طراحی «شاخص تنش» برای ارزیابی ریسک‌های ژئوپلیتیک ایران و آمریکا

سنجش ریسک‌های ژئوپلیتیک از دریچه بازارهای جهانی

مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با هدف ارزیابی دقیق انتظارات بازارهای جهانی نسبت به احتمال موفقیت توافق صلح میان ایران و آمریکا، ابزار تحلیلی جدیدی با عنوان «شاخص تنش» طراحی و پیاده‌سازی کرده است. این شاخص با رصد مداوم متغیرهای کلیدی اقتصاد جهانی، واکنش بازارهای مالی و جریان موسوم به «پول هوشمند» را نسبت به تحولات ژئوپلیتیک اندازه‌گیری می‌کند.

مبنای نظری شاخص

مبنای طراحی این شاخص بر این فرض استوار است که بازارهای مالی یکی از دقیق‌ترین ابزارها برای سنجش ریسک‌های ژئوپلیتیک محسوب می‌شوند. از آنجا که قیمت دارایی‌ها در بازارهای جهانی حاصل تجمیع گسترده اطلاعات آشکار و پنهان است، این شاخص به عنوان دماسنجی برای ارزیابی سطح تنش‌های سیاسی و امنیتی عمل می‌کند.

آخرین تحولات و وضعیت شاخص

بر اساس به‌روزرسانی این شاخص در تاریخ ۳۱ فروردین ۱۴۰۵، سطح تنش نسبت به دو روز قبل با رشد ۰.۸ واحدی همراه بوده است. تحلیل شرایط بازارها نشان می‌دهد که عوامل زیر بر افزایش این شاخص تأثیرگذار بوده‌اند:

• پایان یافتن بازه زمانی آتش‌بس دو هفته‌ای
• تشدید تنش‌های لفظی میان مقامات تهران و واشنگتن
• تداوم محاصره دریایی آمریکا

افزایش اخیر شاخص نشان می‌دهد که بازارهای جهانی نسبت به احتمال ازسرگیری درگیری‌ها حساس‌تر شده‌اند و بخشی از سرمایه‌گذاران ریسک بازگشت تنش‌ها را بیش از روزهای گذشته ارزیابی می‌کنند.

در نتیجه این تغییر انتظارات، شاخص تنش هم‌اکنون به محدوده مرزی «ریسک متوسط» نزدیک شده است که نشان‌دهنده کاهش خوش‌بینی فعالان اقتصادی نسبت به دستیابی به توافق در کوتاه‌مدت است.