درخواست کاهش مصرف برق؛ چالش‌های ساختاری و نقش مردم

چالش‌های مصرف انرژی در ایران

بررسی‌ها نشان می‌دهد که تقریباً سه درصد جامعه، ۹۰ درصد انرژی کشور را مصرف می‌کنند. این در حالی است که در اکثر نقاط جهان، افزایش مصرف انرژی با رشد شاخص تولید ناخالص داخلی همراه است، اما در ایران به دلیل «بد مصرفی»، چنین اتفاقی رخ نمی‌دهد و بخش قابل توجهی از انرژی عملاً به هدر می‌رود.

هاشم اورعی، کارشناس حوزه انرژی و رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی انرژی ایران، در واکنش به درخواست رئیس‌جمهور، تأکید کرد که باید به ریشه‌های اصلی چالش مصرف انرژی در کشور پرداخت. او معتقد است که مخاطب اصلی این درخواست، بخش خانگی است، چرا که در بخش‌های تجاری و صنعتی امکان تغییرات چندانی وجود ندارد. در بخش خانگی نیز عمده مصرف برق مربوط به روشنایی، یخچال و جاروبرقی است.

راهکارهای مدیریت مصرف: از تولید تا واردات

تشویق تولیدکنندگان داخلی

اورعی پیشنهاد می‌کند که برای تولیدکنندگان داخلی تجهیزات برقی، باید انگیزه‌هایی برای تولید دستگاه‌هایی با راندمان بالاتر فراهم شود. او معافیت‌های مالیاتی را به عنوان یکی از راهکارهای تشویقی مطرح می‌کند. این رویکرد باید در بخش صنعت نیز پیاده‌سازی شود، اما متأسفانه در حال حاضر این موضوع رها شده و تنها از مصرف‌کننده انتظار می‌رود که برق کمتری مصرف کند.

اهمیت راندمان در واردات

در حوزه تجهیزات وارداتی نیز باید ملاک اصلی راندمان باشد. وقتی الکتروموتور یا لوازم برقی وارد می‌شود، باید راندمان آن معیار اصلی باشد؛ در حالی که اکنون ملاک‌هایی مانند تعرفه گمرکی، رنگ، جعبه و وزن مورد توجه قرار می‌گیرد و مهم‌ترین مسئله یعنی راندمان نادیده گرفته می‌شود.

این کارشناس انرژی معتقد است که اگر برنامه‌ریزی برای نکات اصلی صورت نگیرد، درخواست‌های کاهش مصرف نتیجه‌بخش نخواهد بود. او این کار را نیازمند برنامه‌ریزی چند ساله می‌داند. همچنین، قیمت‌گذاری برق و یارانه‌های سنگین نیز یکی دیگر از موانع اصلی در کاهش مصرف است، زیرا قیمت ارزان برق، انگیزه کاهش مصرف را از بین می‌برد.

نقش مردم و نهادها در کاهش مصرف

تغییر عادات مصرفی

اورعی با وجود تأکید بر لزوم مدیریت ساختاری، به اقداماتی که مردم می‌توانند انجام دهند نیز اشاره کرد. او پیشنهاد کرد که مردم استفاده از کولر را کاهش داده یا دمای آن را بالاتر تنظیم کنند. وی تأکید کرد که لازم است مردم کمی به تحمل گرما در تابستان عادت کنند. دلیل این تأکید آن است که در ماه‌های خرداد و تیر، بار سرمایشی نزدیک به نیمی از کل مصرف برق کشور را تشکیل می‌دهد و کاهش مصرف در این بخش می‌تواند بسیار مؤثر باشد.

مسئولیت نهادهای دولتی

رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی انرژی ایران بر نقش نهادهای دولتی در مدیریت مصرف نیز تأکید کرد. او بیان داشت که دستگاه‌های دولتی باید در کنار مردم نقش‌آفرینی کرده و با افزایش آگاهی و فرهنگ‌سازی، اطلاعات لازم را در اختیار جامعه قرار دهند.

در پایان، اورعی خاطرنشان کرد که باید برای مردم توضیح داده شود که کاهش مصرف چه منافعی برای خود آن‌ها دارد. اگر به مردم گفته شود که کاهش مصرف به صنعت کمک می‌کند تا تولید کند و در نهایت از افزایش تورم جلوگیری شود، اثرگذاری آن بیشتر خواهد بود؛ در غیر این صورت، صرفاً اعلام «مصرف نکنید» چندان مؤثر نخواهد بود.