جنگ سوم خلیج فارس: کاتالیزور بازآرایی نظم جهانی و پایان هژمونی آمریکا

تحلیل «اوراسیا ریویو»: جنگ سوم خلیج فارس و بازآرایی نظم جهانی

وب‌سایت تحلیلی «اوراسیا ریویو» در اواخر مارس ۲۰۲۶، با انتشار گزارشی عمیق، مدعی شد که درگیری نظامی موسوم به «جنگ سوم خلیج فارس»، نه تنها یک رویارویی منطقه‌ای، بلکه کاتالیزوری برای تخریب و بازسازی شتابان نظم جهانی است. این تحلیل استدلال می‌کند که سال ۲۰۲۶ نقطه پایانی بر «صلح طولانی» و ساختار پسا-جنگ سرد است؛ دورانی که در آن هژمونی آمریکا به اوج خود رسیده بود. اما اکنون، با ضعف بی‌سابقه قدرت آمریکا، قدرت‌های نوظهور شرقی آماده‌اند تا از خلأ امنیتی و اقتصادی ایجاد شده بهره‌برداری کرده و جایگاه برتر خود را تثبیت کنند.

از نگاه اوراسیا ریویو، این جنگ یک انحراف از مسیر تاریخ نیست، بلکه «تکانه سیستماتیکی» است که فرآیندهای چندقطبی شدن جهان را به سرانجام رسانده و به مرحله‌ای نوین وارد کرده است.

تغییر پارادایم اقتصادی: از «فقط به‌موقع» تا «فقط برای احتیاط»

یکی از محورهای بنیادین این تحلیل، تغییر پارادایم در اقتصاد جهانی است؛ گذاری از مدل «فقط به‌موقع» (Just-in-Time) به مدل «فقط برای احتیاط» (Just-in-Case). این گزارش تأکید می‌کند که با ناامن شدن خلیج فارس در سال ۲۰۲۶، زنجیره‌های تأمین جهانی که دهه‌ها بر پایه جریان ارزان و بدون وقفه انرژی و کالا استوار بودند، به کلی فروپاشیده‌اند.

این وضعیت منجر به تولد «اقتصادهای بلوکی» شده است که در آن امنیت مسیرهای تجاری، بر سودآوری مقدم شده است. اوراسیا ریویو اشاره می‌کند که اکنون شاهد «ناسیونالیسم منابع» در پایتخت‌های خلیج فارس هستیم؛ جایی که ریاض و ابوظبی دیگر به عنوان تأمین‌کنندگان بی‌طرف نفت نگریسته نمی‌شوند، بلکه به عنوان «قدرت‌های موازنه» عمل می‌کنند که از انرژی به عنوان ابزاری برای تضمین جایگاه خود در نظم جدیدِ پسا-آمریکایی استفاده می‌کنند.

دموکراتیزه شدن تخریب: چالش فناوری‌های نوین در جنگ

لایه دیگر این تحول، «دموکراتیزه شدن تخریب» از طریق فناوری‌های نوین است. تحلیل مذکور نشان می‌دهد که در جنگ ۲۰۲۶، برتری نظامی سنتی غرب با چالش‌های جدی روبرو شده است. استفاده انبوه از:

• پهپادهای ارزان‌قیمت
• موشک‌های هایپرسونیک
• حملات سایبری همزمان

باعث شده تا ناوهای هواپیمابر و پایگاه‌های گران‌قیمت غربی در منطقه، بیش از آنکه عامل بازدارندگی باشند، به «اهداف آسیب‌پذیر» تبدیل شوند. این واقعیت جدید نظامی، اعتماد متحدان عرب به «چتر امنیتی واشینگتن» را برای همیشه نابود کرده و آن‌ها را به سمت ایجاد ائتلاف‌های دفاعی بومی و خرید فناوری‌های پیشرفته از پکن و مسکو سوق داده است.

در واقع، جنگ سوم خلیج فارس ثابت کرد که در قرن بیست و یکم، قدرت تعیین‌کننده دیگر در دست دارندگان تسلیحات بزرگ نیست، بلکه در اختیار کسانی است که بتوانند با هزینه‌ای ناچیز، زیرساخت‌های حیاتی رقیب را فلج کنند.

جهانی معامله‌گر و چندپاره: خاورمیانه مستقل

در نهایت، اوراسیا ریویو نتیجه می‌گیرد که جهانی که از دل این جنگ بیرون می‌آید، جهانی «معامله‌گر» (Transactional) و چندپاره خواهد بود. سال ۲۰۲۶ سالی است که در آن «جهانی‌سازی» به شیوه غربی رسماً به خاک سپرده شد.

خلیج فارس اکنون به جایگاهی رسیده است که نه تنها قیمت نفت، بلکه قیمت نفوذ ژئوپلیتیک در قرن آینده را تعیین می‌کند. این گزارش هشدار می‌دهد که قدرت‌های بزرگ باید با واقعیت «خاورمیانه مستقل» کنار بیایند؛ منطقه‌ای که دیگر به عنوان حیاط‌خلوت هیچ قدرتی عمل نمی‌کند، بلکه خود به کانون بازترسیم نقشه‌های سیاسی و اقتصادی جهان تبدیل شده است. این جنگ، جهان را به گونه‌ای بازسازی کرده است که در آن «امنیت» دیگر یک کالای وارداتی نیست، بلکه نتیجه موازنه دائمی و سرد میان قدرت‌هایی است که دیگر به هیچ تضمین کاغذی اعتماد ندارند.