خبر کامل
بحران بیکاری در ایران: چالش‌های پس از جنگ و نگرانی‌های بخش خصوصی
بحران بیکاری پس از جنگ؛ چالشی جدی برای اقتصاد ایران
بحران بیکاری ناشی از جنگ، اکنون به یکی از جدی‌ترین چالش‌های دولت تبدیل شده و از هم‌اکنون نشانه‌های آن کاملاً ملموس است. اقتصاددانان پیش از آغاز جنگ نسبت به این بحران هشدار داده بودند و اکنون این هشدارها به واقعیت پیوسته است. این وضعیت، نگرانی‌های عمیقی را در میان مسئولان و فعالان بخش خصوصی ایجاد کرده است.
آمار و ارقام نگران‌کننده بیکاری
برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که جنگ به از دست رفتن بیش از یک میلیون شغل و بیکاری مستقیم و غیرمستقیم دو میلیون نفر منجر شده است. غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی، در تاریخ ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ این آمار را اعلام کرد. احمد میدری نیز در یکم اردیبهشت ماه این اظهارات را تأیید کرده و افزود: «در دو ماه گذشته، ۱۴۷ هزار متقاضی برای دریافت بیمه بیکاری ثبت‌نام کرده‌اند که این آمار نسبت به میانگین ماهانه سال گذشته ۵۰ هزار نفر رشد داشته است.»
این افزایش نگران‌کننده در آمار بیکاران، پارلمان بخش خصوصی را نیز به واکنش واداشته است. اتاق تهران با انتشار بیانیه‌ای، حفظ و تداوم اشتغال را اولویت اقتصادی کشور در شرایط کنونی دانسته و تأکید کرده که خودداری از تعدیل نیروی انسانی در بنگاه‌های اقتصادی، مسئولیتی فراتر از حکمرانی شرکتی بوده و نشأت گرفته از مسئولیت‌پذیری و ایران‌دوستی است.
شایعات و واقعیت‌های تعدیل نیرو
پس از جنگ اخیر، بر اساس داده‌های غیررسمی، علاوه بر واحدهای تولیدی و صنعتی، واحدهای تجاری و خدماتی نیز به شدت نیروهای خود را تعدیل کرده‌اند. مدتی پیش، دی‌جی‌کالا رسماً اعلام کرد که ۲۰۰ نفر از نیروهای خود را تعدیل کرده است. همچنین اخباری مبنی بر تعدیل گروهی از نیروی انسانی در واحدهای فولادی منتشر شد که البته در نیمه دوم فروردین ماه توسط این واحدها تکذیب شد.
- فولاد مبارکه: سعید زرندی، مدیرعامل فولاد مبارکه، در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ تأکید کرد که مدیریت شرایط فعلی بدون تعدیل نیروی انسانی در حال انجام است.
- فولاد خوزستان: روابط عمومی فولاد خوزستان نیز در ۲۳ فروردین ماه شایعات تعدیل نیرو پس از حادثه در این واحد را تکذیب کرد.
در همین حال، اخباری از وضعیت نامساعد کارکنان پتروشیمی‌ها به گوش می‌رسد؛ برخی پتروشیمی‌ها کارکنان را به مرخصی اجباری می‌فرستند که مشخص نیست دائمی است یا موقت. نگرانی عمده در میان تعدیل‌شدگان، مربوط به کارگران ساده است که به سرعت حذف شده‌اند و آینده شغلی آن‌ها نامعلوم است. بخش دیگری از نگرانی‌ها نیز به نیروهای متخصص و زبده مربوط می‌شود که این وضعیت می‌تواند موج مهاجرت‌های ناخواسته را افزایش دهد.
محمود نجفی‌عرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران، خطاب به فعالان اقتصادی بخش خصوصی گفت: «شرایط سخت و جانکاه است؛ ولی بنگاه‌های بخش‌خصوصی یا دولتی نباید به محض بروز بحران به سمت تعدیل نیرو بروند. شرکت‌های بزرگ سال‌ها در این کشور کار کرده و منابعی در اختیار دارند. به بهانه حفظ سازمان یا صنایع نمی‌توان نان کارگران را برید. امروز وضعیت عادی نیست و همگی باید با نهایت دلسوزی و فداکاری از این شرایط عبور کنیم. ایران قرن‌ها ایستاده و بسیاری رنج‌ها را پشت سرگذاشته است. اکنون هم باید ایستاد. با وجود همه مشکلات، فردا روشن است.»
چشم‌انداز افزایش بیکاری و راهکارهای پیشنهادی
در شرایطی که فضای اقتصادی کشور تحت تأثیر جنگ و ناپایداری‌ها به شدت شکننده شده است، بسیاری از بنگاه‌های خصوصی و خصولتی دست به تعدیل نیروی کار خود زده‌اند. سعید تاجیک، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، در گفت‌وگویی به نقد تعدیل نیرو از سوی این شرکت‌ها پرداخت.
از نظر تاجیک، اگرچه زیرساخت‌ها آسیب دیده و صنایعی مانند پتروشیمی و فولاد با مشکل مواجه شده‌اند، اما شدت بحران پس از جنگ به گونه‌ای نبوده که تصمیمات فوری علیه نیروی انسانی اتخاذ شود. او تأکید کرد که تهدید فوری کارکنان و تصمیم به تعدیل نیرو در این شرایط، دور از انصاف و اخلاق حرفه‌ای است و شرکت‌ها باید برای مدتی شرایط پایدار خود را حفظ کرده و همراه با نیروی کار از بحران عبور کنند.
توصیه‌ها و درخواست‌ها از دولت:
- تعدیل نیرو باید آخرین اولویت باشد.
- دولت باید سیاست‌های حمایتی ویژه را در دستور کار قرار دهد.
- ارائه مشوق‌های حمایتی به بنگاه‌ها برای جلوگیری از تعدیل نیرو.
- تسهیلات ویژه برای حمایت از نیروهای تعدیل شده.
- افزایش پرداختی‌های بیکاران (که وزیر کار نیز به آن اشاره کرده است).
تاجیک همچنین به وضعیت دوگانه نیروی کار در بخش‌های دولتی و خصوصی اشاره کرد و گفت: دولت دستور افزایش حقوق ۶۰ درصدی کارمندانش را می‌دهد و بسیاری از آن‌ها را دورکار می‌کند، در حالی که بنگاه‌های اقتصادی به دلیل عدم توان پرداخت حقوق، نیروی کار را اخراج می‌کنند. او خواستار حمایت‌های دولتی از واحدهای کوچک و متوسط شد که شامل تعویق در پرداخت مالیات، بیمه و اقساط بانکی، همچنین ارائه وام‌های کم‌بهره و تأمین سرمایه در گردش است.
با وجود تشکیل ستادهای تسهیل در استان‌ها برای حمایت از واحدهای آسیب‌دیده، تاجیک تأکید کرد که دامنه آسیب‌ها محدود به واحدهای مورد اصابت نیست و شرایط جنگ و ناپایداری اقتصادی بر تمامی بنگاه‌های کوچک اثر گذاشته و حتی موجب اختلال در تأمین مواد اولیه شده است. وی در پایان بر ضرورت تدوین یک فرآیند کلان برای عبور از بحران بیکاری در کشور تأکید کرد.
بیانیه اتاق بازرگانی تهران به بخش خصوصی
اتاق بازرگانی تهران در راستای جلوگیری از اخراج گسترده نیروی کار، بیانیه‌ای خطاب به بخش خصوصی منتشر کرده و از آن‌ها خواسته است که در این روزهای پرتنش بر مصائب کارگران نیفزایند. در بخشی از این بیانیه آمده است:
«در شرایط کنونی همدلی با شهروندان و به ویژه جامعه کارگری که ستون اقتصاد کشور هستند و جلوگیری از تشدید مصائب وارد آمده بر آنان، از تکالیف ماست. آنچه اکنون در کشور به عنوان اولویت اقتصادی به شمار می‌آید، نگهداشت و تداوم اشتغال و جلوگیری از وخامت رنج معیشتی در میان جامعه کشور و به خصوص کارگران عزیز است.»
این بیانیه با تأکید بر رسالت تاریخی و ذاتی اتاق بازرگانی تهران، بر ضرورت ایجاد ثبات اقتصادی تأکید کرده و پیگیر حقوق تولیدکنندگان، صنعتگران و بازرگانان خواهد بود. اتاق تهران همچنین یادآور شده است که حفظ و تداوم اشتغال نیروی انسانی در بنگاه‌های اقتصادی، از مهم‌ترین اقدامات برای پاسداری و پرستاری میهنی در این دوره حساس به شمار می‌آید. خودداری از تعدیل نیروی انسانی، مسئولیتی فراتر از حکمرانی شرکتی و برآمده از مسئولیت‌پذیری و ایران‌دوستی است.
اتاق بازرگانی تهران در پایان، فعالان اقتصادی ایران را به این تکلیف مهم فراخوانده و تأکید کرده که در احقاق حقوق همه تلاشگران عرصه تولید و تجارت و کارآفرینان، از پای نخواهد ایستاد و از هر آنچه برای گردش چرخ‌های نیرومند اقتصاد ایران ضروری است، دریغ نخواهد کرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
