پیش‌بینی تولید ۱۴ میلیون تن گندم و خودکفایی کامل در سال جاری

وضعیت کلی کشت گندم در ایران

به‌طور متوسط، سطح زیر کشت گندم در کشور ۶ میلیون هکتار است. این میزان شامل دو بخش اصلی می‌شود:

• ۴ میلیون هکتار به صورت دیم کشت می‌شود.
• ۲ میلیون هکتار به صورت آبی زیر کشت می‌رود.

هاشمی تأکید کرد که به دلیل محدودیت‌های آبی کشور، امکان توسعه سطح زیر کشت آبی گندم وجود ندارد و حداکثر اراضی آبی قابل کشت گندم بین ۱.۸ تا ۲ میلیون هکتار است که در برخی سال‌ها به دلیل کمبود آب، این میزان نیز کاهش می‌یابد.

وابستگی گندم دیم به شرایط جوی

رئیس بنیاد ملی گندمکاران خاطرنشان کرد که ۴ میلیون هکتار گندم دیمی کشور کاملاً وابسته به شرایط جوی، میزان و پراکنش بارش است. در سال‌هایی که بارندگی در فصول پاییز، زمستان و بهار مطلوب و دارای پراکنش مناسب باشد، مزارع وضعیت بسیار خوبی پیدا می‌کنند.

پیش‌بینی تولید و خرید تضمینی برای سال جاری

وضعیت امسال تا این لحظه مطلوب ارزیابی می‌شود. هاشمی پیش‌بینی کرد که امسال حدود ۱۴ میلیون تن گندم تولید و حدود ۱۱.۵ میلیون تن خرید تضمینی داشته باشیم.

در سال‌هایی نظیر سال گذشته یا سایر دوره‌های کم‌بارشی، وضعیت تولید به شدت کاهش می‌یابد. امسال نیز در فصل پاییز با خشکسالی و تقریباً بارش صفر مواجه بودیم، به گونه‌ای که نگرانی از کاهش تولید به زیر ۷ میلیون تن وجود داشت. به دلیل بارش‌های مطلوب زمستانی و بهاری به صورت برف و باران، به ویژه در فروردین‌ماه، تولید گندم امسال روند صعودی داشت.

ظرفیت تولید در استان‌های کلیدی

برخی استان‌ها ظرفیت‌های بالایی در تولید گندم دارند. برای مثال:

• استان خوزستان: پیش‌بینی می‌شود حداقل ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گندم تولید کند که از این میزان، خرید تضمینی بین ۱ میلیون و ۷۵۰ هزار تا ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تن خواهد بود.
• استان‌های غربی زاگرس (مانند کردستان): این مناطق که عمدتاً دیم‌خیز هستند، با توجه به بارندگی‌های خوب زمستان و بهار، وضعیت مناسبی دارند.

راهکارهای کاهش ناپایداری خودکفایی گندم

خودکفایی گندم تا میزان زیادی به نزولات جوی (برف و باران) بستگی دارد. در سال‌هایی با بارندگی مناسب، تولید افزایش یافته و به خودکفایی کامل می‌رسیم، اما در سال‌های خشکسالی، تولید کاهش یافته و خودکفایی با چالش مواجه می‌شود.

هاشمی تأکید کرد که خودکفایی صرفاً منوط به بارش نیست و برنامه‌هایی برای کاهش آسیب‌های ناشی از کم‌بارشی وجود دارد که باید دنبال شوند. این برنامه‌ها شامل موارد زیر است:

• استفاده از بذرهای مناسب و سازگار با خشکسالی.
• آماده‌سازی به‌موقع زمین.
• بهره‌گیری از کودهای مناسب.
• توسعه شخم و مکانیزاسیون کارآمد.
• مصرف به‌موقع نهاده‌های کودی.
• تنظیم زمان کاشت و سایر تیمارهای ضروری در مزرعه.

این موارد نیازمند همکاری و توجه هم‌زمان کشاورز، دولت و مراکز تحقیقاتی و ترویجی است تا وابستگی عملکرد گندم به بارش کاهش یابد.