فرضیه بحث‌برانگیز: آیا شراره‌های خورشیدی می‌توانند باعث زمین‌لرزه شوند؟

مکانیسم پیشنهادی: ارتباط یونوسفر و پوسته زمین

کانی‌های ترک‌خورده و تحت فشار در پوسته زمین، به‌ویژه در مناطق گسلی، حاوی سیالات فوق‌بحرانی غنی از یون‌های باردار هستند که همچون خازن، انرژی الکتریکی ذخیره می‌کنند. مطالعه‌ای که در تاریخ ۳ فوریه ۲۰۲۶ در ژورنال International Journal of Plasma Environmental Science and Technology منتشر شد، یونوسفر زمین (لایه‌ای با بار الکتریکی در ارتفاع ۴۰۲ کیلومتری) و پوسته را به عنوان دو سر یک باتری بزرگ اما نشت‌کننده در نظر گرفته است.

بر اساس مدل محققان، هنگامی که ذرات باردار ناشی از یک شراره خورشیدی به زمین می‌رسند، الکترون‌ها را در یونوسفر به سمت پایین جابه‌جا کرده و لایه‌ای از بار منفی تشکیل می‌دهند. این بار منفی، نیروی الکترواستاتیک بر بارهای موجود در پوسته را افزایش می‌دهد و منجر به تغییرات فشاری می‌شود که می‌تواند گسل‌ها را تحریک کرده و زمین‌لرزه ایجاد کند.

تردیدها و چالش‌های مدل جدید

با وجود اینکه محققان، زلزله شبه‌جزیره نوتو ۲۰۲۴ ژاپن را نمونه‌ای منطبق با یافته‌های مدل خود ذکر می‌کنند، تایید عملی این ارتباط بین پوسته و یونوسفر دشوار است. سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS) مدت‌هاست که تاکید کرده زمین‌لرزه‌ها به‌طور واضح و تکرارپذیر از چرخه ۱۱ ساله خورشید پیروی نمی‌کنند. همچنین، مشکل هم‌زمانی وجود دارد؛ شراره‌های خورشیدی و زمین‌لرزه‌ها هر دو نسبتاً رایج هستند و همپوشانی آن‌ها می‌تواند صرفاً تصادفی باشد.

ویکتور نوویکوف، ژئوفیزیک‌دان از آکادمی علوم روسیه، مدل ارائه‌شده توسط آ. میتزونو، م. کائو، و ک. اومنو را بیش از حد ساده‌سازی‌شده دانسته و اشاره کرده که مقاومت بسیاری از لایه‌های سنگی در برابر هدایت الکتریسیته می‌تواند میدان الکتریکی را پیش از تأثیرگذاری بر زلزله، سرکوب کند.

در نهایت، این مطالعه به عنوان یک مسیر پیشنهادی در نظر گرفته می‌شود که نیاز به مشاهدات بهتر و تحلیل عمیق‌تر دارد، زیرا همبستگی لزوماً به معنای علیت نیست و برای اثبات رابطه علت و معلولی، شواهد بیشتری مورد نیاز است.