رکود عمیق در بخش ساختمان ایران: تحلیل چرخه ناپایدار رشد و افت سرمایه‌گذاری

چرخه ناپایدار رشد و بازگشت به رکود عمیق

بررسی روند نرخ رشد ارزش افزوده بخش ساختمان به قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰ نشان می‌دهد که این بخش در سال‌های اخیر در یک چرخه ناپایدار میان رکود و بهبودهای کوتاه‌مدت قرار داشته است.

• سال ۱۴۰۰: افت‌های قابل توجه در فصول ابتدایی تا حدی به شرایط پساکرونا و اختلال در فعالیت‌های ساخت‌وساز منتسب است. رشد منفی این دوره بیشتر بازتاب رکود ناشی از همه‌گیری بوده و جهش مثبت زمستان همان سال نیز ماهیتی جبرانی و کوتاه‌مدت داشته و به یک روند پایدار رشد منجر نشده است.
• سال ۱۴۰۱: بهبود مشاهده شده به سرعت فروکش کرده و بخش ساختمان وارد وضعیت رکود کم‌نوسان با رشدهای نزدیک به صفر شده است.
• سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳: نشانه‌هایی از بهبود نسبی در برخی فصول مشاهده می‌شود، اما این رشدها از نظر دامنه و تداوم محدود بوده و بیشتر بیانگر تعدیل‌های مقطعی در فعالیت‌های ساختمانی هستند تا یک رونق پایدار.

با این حال، این روند در سال ۱۴۰۴ مجدداً معکوس شده و بخش ساختمان وارد فاز رکودی عمیق‌تری شده است. به‌گونه‌ای که در نُه‌ماهه سال ۱۴۰۴، نرخ رشد ارزش افزوده این بخش به منفی ۱۹.۴ درصد رسیده که نسبت به دوره قبل ۲۲.۷ درصد کاهش را نشان می‌دهد؛ رقمی که بیانگر تشدید قابل توجه انقباض در فعالیت‌های ساختمانی است.

در مجموع، شواهد آماری حاکی از آن است که بخش ساختمان در اقتصاد ایران طی این دوره نتوانسته از چرخه رکود خارج شود و به‌رغم تجربه‌های کوتاه‌مدت بهبود، در نهایت با تشدید فشارهای ساختاری و افت سرمایه‌گذاری، مجدداً به مسیر نزولی بازگشته است.