چالش‌های رشد بانک پارسیان در سال ۱۴۰۴: افزایش تسهیلات و کاهش پایداری منابع

ترکیب تسهیلات: تمرکز بر ارز و مرابحه

ترکیب تسهیلات بانک پارسیان، جهت‌گیری اصلی فعالیت‌های اعتباری آن را مشخص می‌کند. در این میان، دو قلم «تسهیلات ارزی» و «مرابحه» بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند.

• تسهیلات ارزی: بزرگ‌ترین بخش پرتفوی است و مانده آن از ۲۲۹ همت در خرداد ۱۴۰۴ به ۲۴۵ همت در اسفند رسیده که نشان‌دهنده نقش پررنگ بانک در حوزه ارزی با رشدی محدود است.
• مرابحه: نوعی وام اقساطی با نرخ مشخص است که رشد سریع‌تری را تجربه کرده است. مانده این تسهیلات از ۶۶ همت به ۱۱۷ همت و سپس از ۷۱ همت به ۱۲۱ همت در پایان دوره رسیده است.

این ارقام در شرایطی ثبت شده‌اند که تغییر محسوسی در سایر سرفصل‌های تسهیلات دیده نمی‌شود. بنابراین، افزایش مانده تسهیلات بیش از هر چیز ناشی از رشد همین دو بخش اصلی بوده است. این موضوع می‌تواند به معنای تمرکز بیشتر بانک بر حوزه‌های خاص اعتباری و در نتیجه افزایش ریسک تمرکز باشد.

منابع مالی: ریسک‌محور و ناپایدار

در سمت منابع، مانده سپرده‌های سرمایه‌گذاری بانک پارسیان از ۴۱۹ همت در خرداد ۱۴۰۴ به ۵۱۶ همت در اسفند رسیده است که نشان‌دهنده افزایش ۹۷ همتی منابع و توانایی بانک در حفظ جریان جذب سپرده است. با این حال، بررسی ترکیب سپرده‌ها نکات مهم‌تری را نشان می‌دهد:

• سپرده‌های یک‌ساله: همچنان بیشترین سهم را دارند و از ۱۸۴ همت به ۲۱۸ همت رسیده‌اند، اما سهم آن‌ها از ۴۴ درصد به ۴۲ درصد کاهش یافته است.
• سپرده‌های کوتاه‌مدت: رشد قابل توجهی داشته و از ۶۰ همت به بیش از ۱۰۱ همت رسیده‌اند و سهم آن‌ها از ۱۴.۴ درصد به ۱۹.۶ درصد افزایش یافته است.
• سپرده‌های جاری ریالی: از ۴۱ همت به ۶۵ همت افزایش یافته‌اند که بیانگر افزایش سهم منابع در دسترس و نقدشونده است.
• کاهش سپرده‌های سه‌ساله: سهم این سپرده‌ها از بیش از ۱۹ همت به حدود ۶.۵ همت کاهش یافته است.

این تغییر ترکیب نشان می‌دهد بخشی از منابع بانک به سمت سپرده‌های کوتاه‌مدت و با نقدشوندگی بالاتر حرکت کرده است. چنین تغییری معمولاً در شرایطی رخ می‌دهد که سپرده‌گذاران تمایل کمتری به قفل کردن منابع خود در بلندمدت دارند. این وضعیت اگرچه دسترسی بانک به منابع را افزایش می‌دهد، اما پایداری آن‌ها را کاهش داده و ممکن است بانک را در دوره‌های بعدی با چالش بیشتری در مدیریت نقدینگی مواجه سازد.

درآمد وام‌محور: افزایش وابستگی

در بخش عملکرد مالی، کل درآمد عملیاتی بانک از حدود ۴.۶ همت در خرداد ۱۴۰۴ به ۶.۴ همت در اسفند رسیده است. این افزایش در نگاه اول نشان‌دهنده رشد فعالیت‌های بانک است، اما بررسی ترکیب درآمدها تصویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد:

همانطور که جدول نشان می‌دهد، اتکای بانک به درآمد ناشی از وام‌دهی به‌طور محسوسی افزایش یافته است. در مقابل، برخی منابع درآمدی دیگر تضعیف شده‌اند؛ برای مثال، درآمد سرمایه‌گذاری‌ها که در ابتدای دوره حدود ۷۹۸ میلیارد تومان و سهم ۱۷ درصدی داشت، در پایان دوره عملاً به صفر رسیده است. در عین حال، درآمد کارمزدها رشد نسبی داشته است.

در مجموع، این تغییر ترکیب نشان می‌دهد رشد درآمد بانک بیش از هر چیز بر پایه گسترش تسهیلات شکل گرفته و سهم سایر منابع درآمدی کاهش یافته است. چنین وضعیتی می‌تواند در کوتاه‌مدت به افزایش درآمد کمک کند، اما در بلندمدت وابستگی بیش از حد به تسهیلات، ریسک درآمدی بانک را افزایش خواهد داد.