چالش‌های بحران آب در خراسان رضوی: ۸۱٪ مصرف در کشاورزی و ۱۰٪ پرشدگی سدها

محمدعلی نعمت‌نژاد، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، با اشاره به وضعیت بحرانی منابع آبی در استان، بر ضرورت مدیریت جامع و هوشمندانه در مصارف کشاورزی، صنعتی و شرب تاکید کرد. این استان با اقلیمی عمدتاً گرم و خشک، سهم بالایی از آب مصرفی خود را از منابع زیرزمینی تامین می‌کند که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق برای حفظ پایداری این منابع است.

وضعیت نگران‌کننده منابع آبی استان

خراسان رضوی، استانی با ۲۶ درصد اقلیم گرم و خشک و ۷۴ درصد اقلیم خشک و نیمه‌خشک، با چالش‌های جدی در تامین آب مواجه است. بخش کشاورزی به‌تنهایی حدود ۸۱ درصد از کل مصرف آب استان را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که از ۱۹ سد موجود در استان، میزان پرشدگی آن‌ها تنها به ۱۰ درصد می‌رسد که نشان‌دهنده فشار شدید بر منابع آبی است.

پروژه‌های مدیریتی برای احیا و حفظ آبخوان‌ها

شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، به عنوان متولی اصلی مدیریت منابع آب، پروژه‌های متعددی را برای احیا و تعادل‌بخشی آبخوان‌ها در دست اجرا دارد. این اقدامات شامل موارد زیر است:

• انسداد چاه‌های غیرمجاز: برای جلوگیری از برداشت بی‌رویه و غیرقانونی آب.
• نصب کنتورهای هوشمند: جهت کنترل دقیق مصرف آب بر اساس مجوزها و پروانه‌های صادر شده.
• مطالعات تعیین سقف کف‌شکنی: برای دشت‌ها به منظور پیش‌بینی و تامین نیازهای استراتژیک آینده.

علاوه بر این، در حوزه مشارکت بهره‌برداران و ذی‌نفعان، موضوعات مدیریت مشارکتی به طور جدی پیگیری می‌شود تا با همکاری تمامی بخش‌ها، پایداری منابع آب در آینده تضمین شود.

فناوری‌های نوین در پایش چاه‌های کشاورزی

در راستای مدیریت هوشمند و مشارکتی، شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی اقدامات قابل توجهی انجام داده است:

• انعقاد تفاهم‌نامه‌ها: حدود ۳۶ تفاهم‌نامه در حوزه کشاورزی با تشکل‌های مربوطه منعقد شده است.
• پایش از راه دور: با استفاده از نظارت‌های هوشمند و پایش از راه دور، دورترین نقاط چاه‌های استان کنترل می‌شوند.
• تجهیز چاه‌ها به کنتور هوشمند: حدود ۹۹ درصد از چاه‌های کشاورزی واجد شرایط به کنتور هوشمند مجهز شده و کارت شارژ چاه‌ها در اختیار کشاورزان قرار گرفته است.

همچنین، در حوزه آبفای مشهد، سیستم پایش برای شبکه و منابع آب راه‌اندازی شده است که امکان مدیریت بهینه شبکه و جابه‌جایی آب در نواحی مختلف شهر را بر اساس میزان مصرف فراهم می‌کند.

الگوی مصرف؛ ضرورتی همیشگی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی تاکید کرد که رعایت الگوی مصرف، نه تنها در شرایط بحرانی، بلکه حتی در صورت پر بودن سدها نیز یک ضرورت حیاتی است. با توجه به اقلیم خشک و نیمه‌خشک غالب در استان، مدیریت جدی مصرف، به ویژه در بخش کشاورزی و الگوی کشت، برای جلوگیری از مشکلات آتی در تامین آب، امری اجتناب‌ناپذیر است.