چهارمحال و بختیاری؛ پیشگام در آبیاری نوین با وجود چالش‌های خشکسالی

پیشگامی در سامانه‌های نوین آبیاری

غلامرضا ذاکری، مدیر آب و خاک سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری، با تأکید بر اولویت اجرای آبیاری تحت فشار، اعلام کرد که این استان در حال حاضر رتبه دوم کشور را در تجهیز اراضی آبی به سامانه‌های نوین آبیاری دارد. این طرح‌ها شامل روش‌های بارانی، قطره‌ای و تیپ هستند که با اعتبارات دولتی و مشارکت بهره‌برداران اجرا شده‌اند.

• از مجموع ۱۲۰ هزار هکتار اراضی آبی استان، تاکنون ۷۲ هزار هکتار به سامانه‌های نوین آبیاری مجهز شده‌اند.
• در سال گذشته، ۲۸۰ میلیارد ریال اعتبار دولتی از محل طرح کمک‌های فنی و اعتباری برای این هدف هزینه شد.

نقش پررنگ بخش خصوصی

ذاکری به اهمیت مشارکت بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌های آبیاری اشاره کرد و آن را راهکاری مؤثر برای تسریع در اجرای طرح‌ها و جبران محدودیت‌های اعتباری دانست.

• ۷۰۰ هکتار از طرح‌های تأمین آب با مشارکت بخش خصوصی به بهره‌برداری رسید.
• اجرای ۳۰۰ هکتار طرح تأمین و انتقال آب توسط سرمایه‌گذار حقیقی در سطح استان عملیاتی شد.

احیا و توسعه منابع آبی

در راستای احیای منابع آبی و توسعه زیرساخت‌های کشاورزی، پروژه‌های متعددی به اجرا درآمده است:

• ۷۰ رشته قنات با اعتبار ۲۰۱ میلیارد ریال بهسازی و لایروبی شد.
• ۴۰ کیلومتر کانال آبرسانی با اعتبار ۴۵۰ میلیارد ریال تکمیل و بهسازی شد.
• ۱۶ کیلومتر جاده دسترسی به اراضی کشاورزی با اعتبار ۹۰ میلیارد ریال احداث شد.
• مطالعه و طراحی چهار هزار هکتار سامانه نوین آبیاری انجام شد.
• ۴۰۰ پروژه زیرساختی آب و خاک در استان اجرا، نظارت و بهره‌برداری شد که ۷۷ درصد آن‌ها در سامانه اطلاعات مکانی کشور (GIS) ثبت شده‌اند.

پروژه انتقال آب اراضی زیردست «بیدکان» نیز با ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی در حال اجراست و تاکنون ۲۶ کیلومتر خط انتقال و آبرسانی به ۱۳۰۰ هکتار از اراضی انجام شده است. همچنین، برای کاهش خسارات ناشی از خشکسالی، ۹۰ کیلومتر لوله پلی‌اتیلن با اعتبار ۷۰ میلیارد ریال برای آبرسانی به باغات اجرا شده است.

طرح‌های حوضه کارون و چالش‌های پیش‌رو

مدیر آب و خاک سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری درباره طرح‌های حوضه رودخانه کارون توضیح داد:

• ۳۵ پروژه در این حوزه به پیشرفت فیزیکی ۴۰ تا ۹۰ درصد رسیده‌اند.
• تکمیل این پروژه‌ها نیازمند تأمین اعتبار شبکه برق است.
• هشت پروژه با تأمین اعتبار شبکه برق، آماده بهره‌برداری خواهند شد.
• برای هشت طرح دیگر، مطالعات لازم جهت اخذ مجوز ماده ۲۳ و جذب سرمایه‌گذار انجام شده است.

با این حال، کمبود منابع مالی به عنوان مهم‌ترین مانع توسعه سامانه‌های آبیاری تحت فشار شناسایی شده است، چرا که افزایش هزینه اجرای هر هکتار، توان مالی کشاورزان را کاهش داده است. با وجود این چالش، برنامه‌ریزی شده است که با استفاده از منابع ملی و مشارکت بخش خصوصی، اجرای سامانه‌های نوین آبیاری در سطح دو هزار هکتار دیگر در دستور کار قرار گیرد.

چهارمحال و بختیاری؛ از سرچشمه آب تا دشت‌های ممنوعه

استان چهارمحال و بختیاری با ۱۲ شهرستان و بیش از یک میلیون نفر جمعیت، زمانی به عنوان یکی از منابع مهم تولید آب شیرین کشور شناخته می‌شد و رودخانه‌های بزرگی چون کارون، زاینده‌رود و دز از آن سرچشمه می‌گرفتند. اما خشکسالی‌های سال‌های اخیر این وضعیت را دگرگون کرده و بسیاری از دشت‌های حاصل‌خیز استان را به دشت‌های ممنوعه و ممنوعه‌بحرانی تبدیل کرده است. این تغییرات، اهمیت طرح‌های بهینه‌سازی مصرف آب و توسعه سامانه‌های آبیاری نوین را بیش از پیش نمایان می‌سازد.