حمله به واحدهای دارویی و چالش‌های تأمین دارو پس از جنگ

تخریب کامل توفیق دارو و آسیب به انستیتو پاستور

هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان ایران، در تشریح وضعیت پس از حملات، اعلام کرد که حدود ۲۵ واحد دارویی به صورت مستقیم و غیرمستقیم مورد اصابت قرار گرفته‌اند. وی افزود که از این میان، «توفیق دارو» و «انستیتو پاستور» دو واحدی بودند که مستقیماً هدف قرار گرفتند.

• توفیق دارو: این واحد که تولیدکننده مواد اولیه داروهای بیمارستانی است، به طور کامل از بین رفته و امکان بازسازی آن وجود ندارد.
• انستیتو پاستور: ۱۳ آزمایشگاه مرجع این انستیتو آسیب دیده است، اما برنامه‌ریزی برای بازسازی آن در حال انجام است.

با وجود این خسارات، احمدی تأکید کرد که صنعت داروسازی ایران با داشتن حدود ۲۴۰ کارخانه فعال و بیش از ۸۰ واحد تولیدکننده مواد اولیه، طی ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته در برابر بحران‌ها «ایمنی» پیدا کرده و تداوم فعالیت در دل بحران‌ها از نقاط قوت این صنعت است.

تداوم تولید و چالش‌های تأمین

با وجود آسیب‌دیدگی‌ها و شهادت دو نفر از همکاران صنعت داروسازی، روند تولید و چرخه تأمین دارو متوقف نشده است. احمدی اظهار داشت که اگرچه تخریب کامل توفیق دارو می‌تواند در آینده خدشه‌ای به چرخه داروسازی وارد کند، اما با واردات تجهیزات و فعالیت پراکنده واحدهای تولیدی در سراسر کشور، تولیدات همچنان ادامه دارد.

همچنین، داروهای حمایتی و استراتژیک از کشورهایی مانند روسیه و تاجیکستان در جریان جنگ وارد ایران شده‌اند که در تأمین نیازها مؤثر بوده است.

کمبود کاذب و نقش سازمان‌های بیمه‌گر

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در تأمین دارو، به مشکلات داخلی و عدم حمایت کافی از صنعت دارو بازمی‌گردد. احمدی تصریح کرد که عدم پرداخت به موقع مطالبات مراکز درمانی و داروخانه‌ها توسط سازمان‌های بیمه‌گر و سازمان هدفمندی یارانه‌ها، می‌تواند به «کمبود کاذب» دارو منجر شود. به این معنا که شرکت‌های دارویی موجودی کافی دارند، اما داروخانه‌ها به دلیل کمبود منابع مالی قادر به خرید و تأمین دارو نیستند.

افزایش قیمت داروها و وابستگی به ارز آزاد

در دوره پس از جنگ، تغییر قیمت برای بیش از ۵۰۰۰ قلم دارو اعمال شده است. این تغییرات که پیش از جنگ متوقف شده بودند، اکنون دوباره در حال اجرا هستند. چالش دیگر، ناهماهنگی سازمان‌های بیمه‌گر است که باعث می‌شود قیمت‌های جدید به موقع در سیستم‌ها ثبت نشود.

«قیمت داروها در این بازه زمانی بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش داشته که بسته به نوع محصول متفاوت بوده است. یکی از دلایل اصلی این افزایش، وابستگی حدود ۷۰ درصدی فرآیند تولید دارو به ارز آزاد است.»

این وابستگی به ارز آزاد به این معناست که با تغییر نرخ ارز، هزینه‌های تولید به طور مستقیم افزایش یافته و صنعت برای ادامه فعالیت ناچار به تأمین مواد اولیه با قیمت‌های بالاتر است. این وضعیت به عنوان «اصلاح قیمت» و نه صرفاً افزایش قیمت توصیف شده است.

ذخایر استراتژیک و موانع بین‌المللی

ذخایر استراتژیک دارو، به ویژه در حوزه داروهای خاص، پیش از جنگ تقویت شده بود و وضعیت بهتری نسبت به دوره‌های قبل داشت. با این حال، جنگ همچنان بر تأمین برخی داروهای خاص تأثیرگذار بوده است.

احمدی همچنین به گزارش‌هایی اشاره کرد که نشان می‌دهد بخشی از داروها در بنادر کشورهای عربی باقی مانده و امکان ورود آن‌ها به کشور فراهم نشده است. این موضوع که در تعارض با اصول و کنوانسیون‌های بین‌المللی است، بر روند تأمین دارو تأثیر منفی گذاشته است. با وجود این چالش‌ها، کادر درمان با انسداد جدی در ارائه خدمات مواجه نشده و روند درمانی کشور همچنان ادامه دارد.