تصویب «دستورالعمل حسابداری قرارداد مرابحه» توسط بانک مرکزی

ضرورت تدوین دستورالعمل جدید

یکی از الزامات کلیدی برای تنظیم صحیح دفاتر، حساب‌ها و صورت‌های مالی مؤسسات اعتباری، ثبت دقیق رویدادهای مالی مربوط به تسهیلات است. با توجه به اهمیت قرارداد مرابحه در نظام بانکی کشور، بانک مرکزی با هدف رفع ابهامات و ایجاد وحدت رویه در عملیات حسابداری این نوع تسهیلات، اقدام به تدوین دستورالعمل جامع و دقیقی کرده است. این دستورالعمل در جلسه مورخ ۴ بهمن ۱۴۰۴ کمیسیون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباری بانک مرکزی به تأیید نهایی رسید و انتظار می‌رود تحولی مثبت در شفافیت صورت‌های مالی بانک‌ها و مؤسسات اعتباری ایجاد کند.

مفاد کلیدی دستورالعمل حسابداری مرابحه

دستورالعمل جدید، تمامی مراحل و رویدادهای مالی مرتبط با قرارداد مرابحه (ریالی) را پوشش می‌دهد. این پوشش جامع از زمان انعقاد قرارداد تا وصول نهایی تسهیلات و حتی پس از آن را شامل می‌شود. اهم رویدادهای مالی که در این دستورالعمل به تفصیل تشریح شده‌اند، عبارتند از:

• انعقاد قرارداد و وثایق: رویدادهای مالی مربوط به انعقاد قرارداد مرابحه و فرآیند اخذ وثایق مرتبط.
• خرید و اعطای تسهیلات: ثبت رویدادهای مالی خرید اموال یا خدمات موضوع قرارداد و اعطای تسهیلات در قالب مرابحه.
• بازپرداخت و شناسایی درآمد: چگونگی ثبت بازپرداخت تسهیلات و شناسایی درآمد حاصل از تسهیلات اعطایی.
• وصول پیش از سررسید: رویدادهای مالی مربوط به وصول تسهیلات قبل از تاریخ سررسید.
• وجه التزام و جریمه: شناسایی و ثبت وجه التزام تأخیر تأدیه دین و جریمه‌های ناشی از عدم اجرای مفاد قرارداد.
• وصول پس از سررسید (جاری): رویدادهای مالی مرتبط با وصول تسهیلات پس از سررسید و پیش از انتقال به طبقات غیرجاری.
• تغییر طبقه‌بندی تسهیلات: حسابداری تغییر طبقه‌بندی تسهیلات اعطایی از وضعیت جاری به غیرجاری.
• وصول پس از غیرجاری شدن: رویدادهای مالی مرتبط با وصول تسهیلات پس از انتقال به طبقات غیرجاری و برگشت حساب‌های انتظامی.

اهمیت و پیامدها

تصویب این دستورالعمل نه تنها به استانداردسازی و یکپارچگی رویه‌های حسابداری در مؤسسات اعتباری کمک می‌کند، بلکه با افزایش شفافیت در گزارش‌های مالی، امکان نظارت دقیق‌تر بانک مرکزی را فراهم می‌آورد. این امر در نهایت به تقویت سلامت مالی نظام بانکی و افزایش اعتماد عمومی به عملکرد مؤسسات اعتباری منجر خواهد شد.