خبر کامل
چالش‌های سه‌گانه صنعت اسباب‌بازی: از گرانی مواد اولیه تا خلأ سیاست‌گذاری
صنعت اسباب‌بازی ایران با چالش‌های بی‌سابقه‌ای دست و پنجه نرم می‌کند؛ از افزایش سرسام‌آور قیمت مواد اولیه و رکود بازار گرفته تا نبود متولی واحد و عدم اجرای سند ملی. این وضعیت، آینده‌ای مبهم را برای تولیدکنندگان و فعالان این حوزه رقم زده است.
گرانی و کمبود مواد اولیه، عامل اصلی بحران
کوروش اسلامی، دبیر هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی، در گفت‌وگو با ایسنا، به تفصیل به مشکلات این صنعت پس از جنگ تحمیلی سوم پرداخت. وی تاکید کرد که تولیدکنندگان در ماه‌های اخیر با افزایش شدید قیمت مواد اولیه، به‌ویژه در حوزه پلیمری و مواد پلاستیکی، مواجه شده‌اند. این افزایش قیمت در برخی موارد تا سه برابر نیز رسیده است، در حالی که همین مواد با وجود اعلام قیمت، به‌سختی در بازار یافت می‌شوند.
علاوه بر گرانی مواد اولیه، نوسانات قیمت در حوزه بسته‌بندی نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. این شرایط باعث شده که حتی با کاهش حاشیه سود، قیمت نهایی محصول همچنان روندی افزایشی داشته باشد.
رکود بازار و کاهش قدرت خرید
اسلامی با اشاره به کاهش قدرت خرید خانوارها، توضیح داد که اسباب‌بازی در سبد مصرفی خانوارها کالایی ضروری محسوب نمی‌شود. این موضوع در کنار افزایش قیمت‌ها، بازار فروش را با رکود مواجه کرده است. از سوی دیگر، افزایش حدود ۶۰ درصدی حقوق نیز هزینه‌های تولید را بیش از پیش بالا برده و کار را برای فعالان این حوزه دشوارتر کرده است.
ترکیب مواد اولیه در صنعت اسباب‌بازی:
- مواد پلیمری: بخش عمده تولیدات (پایه اصلی)
- کاغذ و مقوا: رتبه دوم (به‌ویژه در بازی‌های فکری و بسته‌بندی)
- فلز، پارچه و سایر مواد: سهم کمتر
آسیب‌پذیری کسب‌وکارهای کوچک از اختلالات اینترنتی
دبیر هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی به تأثیر اختلالات اینترنتی بر این صنعت نیز اشاره کرد. به گفته وی، میزان آسیب‌پذیری کسب‌وکارها به اندازه و مدل فعالیت آن‌ها بستگی دارد. مجموعه‌های بزرگ‌تر که از شبکه توزیع سنتی بهره می‌برند، آسیب کمتری دیده‌اند، اما کسب‌وکارهای کوچک که عمدتاً بر بستر فضای مجازی فعالیت می‌کنند، با از دست دادن کانال‌های فروش خود مواجه شده‌اند.
وی افزود که در حوزه تولید، اختلالات اینترنتی تأثیر مستقیمی بر فرآیندها نداشته، اما باعث کندی و اتلاف زمان شده است. با این حال، کاهش سرعت تولید بیش از آنکه ناشی از اینترنت باشد، به ابهام در وضعیت بازار و کمبود مواد اولیه بازمی‌گردد.
در مورد واردات و قاچاق اسباب‌بازی، اسلامی تصریح کرد که فروردین‌ماه به‌طور سنتی دوره‌ای کم‌تحرک برای این بازار است و برای ارزیابی دقیق‌تر تأثیر محدودیت‌ها بر واردات و قاچاق، باید منتظر روند بازار در ماه‌های آینده ماند. با این حال، به نظر می‌رسد اتفاقات اخیر حین جنگ بتواند در کوتاه‌مدت اثراتی بر کاهش ورود کالای قاچاق داشته باشد، اما همچنان مسیرهای جایگزین حمل‌ونقلی برای قاچاق فعال است.
خلأ سیاست‌گذاری و سند ملی اسباب‌بازی
اسلامی با اشاره به ساختار صنعت اسباب‌بازی در کشور، افزود که این حوزه سال‌ها با نبود یک متولی مشخص و واحد برای پیگیری چالش‌ها مواجه بوده است. هرچند نهادهایی مانند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان یا دستگاه‌های فرهنگی ورود داشته‌اند، اما این ورود بیشتر از زاویه نظارت فرهنگی بوده و در بخش صنعتی، خلأ سیاست‌گذاری و حمایت محسوس است.
وی ادامه داد که با ممنوعیت واردات اسباب‌بازی در حدود شش تا هفت سال گذشته، زمینه برای رشد تولید داخلی فراهم شد؛ اما این رشد، به‌ویژه در سال‌های ابتدایی، چندان نظام‌مند و ساختاریافته نبود. بخش قابل‌توجهی از تولیدکنندگان بدون برخورداری از کارخانه مستقل فعالیت می‌کنند و زنجیره تولید به‌صورت پراکنده میان کارگاه‌ها و فعالان مختلف توزیع شده است.
«سند ملی اسباب‌بازی» نیز پس از رفت‌وآمدهای متعدد، اواخر سال گذشته ابلاغ شد؛ با این حال، این سند هنوز به مرحله اجرا و اثرگذاری عملی نرسیده است. اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا این سند می‌تواند راهگشا باشد، گفت: «در حال حاضر بیش از آنکه بتوان به این اسناد تکیه کرد، باید منتظر تحقق اقدامات عملی بود. انجمن نیز تلاش می‌کند در این فضا نقش فعال‌تری ایفا کند، اما واقعیت این است که بسیاری از فعالان صنعت در وضعیت بلاتکلیفی به‌سر می‌برند.»
ضرورت بازنگری در رویکردهای فرهنگی
دبیر هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی با تأکید بر ضرورت بازنگری در نگاه سیاست‌گذاران، تصریح کرد که تمرکز صرف بر ابعاد فرهنگی اسباب‌بازی کافی نیست و باید میان جنبه‌های فرهنگی و صنعتی این حوزه توازن برقرار شود. نیاز و سلیقه بازار در نهایت تعیین‌کننده مسیر تولید است و بی‌توجهی به این واقعیت، صرفاً به گسترش مسیرهای غیررسمی و قاچاق منجر می‌شود.
اسلامی افزود که نباید نگاه صرفاً فرهنگی به اسباب‌بازی به‌گونه‌ای باشد که مسیر تولید و بازار را محدود کند. اسباب‌بازی و عروسک می‌توانند حامل فرهنگ باشند، اما این به آن معنا نیست که تمام این صنعت را صرفاً از این زاویه تعریف کنیم، چراکه بخش قابل‌توجهی از محصولات موجود در بازارهای مختلف دنیا شباهت‌های زیادی با یکدیگر دارند و این نشان می‌دهد که با نوعی فرهنگ جهانی در این حوزه مواجه هستیم.
چالش‌های فقدان بازارپردازی فرهنگی مناسب:
در مواردی که تولید یا عرضه برخی شخصیت‌ها، به‌ویژه کاراکترهای انیمیشن‌های خارجی، ممنوع می‌شود، باید به این نکته توجه داشت که جایگزین مناسبی برای آن‌ها وجود داشته باشد. بدون تولید محتوای داخلی جذاب و قابل‌ارتباط برای کودکان، این محدودیت‌ها نه‌تنها به تقویت تولید داخلی منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تقاضا برای نمونه‌های قاچاق شود.
تولید یک شخصیت بومی موفق، مستلزم شکل‌گیری زنجیره‌ای از تولید محتوا، انیمیشن‌سازی و برندسازی است تا بتواند در ذهن مخاطب جای بگیرد و سپس به تولید محصول منجر شود؛ فرآیندی که در حال حاضر به‌طور کامل محقق نشده است.
سخت‌گیری بیش از حد در این حوزه، علاوه بر ایجاد بازار غیررسمی، رقابت را نیز برای تولیدکننده داخلی دشوار می‌کند، چراکه امکان تولید برخی محصولات پرتقاضا را از دست می‌دهد.
افزایش کیفیت اسباب‌بازی داخلی و راهکارهای توسعه
اسلامی در پایان خاطرنشان کرد که تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که بازار به‌تدریج در حال پذیرش تولیدات داخلی است و نگاه منفی پیشین نسبت به کیفیت اسباب‌بازی ایرانی تا حد زیادی تعدیل شده است. امروزه مصرف‌کنندگان گاهی پس از خرید، از داخلی بودن محصول شگفت‌زده می‌شوند که نشان‌دهنده ارتقای کیفیت تولید داخل است.
از این‌رو، به‌جای محدودیت‌های گسترده، می‌توان با نظارت هدفمند بر موارد خاص و ایجاد تعادل میان الزامات فرهنگی و واقعیت‌های بازار، مسیر توسعه این صنعت را هموارتر کرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
