اینترنت پرو؛ آیا دسترسی به فضای مجازی به کالایی لوکس تبدیل شده است؟

تحول نگران‌کننده در ساختار دسترسی به فضای مجازی

بیش از ۵۰ روز از آغاز محدودیت‌های گسترده اینترنت می‌گذرد و در حالی که جامعه در انتظار بازگشت شبکه به شرایط عادی بود، طرحی تحت عنوان «اینترنت پرو» به کانون توجه تبدیل شده است. این طرح که با ساختاری چندلایه و قیمت‌گذاری پلکانی همراه است، پرسش‌های بنیادینی درباره عدالت ارتباطی و شفافیت در دسترسی آزاد ایجاد کرده است.

ساختار هزینه‌ها و محدودیت مصرف

بر اساس گزارش‌های دریافتی از اپراتورهای سه‌گانه، اینترنت پرو فراتر از یک سرویس عادی، به مدلی پرداخت‌محور تبدیل شده است. ویژگی‌های کلیدی این سرویس عبارتند از:

• سقف مصرف: محدودیت روزانه ۵ گیگابایت برای کاربران تعیین شده است.
• هزینه بسته‌ها: بسته‌های ۴۰ تا ۵۰ گیگابایتی با قیمتی در حدود ۲ میلیون تومان عرضه می‌شوند.
• تعرفه گیگابایت: هزینه هر گیگابایت برای سرویس‌های داخلی ۸ هزار تومان و برای برخی سرویس‌های بین‌المللی تا ۴۰ هزار تومان برآورد می‌شود.

اینترنت طبقاتی؛ پیامد بلندمدت طرح

تحلیلگران معتقدند این مدل، اینترنت را از یک زیرساخت عمومی به کالایی لوکس تبدیل کرده است. در این ساختار، نوع دسترسی نه بر اساس نیاز عمومی، بلکه بر پایه توان مالی و وابستگی سازمانی تعیین می‌شود. این موضوع می‌تواند شکاف دیجیتال را عمیق‌تر کرده و نابرابری‌های موجود در اقتصاد دیجیتال را تشدید کند.

ابهام در اطلاع‌رسانی و سردرگمی صنوف

یکی از چالش‌های اصلی این طرح، فقدان شفافیت در فرآیند دسترسی است. در حالی که برخی نهادها مانند سازمان نظام پزشکی فرآیندهای اداری مشخصی برای دریافت این سرویس تعریف کرده‌اند، وضعیت برای سایر صنوف نظیر وکلا، معلمان و فریلنسرها کاملاً مبهم باقی مانده است. این وضعیت باعث شده تا دسترسی به اینترنت پرو به یک «امتیاز شغلی» بدل شود که بخش بزرگی از جامعه، به ویژه کسب‌وکارهای مستقل و غیررسمی، از آن محروم مانده‌اند.

در شرایطی که دسترسی آزاد به اطلاعات زیرساخت مشارکت اجتماعی و اقتصادی است، طراحی مدل‌های طبقاتی می‌تواند در تعارض آشکار با اصول عدالت ارتباطی قرار گیرد.