مروری بر نمایشنامه‌های برجسته منتشرشده در سال ۱۴۰۴

بررسی نمایشنامه‌های برجسته

«در اعماق اجتماع» اثر ماکسیم گورکی

ماکسیم گورکی، نویسنده واقع‌گرای روس و خالق آثاری چون «بیست و شش مرد و یک زن»، «مادر» و «آوای مرغ طوفان» است. در سال ۱۴۰۴، نشر قطره نمایشنامه «در اعماق اجتماع» او را با ترجمه عبدالحسین نوشین، مترجم برجسته ایرانی، منتشر کرد. نوشین پیش‌تر بسیاری از آثار مطرح ادبیات نمایشی را به جامعه هنری ایران معرفی کرده بود. این نمایشنامه الهام‌بخش ساخت دو فیلم سینمایی توسط ژان رنوار و آکیرا کوروساوا بوده است.

«در اعماق اجتماع» نمایشنامه‌ای چهار پرده‌ای است که در سال ۱۹۰۲ نوشته شده است. این اثر زندگی گروهی از افراد فقیر و رانده‌شده را در یک مسافرخانه محقر و زیرزمینی به تصویر می‌کشد. گورکی با تصویرسازی دقیق و واقع‌گرایانه، رنج و مشقت این افراد را نمایش می‌دهد و امید و ناامیدی را از طریق شخصیت‌پردازی عمیق و روابط پیچیده و گاه متضاد بین شخصیت‌ها به خوبی ترسیم می‌کند.

«عِچق» اثر موری شیسگال

نشر نیماژ در سال ۱۴۰۴ نمایشنامه «عِچق» (Luv) نوشته موری شیسگال، نویسنده آمریکایی، را منتشر کرد. این نمایشنامه توسط شهرام زرگر، مترجم سرشناس ایرانی، به فارسی برگردانده شده است. در همان سال، عبدالرضا شیبانی این نمایش را با بازی سروش جمشیدی، کاوه مرحمتی و فرزانه سهیلی در مجموعه تئاتر لبخند روی صحنه برد.

«عچق» نمایشنامه‌ای سه شخصیتی با داستانی غافلگیرکننده است که گره‌های داستانی آن به تدریج از طریق دیالوگ‌ها آشکار و سپس گشوده می‌شوند. این اثر در سال ۱۹۶۵ نوشته شد و بلافاصله پس از اجرای آن در برادوی با موفقیت چشمگیری مواجه شد و تاکنون بیش از ۹۰۰ بار اجرا شده است. این اجرا در همان سال سه جایزه تونی را دریافت کرد. نسخه سینمایی این نمایشنامه نیز در سال ۱۹۶۷ به کارگردانی کلایو دانر و با بازی جک لمون، پیتر فالک و الین می ساخته شد.

«همین امشب» و «خواب آهسته مرگ» اثر محمد چرمشیر

انتشارات نیلا دو نمایشنامه «همین امشب» و «خواب آهسته مرگ» را از محمد چرمشیر، نویسنده پرکار ایرانی، به چاپ رسانده است.

• «همین امشب»: این نمایشنامه نخستین بار در سال ۱۳۸۷ نوشته شد. داستان آن با تصویری از یک جشن آغاز می‌شود و گفتگوی زن و مردی را دنبال می‌کند که در انتخاب موسیقی با یکدیگر تفاهم ندارند.
• «خواب آهسته مرگ»: این اثر برداشتی از رمان مشهور «دکتر جکیل و آقای هاید» نوشته رابرت لویی استیونسن است که در سال ۱۳۸۴ به نگارش درآمده است.

«مرد فیل‌نما» اثر برنارد پامرنس

«مرد فیل‌نما» بیش از هر چیز با اقتباس سینمایی دیوید لینچ شناخته می‌شود؛ اثری که نامزدی‌های بسیاری در جوایز معتبر سینمایی به دست آورد و توجه زیادی را به خود جلب کرد. فیلم سینمایی دیوید لینچ از نمایشنامه‌ای به همین نام نوشته برنارد پامرنس اقتباس شده بود که در سال ۱۴۰۴ احسان کرم‌ویسی آن را ترجمه کرد و نشر قطره به چاپ رساند.

پامرنس با خلق این نمایشنامه زندگینامه‌ای، زندگی جوزف مریک، مردی با ناهنجاری شدید جسمی در انگلستان ویکتوریایی را با نگاهی شاعرانه، فلسفی و عمیق به تصویر می‌کشد. این نمایش در ژانر تراژدی تاریخی با ساختاری غیرخطی و مبتنی بر رئالیسم شاعرانه، به جای بازنمایی صرف واقعیت، تجربه زیسته درونی شخصیت را در کانون خود قرار می‌دهد.

«مرد بالشی» اثر مارتین مک‌دونا

مارتین مک‌دونا، نویسنده و کارگردان بریتانیایی، بیشتر با آثاری چون «مراسم قطع دست در اسپوکن» و «غرب غم‌زده» شناخته می‌شود. انتشارات نیلا و افراز در سال ۱۴۰۴ نمایشنامه «مرد بالشی» این نویسنده را با ترجمه امیر امجد و زهرا جواهری به چاپ رساندند.

«مرد بالشی» یادآور سبک داستان‌های تام استوپارد و کافکا است و به ماجرای گروتسک و به شدت تأثیرگذار نویسنده‌ای می‌پردازد که در کشوری بی‌نام و نشان و با حکومتی مستبدانه زندگی می‌کند. این نویسنده به دلیل محتوای دلهره‌آور داستان‌های کوتاهش و شباهت آنها به تعدادی از کودک‌کشی‌هایی که در شهر محل زندگی او به وقوع پیوسته، مورد بازجویی و تحقیق قرار می‌گیرد.