خبر کامل
انتقاد از «سیم‌کارت پرو»: اینترنت طبقاتی یا دسترسی اضطراری مبتنی بر نیاز؟
طرح موسوم به «سیم‌کارت پرو» که اخیراً بحث ارائه سطوح متفاوتی از دسترسی به اینترنت را برای کاربران خاص مطرح کرده، موجی از واکنش‌ها و انتقادات را در فضای عمومی و کارشناسی ایران به دنبال داشته است. در حالی که موافقان آن را راهکاری برای پاسخ به نیازهای تخصصی می‌دانند، منتقدان معتقدند این رویکرد می‌تواند به شکل‌گیری «اینترنت طبقاتی» منجر شود.
نقد و بررسی طرح سیم‌کارت پرو
محمد مهدی حبیبی، مدیرعامل جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک، در گفت‌وگو با خبرگزاری برنا، دیدگاه خود را درباره طرح‌های جدید دسترسی به اینترنت تشریح کرد. او تاکید کرد که جزئیات هر طرحی ماهیت واقعی آن را مشخص می‌کند و اگر قرار باشد پرداخت هزینه بیشتر به دسترسی بیشتر به اینترنت منجر شود، این موضوع ذیل ناعدالتی و تبعیض قرار می‌گیرد و قابل دفاع نیست.
حمایت از اینترنت اضطراری به جای اینترنت طبقاتی
حبیبی با تفکیک میان «دسترسی ویژه مبتنی بر نیاز» و «رانت مبتنی بر پرداخت»، اظهار داشت که آنچه او از آن دفاع می‌کند، پاسخ به نیازهای مردم است. وی با اشاره به چالش‌های موجود، تاکید کرد که نه وصل بودن کامل اینترنت بدون ملاحظات امنیتی و نه قطع کامل آن بدون توجه به مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم، راه‌حل مناسبی نیست. او پیشنهاد کرد که باید به جای انتخاب میان دو سر طیف، یک راهکار میانه طراحی شود.
این راهکار می‌تواند شامل شناسایی افرادی باشد که در شرایط خاص نیاز فوری و اضطراری به دسترسی به اینترنت دارند؛ افرادی که برای فعالیت‌های حرفه‌ای، درمانی، پژوهشی، رسانه‌ای یا خدماتی نیازمند اینترنت هستند و باید امکان رفع نیاز آنان فراهم شود.
دسترسی باید بر اساس نیاز باشد نه طبقه اجتماعی
مدیرعامل جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک هرگونه امتیازدهی مبتنی بر جایگاه اجتماعی یا توان مالی را رد کرد و گفت:
«منظور از دسترسی عادلانه این نیست که یک طبقه خاص صرفا به دلیل موقعیت اجتماعی امکانات ویژه دریافت کند. معیار باید نیاز واقعی افراد باشد.»
او افزود که اگر کسی نیاز اضطراری و مشخصی دارد، باید بتواند از این امکان استفاده کند و نیازی نیست که فرد وابسته به نهاد خاصی باشد یا موقعیت اجتماعی ویژه‌ای داشته باشد. هر شهروندی که نیازش احراز شود، باید بتواند از این ظرفیت بهره‌مند شود.
انتخاب میان گزینه‌های دشوار
حبیبی با اشاره به برخی مخالفت‌ها با هرگونه طرح جدید در حوزه اینترنت گفت:
«برخی صرفا رویکرد انتقادی دارند و بدون ارائه راه‌حل با هر طرحی مخالفت می‌کنند. مخالفت کردن ساده‌ترین کار است، اما سیاست‌گذاری نیازمند ارائه گزینه‌های عملیاتی است.»
او توضیح داد که کشور به دلیل عقب‌ماندگی‌ها در توسعه زیرساخت‌ها و تاخیر در ایجاد خدمات بومی، با چالش‌هایی مواجه است و گاهی ناچاریم میان «گزینه بد و بدتر» انتخاب کنیم و باید راهکاری را برگزینیم که خسارت کمتری داشته باشد.
مشکل اساسی اپراتورها: هزینه‌های ارزی، درآمدهای ریالی
حبیبی در پاسخ به این پرسش که آیا محدودیت‌های اینترنتی باید برای همه اقشار یکسان باشد، گفت: «بخشی از این انتقاد وارد است. من هم تأکید دارم که نباید موضوع تعرفه و دسترسی با یکدیگر گره بخورند.»
وی افزود که اگر مسئله تعرفه اپراتورها مطرح است، باید به‌صورت مستقل بررسی شود. اپراتورها هزینه‌های ارزی و درآمدهای ریالی دارند و این واقعیتی است که نمی‌توان نادیده گرفت. او تاکید کرد که ترکیب این مسئله اقتصادی با موضوع اینترنت اضطراری و دسترسی ویژه، تصمیم درستی نیست و این دو موضوع باید جداگانه بررسی شوند.
سیم‌کارت پرو در شکل فعلی قابل دفاع نیست
مدیرعامل جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک در ارزیابی خود از طرح سیم‌کارت پرو گفت: «آنچه اکنون در حال اجرا یا مطرح شدن است به نظر من شکل درستی ندارد. اشکال اصلی در جزئیات آن است؛ به‌ویژه اینکه هزینه متفاوتی برای سطحی از دسترسی تعریف شده است.»
او تاکید کرد که اگر قرار است دسترسی برای افراد نیازمند فراهم شود، باید با همان تعرفه عمومی و عادی باشد، نه با قیمت جدید و متفاوت. اینگونه پرداخت بیشتر برای دسترسی بیشتر، همان «اینترنت طبقاتی» است.
اینترنت ماموریتی؛ الگویی برای دسترسی هدفمند
حبیبی مدل دیگری از دسترسی را تشریح کرد که آن را «اینترنت ماموریتی» نامید. او مثال زد که پزشکی که برای مراجعه به پایگاه‌های علمی نیازمند اینترنت است، قرار نیست با احراز این نیاز، تمام دسترسی‌های عمومی و بدون محدودیت برای او فعال شود. یا خبرنگاری که برای رصد رسانه‌های خارجی نیاز به دسترسی دارد، می‌تواند در قالب ماموریت مشخص و شفاف از اینترنت استفاده کند.
این نوع دسترسی باید چارچوب‌مند، محدود به ماموریت، قابل گزارش‌دهی و شفاف باشد. فرد باید مشخص کند این دسترسی را برای چه کاری گرفته و چه خدمتی ارائه داده است.
تفاوت عدالت با تساوی
حبیبی با تاکید بر اینکه عدالت لزوماً به معنای تساوی کامل نیست، اظهار کرد:
«برخی تصور می‌کنند اگر همه افراد دقیقا یک نوع دسترسی داشته باشند عدالت محقق شده است. در حالی که عدالت به معنای رساندن حق هر فرد متناسب با نیاز اوست.»
او توضیح داد که نیاز یک پزشک، پژوهشگر، خبرنگار یا فعال اقتصادی ممکن است با نیاز یک کاربر عادی متفاوت باشد؛ بنابراین تفاوت در دسترسی اگر مبتنی بر نیاز، قانون و ضابطه باشد، لزوماً تبعیض نیست. تبعیض زمانی رخ می‌دهد که دسترسی‌ها رانتی، بی‌قاعده و مبتنی بر روابط یا پول باشد.
لزوم شفافیت در اعطای دسترسی اینترنت
حبیبی بر ضرورت شفافیت در اعطای دسترسی ویژه تاکید کرد و گفت: اگر قرار است به فرد یا گروهی دسترسی ویژه داده شود، باید مشخص باشد به چه دلیل، برای چه مدت، با چه هدفی و با چه خروجی‌ای این دسترسی اعطا شده است. به گفته وی، اگر این فرایند شفاف نباشد، طبیعی است که افکار عمومی آن را «رانت» تلقی کند.
تعرفه و دسترسی باید از هم جدا شوند
در پایان، حبیبی بار دیگر تاکید کرد که با اصل اینترنت اضطراری و دسترسی مبتنی بر نیاز موافق است، اما با طرحی که سطح دسترسی را به میزان پرداخت گره بزند، مخالف است. او تصریح کرد که اگر قرار است تعرفه افزایش یابد، باید در قالب سیاست عمومی و با منطق مشخص برای همه بررسی شود و اگر قرار است دسترسی ویژه داده شود، باید با همان قیمت عمومی و بر اساس نیاز واقعی باشد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
