انقراض و احیای گاوزبان خوزستانی: تلاشی برای بازگرداندن گونه‌ای نادر به طبیعت

کشف و تکثیر بذرهای باقی‌مانده

با وجود انقراض این گونه در طبیعت، بررسی‌های دقیق نشان داد که ۲ هزار عدد بذر از گیاه گاوزبان خوزستانی خوشبختانه در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری می‌شود. این کشف ارزشمند، امیدها را برای احیای مجدد این گیاه زنده کرد.

«با بررسی محققان درباره وضعیت گونه‌های در معرض خطر ایران، مجری زیر پروژه طرح در استان خوزستان اعلام کرد که گونه گاوزبان خوزستانی در طبیعت منقرض شده است.»

محمد محمودی، رئیس گروه بانک ژن منابع طبیعی ایران، در این باره اظهار داشت: «به سرعت وارد عمل شدیم و با کاشت مجدد این بذرها و بذرگیری، توانستیم تعداد بذرهای گیاه گاوزبان خوزستانی را به ۲۰ هزار عدد افزایش دهیم و آنها را ذخیره‌سازی کنیم.»

طرح احیا و بازگرداندن به طبیعت

گام بعدی در این پروژه حیاتی، بازگرداندن این بذرها به طبیعت است. قرار است در قالب یک طرح جامع، این بذرها در زیستگاه‌های اولیه و مشابه در استان خوزستان کاشته شوند تا جمعیت از دست رفته گاوزبان خوزستانی احیا گردد.

محمودی افزود: «اکنون در حال فراهم کردن مقدمات تهیه و اجرای طرح پایلوت کاشت و احیای گونه گیاه گاوزبان خوزستانی در چند منطقه از زیستگاه‌های اولیه و مشابه نزدیک به آن در استان خوزستان با همکاری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور هستیم.»

اهمیت حفاظت از پوشش گیاهی و تنوع زیستی

حفاظت از گیاهان طبیعی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که گیاهان نه تنها حلقه نخست زنجیره‌های غذایی هستند و به طور مستقیم با غذای انسان سروکار دارند، بلکه نقش حیاتی در حفظ تعادل اکوسیستم ایفا می‌کنند.

• جلوگیری از سیل: فقر پوشش گیاهی می‌تواند باعث شود باران به جای نفوذ در زمین، به سیل‌های مخرب تبدیل شده و خسارات جبران‌ناپذیری به بار آورد.
• حفظ تنوع زیستی: بسیاری از گیاهان منقرض شده، دارای ژن‌های متعددی هستند که ممکن است فواید ناشناخته‌ای داشته باشند. با انقراض این گیاهان، تمام این ژن‌های ارزشمند نیز از بین می‌روند.

محمودی تاکید کرد: «حفاظت از گیاهان موجود در طبیعت به لحاظ تداوم تنوع زیستی نیز مهم است. بسیاری از گیاهانی که منقرض می‌شوند، دارای ژن‌های متعددی هستند و ممکن است از فواید آن هنوز اطلاعی نداشته باشیم و وقتی این گیاهان در طبیعت منقرض می‌شوند در واقع تمام آن ژن‌ها از بین خواهند رفت.»