واکسیناسیون: سپر دفاعی جامعه در برابر بیماری‌ها و نجات جان میلیون‌ها کودک

اورنگ ایلامی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با گرامیداشت هفته جهانی واکسیناسیون (۲۴ تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۶، مصادف با ۴ تا ۱۰ اردیبهشت)، بر نقش بی‌بدیل این مداخله بهداشتی در ارتقای سلامت جامعه و حفظ جان انسان‌ها، به‌ویژه کودکان، تأکید کرد.

واکسیناسیون، به عنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای نظام سلامت، در طول ۵۰ سال گذشته توانسته است از مرگ بیش از ۱۵۴ میلیون کودک در سراسر جهان جلوگیری کند و سهمی چشمگیر در کاهش بار بیماری‌ها داشته باشد.

چالش‌ها و اهداف جهانی در واکسیناسیون

در حالی که هدف‌گذاری جهانی، پیشگیری سالانه از مرگ ۵ میلیون کودک از طریق افزایش پوشش واکسیناسیون است، آمارها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۴، حدود ۱۴.۳ میلیون کودک حتی یک نوبت واکسن نیز دریافت نکرده‌اند. این وضعیت، هشداری جدی برای نظام‌های سلامت جهانی محسوب می‌شود و بر ضرورت تلاش‌های مضاعف برای دسترسی عادلانه به خدمات ایمن‌سازی تأکید دارد.

وضعیت واکسیناسیون در ایران و استان فارس

در ایران، واکسیناسیون به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ بهداشتی خانواده‌ها نهادینه شده است که منجر به دستیابی به پوشش مطلوب ایمن‌سازی در سالیان گذشته شده است. با این حال، شرایط خاصی نظیر بحران‌های ناشی از جنگ، می‌تواند بر میزان مراجعه به مراکز بهداشتی تأثیرگذار باشد.

ایلامی اظهار داشت: «در طول جنگ اخیر، خدمات واکسیناسیون در استان فارس بدون وقفه ادامه داشته و تعداد ۹۰ هزار و ۵۰۰ دوز واکسن به گروه‌های هدف ارائه شده است که این امر نشان‌دهنده تعهد و تلاش بی‌وقفه کارکنان نظام سلامت است.»

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین اشاره کرد که بسیاری از کشورهای منطقه همچنان با بیماری‌هایی نظیر فلج اطفال، سرخک، سرخجه و دیفتری دست و پنجه نرم می‌کنند؛ بیماری‌هایی که در ایران ریشه‌کن شده‌اند یا به حداقل رسیده‌اند.

اهمیت تداوم و تکمیل واکسیناسیون

با توجه به جابه‌جایی جمعیت، خطر بازگشت این بیماری‌ها همواره وجود دارد که اهمیت تداوم و تکمیل واکسیناسیون را دوچندان می‌کند. هفته جهانی واکسیناسیون، که بیش از یک دهه است در کشور برگزار می‌شود، امسال با شعار «برای هر نسلی، واکسن‌ها مؤثرند»، بر اهمیت ایمن‌سازی در تمامی مراحل زندگی تأکید دارد. واکسن‌ها نه تنها در دوران کودکی، بلکه در سنین نوجوانی، بزرگسالی، بارداری و سالمندی نیز نقش حیاتی در پیشگیری از بیماری‌ها ایفا می‌کنند.

برنامه ملی ایمن‌سازی کودکان

در برنامه ملی ایمن‌سازی کشور، کودکان در سال اول تولد طی ۵ نوبت (بدو تولد، ۲، ۴، ۶ و ۱۲ ماهگی) واکسن دریافت می‌کنند. پس از آن، دو نوبت یادآور در سنین ۱۸ ماهگی و ۶ سالگی، همزمان با ورود به مدرسه، تزریق می‌شود.

از خانواده‌ها درخواست می‌شود در صورت تأخیر در دریافت واکسن فرزندان خود، در اسرع وقت با در دست داشتن کارت واکسن به مراکز بهداشتی مراجعه کرده و نسبت به تکمیل برنامه ایمن‌سازی اقدام کنند.