شاخص فلاکت در ایران: رکورد ۱۳ ساله و رسیدن به ۵۸.۲ واحد در زمستان ۱۴۰۴

اقتصاد ایران در زمستان سال ۱۴۰۴ شاهد رکوردی نگران‌کننده در شاخص فلاکت بود که با رسیدن به سطح ۵۸.۲ واحد، بالاترین میزان خود را در ۱۳ سال اخیر ثبت کرد. این روند صعودی فزاینده، گویای تشدید هم‌زمان فشارهای تورمی و بیکاری بر معیشت خانوارهاست و تصویری سریع اما هشداردهنده از وضعیت اقتصادی جامعه ارائه می‌دهد.

رکورد ۱۳ ساله در شاخص فلاکت: زمستان ۱۴۰۴

بررسی داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که شاخص فلاکت در زمستان ۱۴۰۴ به سطح ۵۸.۲ واحد رسیده است که این رقم یک رکورد جدید در مقایسه با سطوح بالای پیشین خود محسوب می‌شود. این شاخص که از جمع نرخ تورم و نرخ بیکاری به دست می‌آید، اگرچه معیاری جامع برای سنجش رفاه نیست، اما فشار اقتصادی بر جامعه را به سرعت نمایان می‌سازد.

روند تاریخی شاخص فلاکت

طی ۱۳ سال گذشته، چهار قله مهم در شاخص فلاکت به ثبت رسیده بود که هر یک نشان‌دهنده دوره‌های خاصی از فشارهای اقتصادی بوده‌اند:

• تابستان ۱۳۹۲: اولین قله با ۴۷.۶ واحد، همزمان با تشدید تحریم‌های آمریکا و سازمان ملل.
• تابستان ۱۳۹۸: جهش چشمگیر به ۵۳.۲ واحد، مصادف با تهدیدات ترامپ برای لغو معافیت‌های تحریمی نفت ایران.
• تابستان ۱۴۰۰: صعود به ۵۵.۹ واحد، در اوج شیوع ویروس کرونا.
• بهار ۱۴۰۲: افزایش به ۵۶.۷ واحد، نشان‌دهنده موج جدید فشارهای قیمتی.

نکته قابل توجه این است که روند هر قله ثبت شده در شاخص فلاکت، بالاتر از قله قبلی بوده که حاکی از یک روند صعودی فزاینده و تشدید مستمر فشارها بر اقتصاد کشور است.

وضعیت استانی شاخص فلاکت در زمستان ۱۴۰۴

شاخص فلاکت در استان‌های مختلف کشور الگوی ناهمگونی را نشان می‌دهد که بیانگر توزیع متفاوت فشارهای اقتصادی است:

• بهترین وضعیت: استان‌های تهران و خراسان جنوبی کمترین و بهترین وضعیت را در این شاخص ثبت کرده‌اند.
• وضعیت مطلوب‌تر: شش استان مازندران، البرز، قم، یزد، کرمان و بوشهر نیز سطوح پایین‌تری از شاخص فلاکت را تجربه کرده‌اند.

مناطق با بالاترین فشار اقتصادی

از سوی دیگر، نامساعدترین وضعیت شاخص فلاکت در استان‌های غربی کشور مشاهده می‌شود:

• بالاترین سطوح: استان‌های کردستان، کرمانشاه و لرستان بالاترین سطوح شاخص فلاکت را به خود اختصاص داده‌اند.
• فلاکت بالا: استان‌های ایلام، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، مرکزی، گلستان و خراسان شمالی نیز شاخص فلاکت بالایی را ثبت کرده‌اند.

این پراکنش مکانی نشان می‌دهد که تراکم سطوح بالای شاخص فلاکت در غرب ایران نسبت به سایر مناطق بیشتر است و این مناطق با چالش‌های اقتصادی شدیدتری مواجه هستند.

شاخص فلاکت صرفاً ترکیبی از نرخ تورم و بیکاری است و می‌تواند دید کلی از دو شاخص اصلی اقتصادی ایجاد کند، اما مرجع اصلی برای قضاوت در مورد رفاه اقتصادی نیست.