کشف جمجمه ۳.۸ میلیون ساله، معمای اجداد «لوسی» را حل کرد

یافتن جمجمه MRD

در سال ۲۰۱۶، یک تیم دیرین‌انسان‌شناس به سرپرستی یوهانس هایله-سلاسی، جمجمه ارزشمند MRD را در دو قطعه مجزا از دل خاک در منطقه آفار، واقع در دره گودایا اتیوپی بیرون کشیدند. این کشف، نقطه عطفی در مطالعات تکاملی بشر محسوب می‌شود.

محل زندگی و قدمت فسیل

این جمجمه با قدمتی معادل ۳.۸ میلیون سال، در میان شن‌های یک دلتای رودخانه باستانی و در نزدیکی ساحل یک دریاچه کهن مدفون شده بود. بیورلی سیلور، استاد چینه‌شناسی، به همراه تیمی متشکل از گیاه‌شناسان، زمین‌شناسان و دیرین‌شناسان، با دقت فراوان سن فسیل و بافت زمین‌شناسی محیط اطراف آن را تعیین کردند. به گفته او، این فرد احتمالاً در کنار رودخانه و ساحل دریاچه زندگی می‌کرده است.

ویژگی‌های کالبدشناختی

مطالعات دقیق روی جمجمه MRD نشان می‌دهد که این نمونه احتمالاً یک نر بوده است. این کشف جدید، شکاف مهمی را در دانش کالبدشناسی جمجمه مربوط به این دوره پر می‌کند، چرا که پیش از این، استرالوپیتکوس آنامنسیز تنها از طریق قطعات آرواره و دندان‌های مجزا شناخته شده بود. جالب توجه است که این جمجمه، ویژگی‌هایی را با استرالوپیتکوس آفریقانوس، گونه‌ای که در آفریقای جنوبی می‌زیست، به اشتراک می‌گذارد.

مقایسه با گونه «لوسی»

جمجمه MRD با وجود شباهت‌هایی به گونه «لوسی» (استرالوپیتکوس آفارنسیس)، تفاوت‌های محسوسی نیز از خود نشان می‌دهد. از ویژگی‌های بارز آن می‌توان به آرواره پیش‌آمده و دندان‌های نیش بزرگ‌تر اشاره کرد؛ هرچند این دندان‌ها از هومینیدهای اولیه کوچک‌تر، اما از دندان‌های گونه «لوسی» بزرگ‌تر بوده‌اند. چهره MRD به اندازه «لوسی» خشن نبود، اما همچنان ساختاری قوی داشت و حجم مغز آن تقریباً یک چهارم مغز انسان مدرن بوده است.

تغذیه و سازگاری

وجود استخوان‌های برجسته گونه در این نمونه (مشابه لوسی) نشان می‌دهد که این گونه قادر به جویدن گیاهان سفت در دوره‌های خشکسالی و کمبود غذا بوده است. این توانایی، برای بقا در محیط‌های متغیر آن زمان، حیاتی به شمار می‌رفته است.

چالش با نظریه تکامل خطی

این کشف، ایده دیرینه تکامل خطی را به چالش می‌کشد؛ نظریه‌ای که بیان می‌کند یک گونه پیش از جایگزینی با گونه جدید از بین می‌رود. اما شواهد جدید نشان می‌دهد که استرالوپیتکوس آنامنسیز (با بازه زمانی ۴.۲ تا ۳.۸ میلیون سال پیش) و گونه «لوسی» (استرالوپیتکوس آفارنسیس) برای دست‌کم ۱۰۰ هزار سال همپوشانی زمانی داشته‌اند.

یوهانس هایله-سلاسی این کشف را «یک تغییر اساسی در درک ما از تکامل انسان در دوران پلیوسن» توصیف کرد. وجود چشم‌اندازهای جغرافیایی مانند تپه‌های شیب‌دار، شکاف‌ها و آتشفشان‌ها می‌توانسته جمعیت‌های جداگانه‌ای را ایجاد کند که به مرور زمان به گونه‌های جدید منشعب شده‌اند. استفانی ملیلو از موسسه مکس پلانک نیز اشاره کرد که وجود چندین گونه اجدادی به صورت همزمان، تعیین منشأ جنس «هومو» را چالش‌برانگیزتر می‌کند.