کریدورهای تجاری؛ از احیای مسیر جنوب تا توسعه اقتصاد نوین

اهمیت روزافزون کریدورهای تجاری در دنیای امروز

در پی بحران‌های زنجیره تامین جهانی و افزایش ریسک‌های دریایی، اهمیت کریدورهای تجاری، به ویژه مسیرهای زمینی و ریلی، بیش از پیش نمایان شده است. سیدعلی امامی، مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت ایران، در گفت‌وگویی اختصاصی به تشریح ابعاد مختلف این تحولات و فرصت‌های پیش‌رو پرداخت.

احیای کریدور جنوب و مزایای آن

امامی با اشاره به کریدور جنوب (ایران، هند، روسیه) که از سال ۲۰۰۳ میلادی به امضا رسیده بود، اظهار داشت که این مسیر تا پیش از جنگ‌های اخیر، از ظرفیت بالقوه خود بهره‌برداری نکرده بود. وی تأکید کرد که در شرایط کنونی، با وجود امنیت کامل در دریاها، هزینه حمل و نقل پایین است؛ اما افزایش ریسک‌های دریایی باعث شده تا بازرگانان حاضر به پرداخت هزینه‌های بیشتر برای تضمین امنیت محموله‌های خود باشند. این تغییر نگرش، مسیرهای زمینی را به گزینه‌ای جذاب تبدیل کرده است.

«اگر امنیت کامل در دریاها برقرار باشد، هزینه حمل بسیار پایین است، اما اکنون با افزایش ریسک‌های دریایی، صاحبان کالا حاضرند هزار دلار بیشتر هزینه کنند، اما محموله خود را با امنیت کامل دریافت کنند.»

نقش مسیرهای ریلی در کاهش زمان و افزایش توجیه‌پذیری

مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت ایران به نقش کلیدی مسیرهای ریلی، به ویژه آنهایی که از چین طراحی شده‌اند، اشاره کرد. این مسیرها زمان حمل را به ۱۲ تا ۱۶ روز کاهش داده‌اند که این کاهش چشمگیر زمان، افزایش هزینه‌های حمل و نقل را برای بازرگانان توجیه‌پذیر می‌سازد. سرعت و امنیت، دو فاکتور مهمی هستند که در حال حاضر بر تصمیم‌گیری‌های تجار تأثیر بسزایی دارند.

کریدورها؛ فراتر از جابه‌جایی کالا

امامی در ادامه به پرسشی در خصوص ماهیت کریدورها پاسخ داد و تصریح کرد که کریدورها صرفاً مسیرهای جابه‌جایی کالا نیستند. او توضیح داد که ابتدا جریان کالایی شکل می‌گیرد، سپس سرمایه‌گذاری‌های جدید، تولیدات مشترک و در نهایت یک اقتصاد جدید مبتنی بر کریدورها ایجاد خواهد شد. این همکاری‌های منطقه‌ای نه تنها امنیت اقتصادی را افزایش می‌دهد، بلکه به ریل محدود نمی‌شود و ابعاد گسترده‌تری را در بر می‌گیرد.

• ایجاد جریان کالایی: اولین مرحله در توسعه کریدورها.
• سرمایه‌گذاری‌های جدید: جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی.
• تولیدات مشترک: افزایش همکاری‌های صنعتی بین کشورها.
• اقتصاد مبتنی بر کریدور: شکل‌گیری یک نظام اقتصادی نوین.

تأثیر بر اشتغال و جذب فناوری

وی در خصوص تأثیر کریدورها بر اشتغال و سرمایه‌گذاری اظهار داشت که اگرچه اشتغال مستقیم کریدورها نسبتاً کم است، اما اشتغال غیرمستقیم بسیار فراوانی را به همراه خواهد داشت. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری مشترک، فناوری‌های نوین و شرکت‌های چندملیتی از طریق این مسیرها وارد کشور می‌شوند که به توسعه و پیشرفت اقتصادی کمک شایانی می‌کند.

مدیریت چالش‌ها: تحریم‌ها و تهدیدات دریایی

امامی به نگرانی‌های ناشی از تحریم‌ها و تهدیدهای دریایی نیز پرداخت و خاطرنشان کرد که برای حمل دریایی دو نوع کالا وجود دارد: حمل فله (کالاهای اساسی) که تمهیدات خوبی برای آن دیده شده و مسیرهای جایگزین زیادی دارد؛ و حمل کانتینری که به راحتی با کامیون، ریل و از طریق کشورهای همسایه قابل جابه‌جایی است. او با تأکید بر اینکه «جای نگرانی برای حمل کالا وجود ندارد»، مهمترین چالش را جلب اعتماد بازرگانان نسبت به امنیت، هزینه و سرعت مسیرهای زمینی دانست. خوشبختانه مسیرهایی که قبلاً فقط برای ترانزیت یا یک رویه گمرکی استفاده می‌شدند، اکنون برای واردات، صادرات و ترانزیت فعال شده‌اند.

آینده مسیرهای سنتی و جدید

در پاسخ به سوالی درباره حفظ مسیرهای سنتی، امامی توضیح داد که مسیرهای سنتی سرمایه‌گذاری شده‌اند و با بهبود شرایط، دوباره به چرخه اقتصاد بازمی‌گردند، هرچند در حال حاضر میزان بارگیری آنها کاهش یافته است. او افزود که در حال حاضر از فضای ریلی استفاده می‌شود که پس از دریا، مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه برای مسیرهای طولانی است. در نهایت، مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به همکاری خوب کشورهای همسایه و بهره‌برداری از برخی بنادر آنها، تصریح کرد که مسیرهای جدید اگر اقتصادی شوند، می‌توانند جایگزین یا مکمل مسیرهای سنتی باشند و به پویایی هر چه بیشتر اقتصاد منطقه کمک کنند.