آیکون خبر

خبر کامل

بازار ارز ایران: از هیجان جنگ تا انتظار دیپلماتیک و سناریوهای پیش‌رو

بازار ارز ایران: از هیجان جنگ تا انتظار دیپلماتیک

با گذشت نزدیک به سه هفته از برقراری آتش‌بس و کاهش تنش‌های سیاسی، بازار ارز ایران وارد فاز جدیدی از رفتار شده است. این فاز بیش از آنکه بر پایه هیجان باشد، بر اساس انتظار و ارزیابی مجدد ریسک‌ها شکل گرفته و نشان‌دهنده بلوغ و احتیاط بیشتر در میان فعالان بازار است.

تثبیت نرخ دلار و گذر از هیجان

برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه مبنی بر کاهش قابل توجه نرخ ارز پس از فروکش کردن تنش‌ها، دلار در بازار آزاد در محدوده ۱۵۳ تا ۱۵۷ هزار تومان تثبیت شده است. این پایداری قیمتی نشان می‌دهد که بازار با مازاد عرضه مواجه نیست، بلکه نوعی احتیاط در سمت تقاضا حاکم است.

شواهد میدانی از بازار غیررسمی حاکی از آن است که تقاضای هیجانی که در اوج نااطمینانی‌های سیاسی شکل گرفته بود، تا حد زیادی تخلیه شده است. با این حال، بخشی از تقاضا که در آن مقطع از بازار خارج شده بود، اکنون به صورت تقاضای انباشته در حال بازگشت تدریجی است. این گروه از معامله‌گران، به جای ورود شتاب‌زده، در حال سنجش پایداری شرایط سیاسی و اقتصادی هستند.

تقاضای انباشته به آن بخش از نیازهای خرید اطلاق می‌شود که به دلیل شرایط خاص مانند جنگ، برای مدتی سرکوب شده و به تعویق می‌افتد. در بازار ارز ایران نیز طی چند هفته اخیر، بسیاری از خریداران از ترس نوسانات لحظه‌ای دست از معامله کشیده بودند؛ اما حالا با برقراری آتش‌بس، این حجم ذخیره شده از تقاضا، به صورت ناگهانی و یک‌باره به بازار سرازیر شده و با ایجاد یک فشار خرید جدید، مانع از ریزش شدید قیمت‌ها شد.

اگر بخواهیم رفتار بازار را در مقایسه با جنگ ۱۲ روزه ارزیابی کنیم، در آن دوره بازار تحت تأثیر شوک و ترس بود و قیمت‌ها صرفاً با اخبار جنگ بالا و پایین می‌شدند. اکنون اما بازار از آن فضای هیجانی خارج شده و رفتار خریداران متفاوت است. به زبان ساده، در زمان جنگ ترس از کاهش ارزش دارایی محرک بازار بود، در حالی که در حال حاضر آینده سیاسی و اقتصادی قیمت را تعیین می‌کند. بازار به جای واکنش به تحرکات نظامی، منتظر چراغ سبز دیپلماتیک و باز شدن گره‌های ارزی است.

نقش سیاست‌گذار پولی و چالش نقدینگی

در شرایط فعلی، به نظر می‌رسد بازار ارز بیش از آنکه از متغیرهای کوتاه‌مدت مانند حواله و جریان‌های تجاری تأثیر بپذیرد، تابعی از انتظارات تورمی پساجنگ شده است. در این میان، نقش سیاست‌گذار پولی، یعنی بانک مرکزی، قابل توجه است.

برخی نشانه‌ها حاکی از آن است که بانک مرکزی با مدیریت هم‌زمان عرضه ارز و کنترل نقدینگی، در تلاش است از بروز نوسانات شدید جلوگیری کند. هدف این رویکرد، جلوگیری از شکل‌گیری سقوط ناگهانی و در ادامه جهش قیمت‌هاست؛ الگویی که در دوره‌های پیشین نیز تجربه شده است.

  • جلوگیری از استقراض بیش از حد بانک‌ها: این اقدام در دستور کار بانک مرکزی قرار دارد.
  • تسهیل دسترسی به پول نقد و منابع بانکی: با بازنگری در سقف برداشت‌ها و تزریق پول مناسب به بانک‌ها، تلاش می‌شود تا محدودیت‌هایی که در زمان جنگ برای کنترل خروج سرمایه اعمال می‌شد، برداشته شود. هدف این است که بازار با کمبود نقدینگی مواجه نشود و کسب‌وکارها فعالیتشان را دوباره آغاز کنند.

یکی از نکات قابل توجه در وضعیت کنونی، کاهش تقاضای معاملاتی در کنار تداوم تقاضا برای نگهداری اسکناس است. گزارش‌ها از مناطق مرزی و مبادی خروجی کشور نشان می‌دهد که تمایل به نگهداری اسکناس‌های درشت همچنان بالا باقی مانده است. این پدیده را می‌توان نشانه‌ای از تداوم نااطمینانی در سطحی عمیق‌تر دانست؛ جایی که بازیگران اقتصادی، علی‌رغم کاهش تنش‌های مقطعی، هنوز نسبت به پایداری شرایط اطمینان کامل ندارند. به بیان دیگر، تقاضای هیجانی جای خود را به تقاضای احتیاطی داده است.

سناریوهای پیش‌رو برای بازار ارز

کارشناسان سناریوهای مختلفی را برای هفته‌های آینده متصور می‌شوند:

  • سناریوی تثبیت: در صورت تداوم وضعیت فعلی و نبود شوک جدید، نرخ ارز در همین کانال نوسان محدود خواهد داشت.
  • سناریوی کاهشی: در صورت انتشار اخبار مثبت از آزادسازی منابع ارزی یا گشایش‌های دیپلماتیک، امکان کاهش نرخ به کانال‌های پایین‌تر وجود دارد.
  • سناریوی افزایشی: در صورت بازگشت ریسک‌های سیاسی یا تشدید انتظارات تورمی، تقاضای انباشته می‌تواند به سرعت فعال شده و منجر به افزایش قیمت شود.

با این حال، جهت‌گیری آتی بازار همچنان به شدت به متغیرهای بیرونی، به‌ویژه سیگنال‌های سیاسی و ارزی، وابسته خواهد بود و باید دید طی روزهای آینده چه تغییر و تحولاتی به وقوع خواهد پیوست.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗