گناباد؛ پیشرو در تغییر الگوی کشت و مدیریت منابع آبی استان خراسان رضوی

در شرایطی که مسئله کم‌آبی به یک چالش حیاتی تبدیل شده است، شهرستان گناباد با تمرکز بر مدیریت منابع آبی و توسعه الگوی کشت متناسب با اقلیم خشک منطقه، گام‌های مؤثری در راستای پایداری کشاورزی و امنیت غذایی برداشته است. این رویکرد، نه تنها به حفظ منابع طبیعی کمک می‌کند، بلکه زمینه را برای جهش اقتصادی و اشتغال پایدار در این شهرستان فراهم می‌آورد.

اهمیت راهبردی تغییر الگوی کشت

ابوالفضل حکیم‌پور، فرماندار گناباد، در نشستی که به بررسی تغییر الگوی کشت در شهرستان اختصاص داشت، بر نقش حیاتی جهاد کشاورزی در مدیریت منابع آبی منطقه تاکید کرد. وی اظهار داشت:

«در شرایطی که قطره‌ای آب ارزشمندتر از طلا شده است، نقش جهاد کشاورزی در جهت‌دهی تولیدات به سوی محصولات کم‌آب‌بر از اهمیت راهبردی برخوردار است.»

او افزود که توسعه کشت‌های سازگار با اقلیم و کم‌مصرف تنها به اقدامات فنی محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند برنامه‌های آموزشی و فرهنگی گسترده برای همراهی کشاورزان منطقه است.

ظرفیت‌های اقتصادی محصولات بومی

فرماندار گناباد با تقدیر از تلاش‌های کارشناسان جهاد کشاورزی در حفظ امنیت غذایی کشور، به ظرفیت‌های اقتصادی خاص منطقه اشاره کرد. وی تاکید کرد:

• محصولات بومی: سماق و آنقوزه، که با اقلیم خشک گناباد سازگاری کامل دارند، ارزشی کمتر از منابع نفتی ندارند.
• جهش اقتصادی: تمرکز بر توسعه این خوشه‌های تولیدی می‌تواند زمینه جهش اقتصادی قابل توجهی برای شهرستان فراهم کند.
• اشتغال پایدار: این رویکرد به ایجاد اشتغال پایدار در بخش کشاورزی کمک شایانی می‌کند.

حکیم‌پور خواستار نگاه ویژه مسئولان استانی به ظرفیت‌های گناباد شد و اظهار داشت که این شهرستان با پیشینه‌ای غنی در کشاورزی، آمادگی دارد تا به عنوان پایلوت اجرایی طرح الگوی کشت متناسب با تغییرات اقلیمی در سطح استان خراسان رضوی انتخاب شود. اجرای چنین الگویی می‌تواند به بهره‌وری منابع طبیعی، کاهش فشار بر سفره‌های آب زیرزمینی و افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی منطقه کمک کند.

اهداف و الزامات الگوی جدید کشت

با عملیاتی شدن الگوی جدید کشت، علاوه بر اصلاح روندهای سنتی، زمینه برای توسعه محصولات کم‌مصرف و سودآور فراهم می‌شود. کشاورزان به سمت تولیداتی هدایت می‌شوند که هم با شرایط اقلیمی سازگارترند و هم ارزش افزوده بیشتری دارند. دستیابی به این هدف نیازمند تعامل نزدیک میان:

• دستگاه‌های اجرایی
• بخش خصوصی
• مراکز علمی

است تا تصمیمات مبتنی بر دانش روز و واقعیت‌های میدانی اتخاذ شود. حکیم‌پور همچنین از جهاد کشاورزی خواست تا محوریت فعالیت‌های خود را بر آموزش و ترویج روش‌های نوین آبیاری، بهره‌وری اقتصادی و تبدیل دانش به عمل در محیط‌های روستایی قرار دهد.

گناباد، الگویی ملی در مدیریت منابع

فرماندار گناباد خاطرنشان کرد که اگر مدیریت آب و خاک با مشارکت کشاورزان و استفاده از ظرفیت علمی کارشناسان همراه شود، شهرستان گناباد می‌تواند الگویی ملی در کاهش مصرف منابع و افزایش بهره‌وری باشد. حمایت از تولیدکنندگان محصولات بومی مانند سماق، زعفران و آنقوزه نه تنها موجب پویایی اقتصاد منطقه می‌شود، بلکه در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی نیز گام مهمی خواهد بود.

مبارزه با آفات و حفظ امنیت غذایی

اسماعیل قربانی، مدیر جهاد کشاورزی گناباد، نیز در این نشست اعلام کرد که تمامی نیروهای کارشناسی مجموعه با هماهنگی کامل در مسیر صیانت از امنیت غذایی و مقابله با تهدیدات زیستی در حال فعالیتند. وی با اشاره به اهمیت نظارت روزانه بر اراضی کشاورزی افزود:

• بررسی‌های میدانی و علمی: به شکل منظم انجام می‌شود تا از بروز و گسترش آفات احتمالی جلوگیری شود.
• واکنش سریع: در صورت مشاهده هرگونه نشانه‌ای از خطر، واکنش سریع صورت می‌گیرد.

قربانی با تاکید بر همکاری سازمان‌یافته میان نهادهای محلی و جهاد کشاورزی، اظهار داشت که تعامل مؤثر میان بخشداری‌ها، شوراهای اسلامی روستا و دهیاران باعث شده است روند اطلاع‌رسانی به کشاورزان و بهره‌برداران با سرعت و دقت بیشتری انجام شود.

عملیات گسترده مقابله با آفات

مدیر جهاد کشاورزی گناباد توضیح داد که تاکنون با تلاش مستمر و شبانه‌روزی گروه‌های حفظ نباتات، عملیات مقابله با آفات غلات در سطحی بالغ بر ۳۰۵ هکتار از اراضی شهرستان انجام شده است. این عملیات تا زمان پاکسازی کامل مناطق آلوده و تثبیت شرایط مطلوب ادامه خواهد داشت و هیچ مزرعه‌ای بدون نظارت و مراقبت رها نخواهد شد.

وی نقش کارشناسان و اکیپ‌های میدانی را در موفقیت این طرح حیاتی دانست و گفت که حضور فعال و خستگی‌ناپذیر نیروهای فنی در عرصه مبارزه با آفات، نشان‌دهنده تعهد بالای مجموعه جهاد کشاورزی به حفظ سلامت محصولات و امنیت غذایی است. قربانی در پایان تصریح کرد:

«جهاد کشاورزی گناباد با برنامه‌ریزی دقیق، نظارت علمی و اتکا به ظرفیت‌های انسانی و فنی، همچنان با قدرت مسیر حفاظت از اراضی و تولید پایدار محصولات کشاورزی را دنبال می‌کند تا این شهرستان به عنوان یکی از مناطق پیشرو در مدیریت هوشمند منابع و مبارزه بیولوژیک در سطح استان مطرح شود.»