فشار آمریکا بر عراق برای انتخاب میان ایران و ایالات متحد: تعلیق همکاری‌های امنیتی

دولت عراق، که همواره روابط نزدیکی با ایران و ایالات متحد داشته و خود را در میان این دو قدرت منطقه‌ای گرفتار می‌دید، اکنون با تشدید تنش‌ها میان این دو شریک اصلی خود، تحت فشار فزاینده‌ای از سوی واشینگتن قرار گرفته است. ایالات متحد به عراق اولتیماتوم داده تا یکی را برگزیند و از ایران فاصله بگیرد و نیروهای همسو با آن را مهار کند.

تعلیق همکاری‌های امنیتی آمریکا با عراق

در اقدامی تازه برای وادار کردن بغداد به اتخاذ موضعی روشن، ایالات متحد همکاری و تأمین مالی خود با نیروهای امنیتی عراق را به حالت تعلیق درآورده است. این تعلیق که شامل اقدامات ضدتروریستی علیه گروه‌هایی مانند داعش و نیز آموزش و سایر حمایت‌ها از نیروهای نظامی عراق می‌شود، در پی حملات اخیر به منافع آمریکا در این کشور صورت گرفته است.

معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تامی پیگوت، در بیانیه‌ای تأکید کرد: «ایالات متحد حملات به منافع خود را تحمل نخواهد کرد و انتظار دارد دولت عراق بی‌درنگ تمام اقدامات لازم را برای برچیدن گروه‌های شبه‌نظامی همسو با ایران در این کشور انجام دهد.»

حملات اخیر و محکومیت آمریکا

از اواخر ماه فوریه، در جریان جنگ ایالات متحد و اسرائیل با ایران، سفارت ایالات متحد در بغداد، یک پایگاه آمریکایی و یک فرودگاه با سامانه‌های پدافند هوایی آمریکا در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی در شمال عراق هدف حمله قرار گرفتند. گروه‌های مقاومت عراقی مسئولیت چندین حمله را بر عهده گرفتند. کریستوفر لاندو، معاون وزیر خارجه ایالات متحد، در ۹ آوریل سفیر عراق در واشینگتن را فراخواند و این حملات را، از جمله حمله‌ای که روز قبل در نزدیکی دیپلمات‌های آمریکایی در بغداد رخ داده بود و با استفاده از چندین پهپاد صورت گرفت، محکوم کرد.

تأثیر بر تشکیل دولت جدید و کمک‌های امنیتی

حسین علاوی، مشاور امنیتی نخست‌وزیر عراق، محمد شیاع السودانی، اعلام کرد که ایالات متحد حمایت خود از نیروهای امنیتی عراق را تا زمان تشکیل دولت تازه به حالت تعلیق درآورده است. وی افزود که کمک‌های امنیتی آمریکا پیش‌تر نیز به ۴۹ میلیون دلار در سال گذشته کاهش یافته بود و قطع آن تأثیر محدودی خواهد داشت و انتظار می‌رود این اقدام موقتی باشد. با این حال، یک مقام وزارت دفاع عراق هشدار داد که از دست دادن حمایت آمریکا بر پشتیبانی آمادی نیروی هوایی عراق و همچنین برنامه‌های آموزشی تأثیر خواهد گذاشت.

پیش از این نیز، ترامپ در ماه ژانویه تهدید کرده بود که در صورت نخست‌وزیری مجدد نوری المالکی، حمایت آمریکا از عراق را قطع خواهد کرد؛ تهدیدی که با واکنش تند المالکی و رد «دخالت آشکار آمریکا» از سوی وی مواجه شد.

پیچیدگی روابط دولت و جریان‌های عراقی

عراق به عنوان کشوری با اکثریت شیعه، شاهد تبدیل شدن احزاب سیاسی شیعه نزدیک به ایران به نیرومندترین جناح‌ها در دولت است. رمزی ماردینی، بنیان‌گذار شرکت مشاوره ریسک ژئوپولیتیک ژئوپل لب، هشدار داد که اگر رهبران عراق در این مقطع برای مهار نیروهای مقاومت نزدیک به ایران اقدام کنند، خطر فروپاشی دولت را به جان می‌خرند؛ چراکه این گروه‌ها در نهادهای نظامی، سیاسی و اقتصادی کشور در هم تنیده شده‌اند.

ماردینی افزود: «مسئله صرفاً کمبود اراده یا ظرفیت نیست، بلکه مرزهای خود دولت عراق مبهم است. فشار ایالات متحد در اینجا بر این فرض نادرست استوار است که دولت عراق می‌تواند به‌عنوان یک بازیگر یکپارچه و مستقل عمل کند.»

افزایش تهدیدها و تعلیق خدمات کنسولی

در نشانه‌ای دیگر از تنش، سفارت ایالات متحد در بغداد روز دوشنبه ادعا کرد که گروه‌های مقاومت در حال برنامه‌ریزی برای حمله به شهروندان آمریکایی و سایر اهداف مرتبط با ایالات متحد هستند. این سفارت بار دیگر به شهروندان آمریکایی هشدار داد که به عراق سفر نکنند و تمام خدمات کنسولی در این کشور را تعلیق کرده است.

اوایل این ماه، یک روزنامه‌نگار آمریکایی در بغداد ربوده شد و پس از یک هفته آزاد گردید. گروه کتائب حزب‌الله اعلام کرد که این روزنامه‌نگار، با نام شلی کیتلسون، را «در قدردانی از مواضع میهن‌پرستانه» نخست‌وزیر عراق که برای آزادی او مذاکره کرده بود، آزاد کرده است.

میراث بی‌ثباتی و نفوذ ایران

پس از حمله و اشغال عراق در سال ۲۰۰۳، این کشور همچنان با زخم‌های عمیق و بی‌ثباتی مداوم دست‌وپنجه نرم می‌کند. مداخله آمریکا دولت آن را تضعیف و در برابر قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای آسیب‌پذیر کرد. ایران بیش از همه توانست از خلأ قدرت ایجادشده پس از سرنگونی صدام حسین بهره ببرد و نفوذ خود را در درون عراق گسترش دهد.