افراد موقرمز: برندگان تکاملی ۱۰ هزارساله بر اساس مطالعه جدید هاروارد

تکامل ۱۰ هزارساله و برتری ژن‌های خاص

برای دستیابی به این نتایج، تیمی متشکل از بیش از ۲۵۰ باستان‌شناس و انسان‌شناس، DNA باستانی نزدیک به ۱۶ هزار انسان را که طی ۱۰ هزار سال گذشته در منطقه اوراسیای غربی (شامل اروپا، خاورمیانه، قفقاز و بخش‌هایی از آسیای مرکزی و شمال آفریقا) زندگی می‌کردند، بررسی کردند. این داده‌ها سپس با ژنوم بیش از ۶ هزار انسان امروزی مقایسه شدند.

دانشمندان با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های پیشرفته محاسباتی، یک روند ثابت از انتخاب جهت‌دار را در ۴۷۹ واریانت ژنتیکی شناسایی کردند. یافته‌ها حاکی از آن است که فرکانس و فراوانی آلل‌های مرتبط با موی قرمز و پوست روشن به‌طور چشمگیری در طول زمان افزایش یافته است. اما دلیل این ترجیح طبیعی چیست؟

«شاید داشتن موی قرمز در ۴۰۰۰ سال پیش به خودی خود مفید بوده است، یا شاید این ویژگی صرفاً به همراه یک ویژگی مهم‌تر و حیاتی‌تر منتقل شده باشد که به آن سواری رایگان ژنتیکی می‌گویند.»

محققان بر این باورند که پوست روشن و موی قرمز به احتمال زیاد بازتابی از یک سازگاری بیولوژیکی برای سنتز بهتر ویتامین D است. با گذار انسان‌ها از سبک زندگی شکارچی-گردآورنده به کشاورزی، رژیم غذایی آن‌ها با کمبود این ویتامین مواجه شد. در مناطقی از اوراسیای غربی که نور خورشید ضعیف‌تر است، داشتن پوست روشن به کشاورزان کمک می‌کرد تا ویتامین D بیشتری از نور خورشید جذب کرده و شانس بقای خود را افزایش دهند.

انتخاب طبیعی و مبارزه با بیماری‌ها

یکی از جنبه‌های قابل توجه این مطالعه، بررسی اثرات انتخاب طبیعی بر بیماری‌ها و سیستم ایمنی بدن است. تکامل در برخی موارد مانند شمشیری دولبه عمل کرده است:

• بیماری سلیاک: یک جهش ژنتیکی که عامل خطر بزرگی برای بیماری سلیاک محسوب می‌شود، حدود ۴ هزار سال پیش پدیدار شد و از آن زمان به‌طور پیوسته رایج‌تر شده است. به نظر می‌رسد افرادی که این واریانت ژنتیکی را داشتند، علی‌رغم خطر ابتلا به یک بیماری خودایمنی، شانس بیشتری برای بقا و انتقال ژن‌های خود به نسل‌های بعدی داشته‌اند.
• بیماری سل: ژن ایمنی خاصی به نام TYK2 که خطر ابتلا به بیماری سل را به شدت افزایش می‌دهد، بین ۹ تا ۳ هزار سال پیش در میان جمعیت‌ها رشد کرد. دانشمندان احتمال می‌دهند که این ژن‌های پرخطر، احتمالاً در مقاطع زمانی خاصی برای محافظت در برابر پاتوژن‌های مرگبارتر، مفید و ضروری بوده‌اند.

از سوی دیگر، این پژوهش نشان داد که انتخاب طبیعی منجر به افزایش ایمنی در برابر ویروس HIV و مقاومت در برابر بیماری جذام شده است. همچنین کاهش خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید، دیابت، طاسی، اعتیاد به الکل، اختلال دوقطبی، اسکیزوفرنی و حتی کاهش حساسیت به مصرف دخانیات، از دیگر دستاوردهای انتخاب طبیعی در تاریخ متأخر انسان بوده است.

یافته‌های کامل این پژوهش در ژورنال معتبر نیچر منتشر شده است.