آیکون خبر

خبر کامل

بحران بی‌آبی در روستای مرزی دستگرد: ۱۶۰۰ نفر تشنه در کانون جذب جمعیت

بحران بی‌آبی در روستای مهاجرپذیر دستگرد: تقابل رشد جمعیت و فرسودگی زیرساخت‌ها

در حالی که بسیاری از روستاهای مرزی ایران با چالش مهاجرت و کاهش جمعیت دست و پنجه نرم می‌کنند، روستای «دستگرد» در شهرستان درمیان استان خراسان جنوبی، داستانی متفاوت را روایت می‌کند. این روستا با جمعیتی رو به رشد، به کانون جذب مهاجران تبدیل شده است؛ اما تناقض تلخ اینجاست که همین روستای پویا، اکنون در چنگال خشکی و فرسودگی شبکه آبرسانی گرفتار آمده و حدود ۱۶۰۰ نفر از اهالی آن، پنج سال است که نیمی از سال را با طعم تلخ بی‌آبی سپری می‌کنند.

دستگرد: روستایی که خالی نشد، اما تشنه ماند

حکایت روستای دستگرد از توابع بخش گزیک شهرستان درمیان، حکایتی عجیب در روزگار خشکسالی است. در شرایطی که خشکسالی آمار مهاجرت از روستا به شهر را به شدت افزایش داده، دستگرد به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط طبیعی مساعد، نه تنها خالی از سکنه نشده، بلکه پذیرای مهاجران جدید نیز بوده است. اما این پویایی و ماندگاری، اکنون زیر سایه سنگین بی‌توجهی به زیرساخت‌های حیاتی، به ویژه آب، در حال رنگ باختن است.

یکی از اهالی روستا با گلایه از وضعیت موجود اظهار داشت: «روستای ما بیش از ۳۵۰ خانوار جمعیت دارد که اکثر آن‌ها جوان و از طبقه کارگر هستند. از فروردین‌ماه که هوا رو به گرمی می‌رود تا اواخر مهرماه، زندگی برای ما به جهنم تبدیل می‌شود. به خصوص در ضلع غربی روستا، آب به یک رویا تبدیل شده و هر روز دغدغه ما این است که چطور برای نیازهای اولیه، ظرف‌هایمان را پر کنیم.»

ریشه مشکل: فرسودگی و عدم توسعه زیرساخت‌ها

مجتمع آبرسانی «شهید چمران» منبع تأمین آب ۹ روستا از جمله دستگرد است. اما به گفته عضو شورای اسلامی روستای دستگرد، مشکل اصلی از آنجا آغاز می‌شود که در طول سال‌های اخیر، همسو با افزایش جمعیت و گسترش وسعت روستاها، هیچ تغییری در توان خروجی (دبی) چاه و یا تعویض خطوط انتقال اصلی صورت نگرفته است.

  • شبکه فرسوده: شبکه آبرسانی که سال‌ها پیش برای جمعیتی بسیار کمتر طراحی شده بود، اکنون زیر بار تقاضای فزاینده روستاییان کمر خم کرده و توان انتقال آب به نقاط مرتفع و انتهایی شبکه را ندارد.
  • راهکارهای پیشنهادی: حل این بحران در گرو دو اقدام اساسی است: اول، افزایش دبی چاه مجتمع شهید چمران و دوم، نوسازی و تعویض خط انتقال اصلی که به دلیل فرسودگی، با افت فشار شدید مواجه است.

تثبیت جمعیت در مناطق مرزی مانند شهرستان درمیان، یکی از راهبردهای اصلی نظام برای امنیت پایدار است. تعلل پنج ساله در نوسازی شبکه آبرسانی روستای دستگرد، با این راهبرد در تضاد بوده و نیازمند ورود فوری شرکت آب و فاضلاب استان و فرمانداری درمیان است تا قبل از آغاز فصل گرمای سال آینده، مرهمی بر زخم‌های اهالی این منطقه گذاشته شود.

توضیحات شرکت آب و فاضلاب: فراتر از مسائل فنی

معاون بهره‌برداری و توسعه آب شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی، ضمن تبیین اقدامات انجام شده، ریشه مشکلات را فراتر از مباحث فنی و مربوط به الگوهای مصرف و تخلفات انشعابی دانست.

تولید آب بیش از استاندارد

مجتمع شهید چمران که روستای دستگرد نیز بخشی از آن است، از طریق یک حلقه چاه با دبی ۲۰ لیتر در ثانیه تأمین آب می‌شود. با توجه به جمعیت پنج هزار نفری تحت پوشش این مجتمع، سرانه تولید آب برای هر نفر ۳۴۶ لیتر در شبانه‌روز است؛ این در حالی است که سرانه استاندارد کشوری تنها ۱۳۰ لیتر است.

معاون بهره‌برداری و توسعه آب شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی تأکید کرد: «آمارها نشان می‌دهد که ما بیش از سه برابر نیاز استاندارد، آب تولید و وارد شبکه می‌کنیم، بنابراین مشکل اصلی مجتمع شهید چمران، کمبود سرانه تولید یا کمبود آب در منبع نیست.»

نوسازی شبکه با مشارکت یونیسف و اعتبارات دولتی

معاون بهره‌برداری و توسعه آب شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی با بیان اینکه عمده مشکل در این روستا فرسودگی شبکه آبرسانی است، به اقدامات زیرساختی مهمی اشاره کرد:

  • اصلاح شبکه: در سال گذشته، ۶ کیلومتر از شبکه توزیع روستاهای دستگرد و اسلام‌آباد اصلاح و حوضچه‌های مسیر بهسازی شد که با مشارکت و تأمین اعتبار بین‌المللی از سوی یونیسف به سرانجام رسید.
  • پروژه‌های جدید: در سال جاری نیز با استفاده از اعتبارات دولتی، عملیات ساخت مخزن هزار مترمکعبی مجتمع آغاز شده است تا پایداری شبکه در زمان پیک مصرف افزایش یابد.

سه عامل اصلی بحران: انشعاب غیرمجاز، حوض‌انبار و خانه‌باغ

معاون بهره‌برداری و توسعه آب شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی، دلیل اصلی نرسیدن آب به برخی نقاط روستا را در سه عامل غیرفنی خلاصه کرد:

  1. انشعابات غیرمجاز: تنها در سه سال گذشته، ۲۳ انشعاب غیرمجاز در دستگرد و ۵۴ مورد در اسلام‌آباد شناسایی شده است که این موضوع تعادل فشار شبکه را به هم می‌زند.
  2. حفر حوض‌انبار: عمده افراد اقدام به حفر حوض‌انبارهایی تا ۴۰ متر مکعب می‌کنند که باعث مشکلات عدیده در پایداری مجتمع آب شده است.
  3. مصارف غیرمجاز در خانه‌باغ‌ها: ساخت خانه‌باغ‌های متعدد نیز از دلایل برهم خوردن تعادل شبکه آب محسوب می‌شود.

خراسان جنوبی استانی شرقی است که چهار شهرستان مرزی دارد و درمیان در شرق استان واقع شده است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗