موفقیت بی‌سابقه در احیای جنگل‌های بلوط هیرکانی و مهار بیماری ذغالی در مازندران

بیماری نوظهور پوسیدگی ذغالی بلوط، تهدیدی جدی برای جنگل‌های بلوط ایران، به ویژه در رشته‌کوه‌های زاگرس و بخش‌هایی از شمال کشور، محسوب می‌شود. این درختان که نقش حیاتی در اکوسیستم و معیشت ساکنان محلی دارند، طی دهه‌های اخیر با شیوع بیماری‌هایی نظیر پوسیدگی، مرگ ناگهانی، سفیدک پودری و دارواش، دچار خشکیدگی وسیعی شده‌اند.

مبارزه با بیماری ذغالی بلوط: پیشگامی در احیای زیست‌بوم

در راستای صیانت از ذخیره‌گاه‌های ارزشمند هیرکانی، طرح «کنترل بیماری ذغالی بلوط و احیای پهنه جنگلی پناهگاه حیات وحش دشت‌ناز» مورد بازدید و ارزیابی میدانی قرار گرفت. این پروژه، که توسط دکتر محمدرضا کاوسی، متخصص پاتولوژی جنگل و عضو هیئت علمی دانشگاه، هدایت می‌شود، دستاوردهای قابل توجهی را به همراه داشته است.

دکتر کاوسی در جریان این بازدید اعلام کرد: «پس از کنترل موفق کانون‌های بیماری ذغالی بلوط با بهره‌گیری از روش‌های نوین، برای اولین بار در ایران، ریشه‌دار نمودن شاخه‌های جوان درختانی نظیر گلابی وحشی و سایر گونه‌های بومی بر روی خودِ درختان سرپا (پایه‌های مادری) انجام شد.»

این اقدام، گامی بلند و حیاتی برای احیای سریع درختانی به شمار می‌رود که فاقد زادآوری طبیعی بوده یا در معرض خطر انقراض قرار داشتند.

بازگشت حیات به اکوسیستم با رویکردهای نوین

نتایج چشمگیر بازسازی اکوسیستم در این طرح، امیدبخش است. انتخاب بذور از پایه‌های مقاوم بلوط و تولید نهال‌های اصلاح‌شده، در کنار اجرای عملیات دقیق زهکشی در نقاط بحرانی، منجر به زادآوری خیره‌کننده گونه‌های چوبی و علفی در سطح عرصه شده است. این دستاورد، نشان‌دهنده بازگشت حیات، پویایی و سلامت کامل به این محیط طبیعی ارزشمند است.

پناهگاه حیات وحش دشت‌ناز و گوزن زرد ایرانی

پناهگاه حیات وحش دشت‌ناز، واقع در شمال شرق ساری، قدیمی‌ترین زیستگاه تکثیر و احیای «گوزن زرد ایرانی» است. سلامت پوشش جنگلی این منطقه، وابستگی حیاتی به بقای این گونه دارد. موفقیت در مهار بیماری ذغالی بلوط و احیای فلور گیاهی منطقه، ضامن بقای زنجیره غذایی و حفظ این گونه استراتژیک در خطر انقراض خواهد بود.

جنگل‌های هیرکانی در مازندران: گنجینه‌ای جهانی

استان مازندران با مساحتی بالغ بر ۲ میلیون و چهار هزار هکتار، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار عرصه طبیعی شامل جنگل و مرتع را در خود جای داده است. نیمی از جنگل‌های هیرکانی ثبت شده در سازمان جهانی یونسکو نیز در جغرافیای مازندران واقع شده‌اند که اهمیت این استان را در حفظ میراث طبیعی جهانی دوچندان می‌کند.

• مساحت کل مازندران: حدود ۲,۰۴۰,۰۰۰ هکتار
• عرصه‌های طبیعی: حدود ۱,۷۰۰,۰۰۰ هکتار
• مدیریت منابع طبیعی: دو اداره کل در ساری و نوشهر
• سهم ساری در مدیریت: حدود ۷۱ درصد
• سهم نوشهر در مدیریت: حدود ۲۹ درصد
• سهم مازندران از جنگل‌های شمال: حدود ۵۴ درصد

علاوه بر این، مازندران با ۴۶۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی و باغی، سالانه بیش از هفت میلیون تُن محصول تولید می‌کند و در تولید ۱۵ نوع محصول کشاورزی و باغی، رتبه اول تا سوم کشور را داراست. با این حال، تغییر غیرمجاز کاربری اراضی کشاورزی و باغی همچنان یکی از چالش‌های مهم این استان محسوب می‌شود.