افزایش ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت چای خشک در انتظار بازار ایران

آینده مبهم بازار چای ایران: چرا قیمت‌ها ۷۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش می‌یابند؟

بازار چای ایران، به دلیل ماهیت فصلی و وابستگی شدید به شرایط اقلیمی، همواره با چالش‌های نوسانات تولید و هزینه‌های عملیاتی دست و پنجه نرم می‌کند. هرگونه کاهش در برداشت برگ سبز یا افزایش هزینه‌های نهاده‌های تولید، از جمله نیروی انسانی و مواد بسته‌بندی، فشار مضاعفی را بر زنجیره عرضه وارد می‌کند. در سال جاری، با توجه به افزایش چشمگیر هزینه‌های تولید، کارخانجات فرآوری برای تداوم فعالیت خود ناگزیر به تأمین برگ سبز با قیمت‌های جدید و پوشش هزینه‌های سرسام‌آور جانبی هستند. این شرایط، پرسش اصلی را مطرح می‌کند: قیمت نهایی چای خشک در بازار با چه میزان افزایشی مواجه خواهد شد؟

آغاز فصل برداشت و چالش‌های پیش‌رو

محمد صادق حسنی، مدیر اجرایی سندیکای کارخانجات شمال، تأیید کرد که فصل تولید چای آغاز شده است. او اظهار داشت: «گرچه سرمازدگی موجب تأخیر در شروع کشت شد، اما کشت از چند روز قبل آغاز شده و پیش‌بینی می‌شود از دهم ماه جاری، همه کارخانجات فعال شوند و برگ سبز را از کشاورزان دریافت کنند.»

وی بر هماهنگی میان کشاورزان و کارخانجات تأکید کرد و افزود: «کشاورزان برگ سبز در اختیار دارند و کارخانجات نیز در حال آماده‌سازی برای خرید محصول و راه‌اندازی خط تولید هستند. در بازار داخلی چای، معمولاً به دلیل چرخه تولید و فروش، موضوع ذخایر به معنای انباشت یک کالای ساکن نبوده و ذخایر بیشتر در گردش بوده‌اند. در این چرخه، واحدهای بسته‌بندی به گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند که تولید از حالت توقف خارج نشود و چای تازه در زمان مناسب به خط بسته‌بندی برسد تا عرضه پیوسته بماند.»

کاهش تولید و عوامل مؤثر

حسنی در تشریح وضعیت کمی تولید در سال ۱۴۰۴ توضیح داد که تولید چای خشک در این سال، ۶ هزار تن کمتر از سال گذشته و ۱۱ هزار تن کمتر از دو سال پیش بوده است. او ریشه اصلی این افت را خشکسالی و زمان نامناسب بارندگی دانست و تأکید کرد که قرار گرفتن بارش در زمان درست و فصل مناسب اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.

مدیر اجرایی سندیکای کارخانجات شمال افزود: «در حال حاضر امکان ارزیابی دقیق از روند بارندگی در ماه‌های آینده وجود ندارد و حتی پیش‌بینی‌ها نیز با محدودیت اطلاعاتی مواجه هستند. وضعیت انرژی و سوخت نیز به گونه‌ای نیست که بتوان با اطمینان، سناریوی هزینه آینده را ترسیم کرد، اما افزایش‌های احتمالی می‌تواند مستقیماً بر قیمت تمام‌شده اثر بگذارد.»

افزایش بی‌سابقه هزینه‌های تولید

فعال حوزه چای به افزایش قابل توجه هزینه‌ها اشاره کرد و اظهار داشت: «قیمت خرید برگ سبز از کشاورزان ۷۲ درصد افزایش یافته است. در عین حال، دستمزد کارکنان رسمی حدود ۶۰ درصد و برای کارکنان غیررسمی این رقم حدود ۱۰۰ درصد افزایش داشته است.»

وی در خصوص هزینه انرژی و سازوکار جبران هزینه‌ها عنوان کرد: «هنوز خبری از جزئیات شاخص‌های انرژی و سوخت وجود ندارد و روشن نیست دولت چگونه منابع ناشی از این تغییرات را محاسبه و اخذ می‌کند و چه میزان افزایش در گاز و برق اعمال می‌شود. هزینه‌ها بسیار بالا رفته است؛ به شکلی که ملزومات مرتبط با پتروشیمی از نظر اقلام بسته‌بندی و مواد مصرفی، نسبت به اردیبهشت سال گذشته افزایش چندبرابری داشته و این موضوع مستقیماً در قیمت‌گذاری کارخانه اثر می‌گذارد. قیمت‌گذاری باید به گونه‌ای انجام شود که کارخانه دچار زیان نشود.»

پیش‌بینی افزایش ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت چای خشک

حسنی در پیش‌بینی خود از بازه افزایش قیمت چای اظهار کرد: «در ارقام چای خشک، قیمت باید ۷۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کند تا افزایش ۷۲ درصدی برگ سبز از کشاورزان جبران شود. کارخانه‌ها ناچارند هزینه‌های جانبی ایجادشده را در قیمت تمام‌شده لحاظ کنند، زیرا بخشی از این هزینه‌ها حتی اگر در لحظه روی خط تولید اثر فوری نگذارد در نهایت در هزینه تمام‌شده منعکس می‌شود.»

او در پایان خاطرنشان کرد: «با افزایش هزینه‌های مواد و ملزومات بسته‌بندی و نیز بالا رفتن هزینه دستمزدها، چانه‌زنی قیمت‌ها در بازار داخلی به یک چالش جدی تبدیل شده است و تنها راه حفظ تعادل اقتصادی کارخانه‌ها، تنظیم متناسب قیمت‌گذاری با واقعیت جدید هزینه‌هاست.»