اولتان پارس‌آباد؛ گنجینه خشتی ایران در مسیر تبدیل به پایگاه ملی میراث فرهنگی

قلعه تاریخی اولتان در شهرستان پارس‌آباد مغان، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین سایت‌های خشتی شمال غرب ایران، در آستانه تحولی بزرگ برای حفاظت و معرفی در سطح ملی قرار دارد. این محوطه باستانی که در حاشیه رود ارس واقع شده، نه تنها به عنوان یک دژ نظامی، بلکه به عنوان یک مرکز شهری و صنعتی در ادوار مختلف تاریخی شناخته می‌شود.

تلاش برای ثبت ملی پایگاه میراث فرهنگی

مسئولان میراث فرهنگی استان اردبیل با تاکید بر ضرورت تغییر نگرش نسبت به تخصیص اعتبارات به حوزه‌های فرهنگی، پیگیری‌های جدی برای ایجاد پایگاه ملی میراث فرهنگی در اولتان را در دستور کار قرار داده‌اند. این اقدام می‌تواند نقش مؤثری در صیانت از این اثر ارزشمند و معرفی آن به گردشگران داخلی و خارجی ایفا کند.

یافته‌های باستان‌شناسی و گورستان‌های تاریخی

کاوش‌های اخیر در این منطقه منجر به کشف یافته‌های کم‌نظیری شده است که اهمیت تاریخی اولتان را دوچندان می‌کند:

• تابوت‌های چوبی: کشف ۶ نمونه تابوت چوبی متعلق به دوره اسلامی که به دلیل نایاب بودن این شیوه تدفین در آن دوران، اهمیت ویژه‌ای دارد.
• گورهای اشکانی: شناسایی ۱۲ گور متعلق به دوره اشکانی با تدفین‌های متنوع از جمله طاق‌باز و جنینی.
• شهرک صنعتی باستانی: شناسایی کوره‌های سفالگری، ذوب فلز و آجرپزی در محدوده ارگ مرکزی.

اولتان در گذشته در مسیر شاخه‌ای از جاده ابریشم موسوم به ائل یولی قرار داشته که ارتباطات تجاری و فرهنگی میان ایران و قفقاز را تسهیل می‌کرده است.

مشخصات فنی محوطه باستانی

کارشناسان باستان‌شناسی با اشاره به اینکه بخش اعظم ساختمان‌های این قلعه همچنان در زیر خاک مدفون است، بر لزوم تداوم کاوش‌های علمی و آزمایش‌های تخصصی نظیر بررسی دی‌ان‌ای بر روی یافته‌های انسانی تاکید دارند. با وجود آسیب‌های ناشی از عملیات عمرانی در دهه‌های گذشته، این محوطه همچنان بستر مهمی برای مطالعات تاریخی ایران محسوب می‌شود.