اسناد اسپیس‌ایکس: تصویری محتاطانه‌تر از آینده در تضاد با جاه‌طلبی‌های ماسک

تضاد دیدگاه‌ها: ماسک در برابر اسناد رسمی

بر اساس بخش‌هایی از فرم ثبت‌نام اولیه عرضه عمومی سهام (فرم S-۱) اسپیس‌ایکس که به رؤیت رویترز رسیده، ریسک‌های تجاری تشریح‌شده در این پرونده تصویری به‌مراتب محتاطانه‌تر از آینده شرکت ارائه می‌کند. این تصویر با چشم‌انداز بسیار بلندپروازانه‌ای که ایلان ماسک، مدیرعامل میلیاردر این شرکت، طی هفته‌های اخیر به‌صورت عمومی مطرح کرده، تضاد قابل‌توجهی دارد.

اسپیس‌ایکس در حال آماده‌سازی برای عرضه اولیه سهامی است که از آن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه تاریخ یاد می‌شود. طبق قوانین اوراق بهادار ایالات متحده، شرکت‌ها ملزم هستند در بخش عوامل ریسک در امیدنامه، ریسک‌ها، عدم قطعیت‌ها و موانع بالقوه در مسیر کسب‌وکار خود را توضیح دهند. این کار هم برای اطلاع‌رسانی شفاف به سرمایه‌گذاران انجام می‌شود و هم از منظر حقوقی تا حدی نقش سپر دفاعی در برابر شکایت‌های احتمالی آینده ایفا می‌کند.

ریسک‌های هوش مصنوعی فضایی

اسپیس‌ایکس در بخشی از این پرونده نوشته است:

طرح‌های ما برای توسعه ظرفیت محاسباتی هوش مصنوعی مداری و صنعتی‌سازی در مدار بر سطح ماه و در محیط‌های میان‌سیاره‌ای هنوز در مراحل اولیه قرار دارند، از پیچیدگی فنی بالا و فناوری‌های اثبات‌نشده برخوردارند و ممکن است هرگز به نقطه‌ای نرسند که از نظر تجاری قابل اتکا و مقرون‌به‌صرفه باشند.

در این سند تأکید شده است که هرگونه مراکز داده هوش مصنوعی مداریِ احتمالی در آینده در محیط خشن و غیرقابل پیش‌بینی فضا فعالیت خواهند کرد؛ محیطی که آنها را در معرض طیفی وسیع و منحصر‌به‌فرد از ریسک‌های مرتبط با فضا قرار می‌دهد؛ ریسک‌هایی که می‌تواند موجب اختلال جدی، خرابی یا از کار افتادن کامل این زیرساخت‌ها شود.

این رویکرد محتاطانه در اسناد رسمی با اظهارات اخیر ایلان ماسک در مجامع عمومی تضاد دارد. ماسک در نشست مجمع جهانی اقتصاد در ژانویه گفته بود ساخت مراکز داده هوش مصنوعی در فضا بدیهی است و طی دو تا سه سال آینده ارزان‌ترین مکان برای استقرار هوش مصنوعی خواهد بود. او در ماه فوریه پس از اعلام ادغام اسپیس‌ایکس با شرکت شبکه اجتماعی و هوش مصنوعی خود xAI نیز تأکید کرده بود که هوش مصنوعی مبتنی بر فضا به‌طور بدیهی تنها راه مقیاس‌پذیری در سطح کلان است.

با وجود این موضع‌گیری‌های تهاجمی در فضای عمومی، متن رسمی پرونده S-۱ از زاویه‌ای کاملاً متفاوت به موضوع نگاه می‌کند و روی محدودیت‌های فنی، ریسک‌های محیطی و نامعلوم بودن بازگشت سرمایه این پروژه‌های هوش مصنوعی فضایی تمرکز دارد. اسپیس‌ایکس در واکنش به پرسش‌های تکمیلی درباره این تناقض تاکنون پاسخی ارائه نکرده است.

چالش‌های موشک استارشپ

اسپیس‌ایکس همچنین به میزان بالای وابستگی مدل کسب‌وکار آینده خود به استارشپ، نسل بعدی موشک فوق‌سنگین و کاملاً قابل استفاده مجدد این شرکت اشاره می‌کند؛ سامانه‌ای که در مسیر توسعه و آزمایش‌های خود با تاخیر‌ها و شکست‌های متعدد مواجه بوده است.

در این سند آمده است:

هرگونه شکست یا تاخیر در توسعه استارشپ در مقیاس موردنیاز یا در دستیابی به نرخ پرتاب سطح قابلیت استفاده مجدد و توانمندی‌های فنی مورد انتظار می‌تواند برنامه ما برای اجرای استراتژی رشد شرکت را به‌طور جدی به تعویق انداخته یا محدود کند.

استارشپ طوری طراحی شده است که بتواند محموله‌هایی بسیار بزرگ‌تر از موشک فعلی و پرکار اسپیس‌ایکس، فالکون ۹ را به مدار حمل کند. هدف از این طراحی کاهش چشمگیر هزینه پرتاب برای استقرار انبوه ماهواره‌های استارلینک، انتقال زیرساخت‌های مورد نیاز برای مراکز داده فضایی و همچنین اجرای مأموریت‌های سرنشین‌دار به ماه و در گام بعد مأموریت‌های میان‌سیاره‌ای است.

با این حال، اسپیس‌ایکس در اسناد رسمی خود تصریح می‌کند که عدم تحقق کامل قابلیت‌های پیش‌بینی‌شده برای استارشپ، از جمله نرخ پرتاب مکرر، قابلیت بازگشت و استفاده مجدد در مقیاس وسیع و حمل بار سنگین، می‌تواند هم پروژه‌های استقرار شبکه‌های ماهواره‌ای و هم برنامه‌های بلندپروازانه مرتبط با هوش مصنوعی فضایی و سکونت انسانی در ماه را تحت فشار قرار دهد.

عرضه اولیه سهام و ارزش‌گذاری

فرم S-۱ که شرکت‌ها قبل از ورود به بورس برای افشای وضعیت مالی و ریسک‌های کلیدی خود به رگولاتور ارائه می‌کنند، در مورد برنامه عرضه اولیه اسپیس‌ایکس نشان می‌دهد این شرکت در حال هدف‌گذاری برای عرضه سهام در ماه‌های پیش رو با ارزشی در حدود ۱.۷۵ تریلیون دلار و جذب سرمایه‌ای در حدود ۷۵ میلیارد دلار است. در صورت تحقق، این عرضه می‌تواند عنوان بزرگ‌ترین عرضه اولیه عمومی سهام در تاریخ را به خود اختصاص دهد.