تهران؛ پایتخت ناممکن برای جوانان شاغل اینترنتی

تهرانی که دیگر برای همه قابل سکونت نیست

سروناز، یکی از این جوانان، روایت می‌کند که چگونه پس از جنگ ۱۲ روزه، محل کارش که وابسته به اینترنت بود، فرآیند تعدیل نیرو را آغاز کرد. او مجبور شد داوطلبانه از کار خود کناره‌گیری کند، زیرا شرایط جدید شامل کسر حقوق یا حتی کار بدون حقوق برای چند ماه را نمی‌پذیرفت؛ انتخابی که برای او به معنای از دست دادن استقلال مالی و زندگی در تهران بود.

سروناز: «من باید هر ماه اجاره خانه بدهم و شرایط را نپذیرفتم. پس ترجیح دادم داوطلبانه از مجموعه جدا شوم.»

پس از آن، سروناز با چالش‌های اداری دریافت حقوق از بیمه پدرش مواجه شد که ماه‌ها دوندگی و بدهی‌های سنگین را به دنبال داشت. او هنوز هم با مشکلات بیمه درگیر است و حقوق معوقه خود را دریافت نکرده است. در این میان، او تلاشی برای یافتن کار جدید نکرده، چرا که شاهد بیکاری دوستانش در مشاغل مشابه است.

فشار هزینه‌های زندگی در پایتخت

سروناز تاکید می‌کند که هزینه‌های زندگی در تهران به قدری بالاست که حتی با داشتن هم‌خانه نیز ممکن است نتواند از پس مخارج برآید. این وضعیت او را در آستانه تصمیم برای بازگشت به شهر خود و زندگی با خانواده‌اش قرار داده است.

سروناز: «اگر همخانه نداشته باشم، شاید نتوانم به زندگی در تهران ادامه دهم و مجبور باشم به شهر خودمان برگردم و پس از سال‌ها استقلال با خانواده‌ام زندگی کنم.»

او معتقد است که وابستگی زندگی و مشاغل به اینترنت، و اختلال در این زیرساخت، نه تنها فشارها را افزایش داده، بلکه منجر به نابودی بسیاری از کسب‌وکارها و بیکاری افراد شده است.

چرخه تکراری بیکاری و بازگشت اجباری

شمیم، داستان مشابهی را روایت می‌کند، با این تفاوت که او پیش‌تر نیز تجربه بازگشت اجباری به شهر خود در استان گیلان را در دوران کرونا داشته است. پس از سال‌ها جستجوی بی‌نتیجه برای کار در رشته تخصصی خود، او با قبولی در مقطع کارشناسی ارشد در سال ۱۴۰۲ به تهران بازگشت و توانست شغلی مرتبط پیدا کند.

چالش مسکن و حقوق پایه وزارت کار

اما چالش مسکن در تهران برای شمیم نیز جدی بود. او گزینه‌هایی مانند پانسیون را به دلیل هزینه‌های بالا و عدم صرفه اقتصادی رد کرد و به دنبال هم‌خانه بود. شمیم به واقعیت تلخ اقتصادی اشاره می‌کند که حقوق پایه وزارت کار، که سال گذشته نهایتاً ۱۵ میلیون تومان بود، برای اجاره خانه در تهران کافی نیست و نیازمند دو حقوق است.

شمیم: «اگر شما هم مثل من پایه حقوق وزارت کار دریافت می‌کنید، قطعا می‌دانید که اجاره خانه در تهران نیازمند دو حقوق است؛ یکی برای پرداخت اجاره ماهیانه و دیگری برای خرج و مخارج زندگی.»

با شروع جنگ، برنامه‌های شمیم برای هم‌خانگی با دوستش به هم خورد و او مجبور به بازگشت دوباره به گیلان شد. این تجربه برای او یادآور دوران کرونا بود که با ترک تهران، شغل خود را از دست داد.

اضطراب بیکاری و آینده مبهم

شمیم به چرخه تکرارشونده‌ای از بیکاری و اضطراب اشاره می‌کند که زندگی‌اش را مختل کرده است. او نگران تعدیل نیرو در شرکت‌ها و کسب‌وکارهاست و آینده شغلی خود را نامعلوم می‌داند. حتی بازگشت به خانه و زندگی با خانواده نیز اطمینانی برای ثبات شرایط ایجاد نکرده است.

شمیم: «تمام شرکت‌ها و کسب‌وکارها برای کاهش هزینه‌ها بالاجبار تعدیل نیرو می‌کنند. اینکه چه زمانی بگویند دیگر به تو نیاز نداریم، قابل پیش‌بینی نیست. این اضطراب حتی به خانواده‌ام هم سرایت کرده و روزی نیست که از من نپرسند اوضاع سر کار چطور است؟ چیز جدید نگفته‌اند؟ خبر جدیدی نشده؟… من هم جوابی برایشان ندارم. همه‌چیز ۵۰/۵۰ است.»

او با ابراز ناامیدی از آینده، پیش‌بینی می‌کند که اگر دوباره بیکار شود، شاید دیگر هرگز به تهران بازنگردد و وارد پروسه‌ای بی‌پایان از مصاحبه‌های شغلی بی‌نتیجه شود.

تهرانِ ناممکن، تهران گران

این روایت‌ها، در کنار صداهای مشابهی که در شبکه‌های اجتماعی شنیده می‌شود، تصویری از یک جابه‌جایی خاموش را ترسیم می‌کنند. پایتخت ایران به نقطه‌ای تبدیل شده که ماندن در آن، به دلیل مشکلات اقتصادی، بی‌ثباتی شغلی و اختلال در زیرساخت‌ها، هر روز دشوارتر از قبل می‌شود.