، به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی ایران، نیازمند رویکردی جامع و همه‌جانبه برای احیا است. مسئولان و فعالان محیط زیست بر لزوم تغییر نگاه از اقدامات سخت‌افزاری صرف به تمرکز بر حوزه‌های نرم‌افزاری، آموزش، و مشارکت گسترده مردمی تاکید دارند.

اهمیت مشارکت مردمی و آموزش

شینا انصاری، معاون رییس جمهور، در جمع فعالان زیست‌محیطی آذربایجان‌غربی، چالش دریاچه ارومیه را اصلی‌ترین مسئله محیط زیستی کشور برشمرد. وی با قدردانی از تلاش‌های استاندار آذربایجان‌غربی در مدیریت سردهنه‌های رودخانه‌ها، خاطرنشان کرد که بارندگی‌های اخیر، اگرچه امیدبخش است، اما نباید منجر به توقف برنامه‌های مدون احیا شود.

انصاری تاکید کرد: «تاکنون نگاه‌ها در احیای دریاچه عمدتاً سخت‌افزاری و متمرکز بر انتقال آب بین‌حوضه‌ای بوده است، اما اکنون نیازمند تمرکز جدی بر حوزه نرم‌افزاری و آموزش هستیم؛ حوزه‌ای که تشکل‌های مردمی در آن نقش کلیدی دارند.»

وی همچنین به اهمیت آموزش نسل جوان و حفاظت از حیات وحش اشاره کرد و از تلاش‌های گسترده برای آموزش نوجوانان و جوانان و احیای گونه در خطر انقراض «میش‌مرغ» با مشارکت جوامع محلی خبر داد. در این راستا، ۴۰ صندوق خرد زنان نیز فعال بوده و صندوق‌های جدید در دست اقدام است.

اصلاح الگوی کشت و مدیریت منابع آب

رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی، در نشست مشترک با تشکل‌های زیست‌محیطی، اصلاح الگوی کشت و کشاورزی را با توجه به شرایط دریاچه ارومیه، موضوعی حیاتی دانست. وی با اشاره به اینکه بیشترین پیگیری‌های مدیریتی بر اساس گزارش‌های مردمی صورت می‌گیرد، اظهار داشت که خشکی اراضی اطراف دریاچه، فرونشست زمین و پایین رفتن سطح آب‌های زیرزمینی، تهدیدات جدی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

رحمانی نقش تشکل‌های مردم‌نهاد را در آگاه‌سازی جامعه کلیدی دانست و افزود:

• سمن‌ها و تشکل‌ها باید در تبیین پیامدهای مصرف غیرمتعارف آب پیش‌قدم شوند.
• فرهنگ‌سازی برای ناپسند شمردن مصرف بی‌رویه آب در جامعه ضروری است.

استاندار آذربایجان‌غربی با نقد الگوی کشت فعلی در منطقه، تصریح کرد که تمایل برای محصولاتی چون سیب، هلو و شلیل، سه برابر بیشتر از محصولی مانند انگور است. این امر لزوم بازنگری جدی در مدیریت منابع آب بخش کشاورزی را دوچندان می‌کند.

اقدامات نظارتی و بازگشایی مسیرها

در بخش دیگری از سخنان خود، استاندار آذربایجان‌غربی به اقدامات نظارتی اشاره کرد و گفت: «در سال گذشته ۱۰ هزار حکم قضایی توسط اداره‌کل محیط زیست اجرا شده است.» با این حال، وی تاکید کرد که در کنار برخوردهای قانونی، ابعاد اجتماعی و اقتصادی موضوع نیز باید به دقت در نظر گرفته شود تا تعادلی میان حفاظت و معیشت برقرار گردد.

رحمانی بازگشایی مسیرهای منتهی به دریاچه را از عوامل مؤثر در بهبود وضعیت اخیر دانست و خاطرنشان کرد که برداشتن خاکریزهای مانع ورود آب، یکی از دلایل بهبود شرایط دریاچه بوده است. این دست اقدامات باید با هماهنگی بیشتر و به صورت عمیق‌تر تداوم یابد تا شاهد پایداری وضعیت دریاچه باشیم.

امید به نجات طبیعت با همکاری همگانی

در پایان، معاون رییس جمهور تاکید کرد که امید به نجات طبیعت همواره زنده است و فرا رسیدن روزهای خوب محیط زیست در دریاچه ارومیه، تنها با دست‌های گره‌خورده و همکاری تمام اقشار جامعه اعم از زنان، جوانان، دانشگاهیان و دانش‌آموزان محقق خواهد شد.