پیامدهای قطعی اینترنت بر صنعت بازی‌سازی ایران و چالش «اینترنت پرو»

صنعت بازی‌سازی ایران در سال ۱۴۰۴ با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه شد که ریشه در تنش‌های کلی کشور و به‌ویژه قطعی‌های مکرر اینترنت داشت. این وضعیت، زنجیره تولید، پشتیبانی و نگهداری بازی‌ها را به شدت تحت تأثیر قرار داده و آسیب‌های گسترده‌ای به این حوزه وارد کرده است.

تأثیر بر کاربران و استودیوهای بازی‌سازی

بخشی از این آسیب‌ها مستقیماً متوجه بازیکنان بود؛ دسترسی آن‌ها به بازی‌های داخلی و خارجی محبوبشان محدود شد که این امر به‌ویژه برای کودکان و نوجوانان پیامدهای جدی‌تری به همراه داشت. با این حال، بازی‌سازان ایرانی تلاش کردند تا حد امکان سرویس‌های خود را فعال نگه دارند و با حفظ دسترسی آنلاین، این خلأ را برای کاربران تا حدی جبران کنند.

روند تولید و انتشار بازی‌ها نیز دچار اختلال شد. بسیاری از ابزارهای مورد استفاده بازی‌سازان که به اینترنت وابسته هستند، از دسترس خارج شدند و این مسئله منجر به تعطیلی یا نیمه‌تعطیلی اغلب شرکت‌ها در ماه‌های اسفند و فروردین گردید. تمرکز اصلی این استودیوها به پشتیبانی و نگهداری معطوف شد و عملاً تولید متوقف گردید. این شرایط باعث شد که برخی از بازی‌سازان که با خارج از کشور همکاری داشتند و محصولات خود را برای بازارهای بین‌المللی آماده می‌کردند، مجبور به توقف فعالیت یا خروج از کشور برای دسترسی به اینترنت شوند.

پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قطعی اینترنت

مدیرعامل استودیو بازی‌سازی پاییزان، پیامدهای اجتماعی قطعی اینترنت بین‌المللی را تشریح کرد. او اظهار داشت که دسترسی به اینترنت به یکی از ملزومات زندگی و حتی حقوق اساسی تبدیل شده و اختلال در آن باعث ایجاد احساس سرخوردگی، عقب‌ماندگی و نارضایتی در میان کاربران و بازی‌سازان می‌شود. این وضعیت در بلندمدت می‌تواند به مهاجرت نیروهای متخصص و نخبه منجر شود.

تجربه‌های گذشته نیز نشان‌دهنده عمق این آسیب‌هاست. در جریان «جنگ ۱۲ روزه»، با انتقال سرورها به خارج از کشور، حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از کاربران خارجی از دست رفتند. پس از این تجربه، سرور مجزایی برای کاربران خارجی در نظر گرفته شد که در «جنگ ۴۰ روزه» اخیر، مانع از آسیب جدید به آن‌ها شد، اما بسیاری از آسیب‌ها همچنان جبران‌ناپذیر باقی ماندند.

«اینترنت پرو» و چالش عدالت

رئیس کمیسیون بازی و سرگرمی‌های سازمان نصر، به بحث دسترسی برخی مشاغل به اینترنت بین‌المللی که برخی آن را «اینترنت طبقاتی» می‌نامند، اشاره کرد. او تأکید کرد که پیش‌تر نیز بازی‌سازان با این طرح مخالفت کرده و نمی‌خواستند خود را از مردم جدا کنند.

در حال حاضر نیز با پیچیده‌تر شدن شرایط، بدنه بازی‌سازی ایران که خود را بخشی از طبقه متوسط جامعه می‌داند، نسبت به استفاده از اینترنت‌های طبقه‌بندی‌شده مانند «اینترنت پرو» نگاه انتقادی دارد و آن را در تعارض با عدالت می‌بیند.

با این حال، برخی بازی‌سازان برای ادامه فعالیت، مجبور به انتخاب میان تعدیل نیرو و تأمین اینترنت شده‌اند. عده‌ای به خرید وی‌پی‌ان‌های بسیار گران‌قیمت چند ده تا چند صد میلیون تومانی روی آورده‌اند و برخی دیگر به دلیل ناتوانی در تأمین این هزینه‌ها، از اینترنت‌های محدودتر استفاده می‌کنند. این انتخاب‌ها از سر رضایت نبوده، بلکه از سر اجبار و برای رفع نیازهای کاری انجام شده است.

دسترسی‌های فردی و نیازهای شرکتی

کیفیت دسترسی‌های موجود به اینترنت نیز مورد انتقاد قرار گرفت. در شرایط فعلی، اینترنت در مقایسه با دوره پیش از جنگ، کارکرد مؤثری ندارد و بیشتر به استفاده‌های بسیار محدود تقلیل پیدا کرده است. یک شرکت برای ادامه فعالیت خود نیازمند دسترسی تمامی کارکنان به اینترنت است، نه اینکه این امکان صرفاً در اختیار درصد محدودی از نیروها قرار گیرد. سطح دسترسی موجود حتی کمتر از ۲۰ درصد نیاز واقعی را پوشش می‌دهد و بیشتر جنبه اسمی دارد.

آنچه تاکنون ارائه شده، عمدتاً اینترنت برای اشخاص بوده، نه برای شرکت‌ها. هنوز مورد مشخصی مشاهده نشده که یک مجموعه توانسته باشد برای آی‌پی شرکت خود دسترسی پایدار دریافت کند؛ در حالی که نیاز اصلی، دسترسی یکپارچه برای کل مجموعه است.

در نهایت، بازی‌سازان بر موضع خود مبنی بر طرفداری صریح از اینترنت آزاد تأکید کردند. آن‌ها معتقدند حتی در شرایط فعلی کشور نیز مردم با دسترسی آزاد، در مسیر منافع ملی و دفاع از کشور حرکت خواهند کرد و در نهایت، دسترسی همگانی به نفع کشور خواهد بود.