تشریح جامع برنامه‌های بنیاد ملی نخبگان برای حمایت از استعدادهای برتر کشور

تقویت تعامل و اجرای موفق برنامه‌های تحولی

خدایگان با تأکید بر تعامل گسترده بنیاد ملی نخبگان با وزارت علوم، اظهار داشت که این همکاری در سال‌های اخیر از طریق طرح‌ها و برنامه‌های متنوعی تقویت شده است. وی افزود که با وجود چالش‌های متعدد در سال 1404، برنامه‌های تحولی بنیاد ملی نخبگان با رویکرد حمایت از جامعه نخبگانی، مطابق با برنامه‌ریزی قبلی با موفقیت به اجرا درآمده‌اند.

طرح‌های شناسایی و توانمندسازی دانشجویان برتر

بنیاد ملی نخبگان چندین طرح محوری را برای شناسایی و توانمندسازی نخبگان در دست اجرا دارد:

• طرح شهید وزوایی: این طرح به حمایت از دانشجویان برتر در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری می‌پردازد. کمک‌هزینه‌های تحصیلی تا سقف 40 میلیون تومان برای کارشناسی، 50 میلیون تومان برای کارشناسی ارشد و 70 میلیون تومان برای دکتری، به همراه بسته‌های تکمیلی پژوهشی و فناورانه به برگزیدگان اعطا می‌شود. در حال حاضر، حدود 2600 نفر از دانشجویان مستعد تحت پوشش این طرح قرار دارند.
• طرح شهید احمدی روشن: این طرح بر تشکیل هسته‌های حل مسئله متمرکز است. گروه‌های 5 تا 6 نفره از دانشجویان، تحت راهبری یک استاد برجسته، بر روی مسائل اولویت‌دار کشور کار می‌کنند. این طرح علاوه بر حل مسئله، به تقویت شبکه‌سازی میان نخبگان نیز کمک می‌کند. برای هر هسته حل مسئله به‌طور میانگین 600 میلیون تومان اعتبار اختصاص می‌یابد و در سال گذشته حدود 240 هسته تشکیل شده است.

حمایت از دانشجویان دکتری با طرح‌های «آموزشیار» و «پژوهشیار»

با هدف افزایش جذابیت تحصیل در دوره دکتری در داخل کشور و رفع نابرابری‌ها با شرایط تحصیل در خارج، طرح‌های جدیدی به نام «آموزشیار» و «پژوهشیار» معرفی شده‌اند:

• حمایت مالی: حمایت ماهیانه‌ای معادل 20 میلیون تومان برای دانشجویان دکتری در نظر گرفته شده است.
• طرح آموزشیار (دو سال نخست): این حمایت مشروط به حفظ شرایط آموزشی از جمله معدل مناسب و گذراندن به‌موقع آزمون جامع است و در صورت تحقق، به‌صورت بلاعوض خواهد بود.
• طرح پژوهشیار (دو سال پایانی): این حمایت منوط به پیشرفت پژوهشی، از جمله ارائه مقالات علمی و دفاع به‌موقع از رساله است و در صورت تحقق شرایط، حمایت‌های دریافتی بلاعوض محسوب می‌شود.

اجرای این دو طرح با استقبال ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی مواجه شده است.

طرح «دانا»: توانمندسازی درمانگران نوآور

طرح «دانا» با هدف شناسایی و حمایت از دانش‌آموختگان برتر پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی اجرا می‌شود. این طرح بستری برای نقش‌آفرینی نخبگان حوزه سلامت در پژوهش‌های تخصصی فراهم می‌کند.

حمایت از دوره‌های پسادکتری و جذب هیئت علمی

بنیاد ملی نخبگان در زمینه جذب و نگهداشت نخبگان نیز اقدامات مهمی انجام داده است:

• طرح شهید چمران: این طرح از دوره‌های پسادکتری حمایت مالی می‌کند. بسته به نوع پروژه (تقاضامحور یا اولویت‌محور)، بنیاد بین 50 تا 100 درصد حمایت مالی را تأمین می‌کند.
• طرح جهت: با توجه به محدودیت فراخوان‌های جذب هیئت علمی، بنیاد سه فراخوان مستقل برگزار کرد که با 6500 ثبت‌نام مواجه شد. در این فرآیند، حدود 5 درصد از برترین متقاضیان پس از ارزیابی‌های تخصصی و کیفی، برای جذب هیئت علمی به دانشگاه‌ها معرفی شدند. فرآیند تأمین ردیف استخدامی این افراد نیز در حال پیگیری است.

حمایت از استادیاران جوان و طرح «مسکن نخبگان»

در راستای جذب و نگهداشت نخبگان، طرح‌های دیگری نیز به اجرا درآمده‌اند:

• گرنت بدو استخدام (طرح مرحوم کاظمی آشتیانی): به اساتید جوان 400 میلیون تومان گرنت بدو استخدام تخصیص می‌یابد تا به تجهیز اولیه آزمایشگاه‌ها و تثبیت شغلی آن‌ها کمک شود.
• مسکن نخبگان: این طرح با توجه به سهم بالای هزینه مسکن، به‌ویژه در تهران، برای اساتید جوان (با کمتر از 5 سال سابقه) در دستور کار قرار گرفته است. حدود 5550 نفر از این اساتید شناسایی شده‌اند. در تهران، زمین مورد نیاز برای 2000 نفر از نخبگان در مناطق 21 و 22 تأمین شده و فرآیند تشکیل تعاونی برای تخصیص اراضی در حال اقدام است.

تکریم و الگوسازی از نخبگان

بنیاد ملی نخبگان در محور سوم فعالیت‌های خود به تکریم و الگوسازی از نخبگان می‌پردازد. این فعالیت‌ها با هدف معرفی الگوهای واقعی نخبگی به جامعه انجام می‌شود. همکاری بنیاد با وزارت علوم در برگزاری جشنواره فارابی و معرفی برگزیدگان محققان برجسته حوزه علوم انسانی از جمله این اقدامات است.