تعویق انتخابات شوراها؛ فرصتی برای بازاندیشی و ارزیابی کارآمدی

نهاد شورا در طول سالیان متمادی، از یک ساختار ساده به نهادی پیچیده و تاثیرگذار تبدیل شده است. این پارلمان‌های محلی امروزه نه تنها به نیازهای روزمره شهر و روستا پاسخ می‌دهند، بلکه در ایجاد تغییر و تحول در تمامی حوزه‌های مرتبط با زندگی مردم نقش محوری ایفا می‌کنند. شوراها به عنوان حلقه ارتباطی میان حکمرانی و مردم، از یک سو با انبوه درخواست‌های مردمی مواجه هستند و از سوی دیگر، مسئولان بالادستی را برای جذب حمایت‌ها در مسیر خدمت‌رسانی به جامعه مطالبه می‌کنند.

اهمیت کارآمدی شوراها در توسعه شهری و روستایی

کارآمدی و خلاقیت در نهاد شورا حیاتی است؛ زیرا در غیر این صورت، حتی از پیگیری ساده‌ترین امور نیز باز می‌ماند. این واقعیت را می‌توان در وضعیت بسیاری از شهرهای راکد و کمتر توسعه‌یافته به وضوح مشاهده کرد. در مقابل، شهرهای بی‌شماری نیز وجود دارند که به لطف مدیریت شهری توانمند و شوراهای ایده‌پرداز، تحولات چشمگیری را تجربه کرده و از همسایگان خود پیشی گرفته‌اند. در روستاها نیز، پارلمان‌های محلی در بسیاری از موارد منشأ تغییرات سازنده بوده‌اند، هرچند برخی شوراها کاستی‌هایی نیز در این زمینه داشته‌اند.

شور و هیجان انتخابات شوراها

با افزایش آگاهی عمومی، نهاد شورا به ویژه در دوره‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در میان مردم پیدا کرده است، تا جایی که راهیابی به آن به یکی از هیجان‌انگیزترین رقابت‌های محلی تبدیل شده است. هر چهار سال یک بار، انتخابات شوراها شهر و روستا را به تکاپو می‌اندازد و شور و نشاط آن در برخی مناطق حتی از سایر انتخابات ملموس‌تر است. این تکاپو در میان نامزدها نیز مشهود است و آنها برای جلب آرای مردم، از سبک و سیاق متفاوتی در کنشگری انتخاباتی بهره می‌برند.

تعویق انتخابات و فرصت‌های پیش رو

انتخابات هفتمین دوره شوراهای شهر و روستا که ابتدا به دلیل رخدادهای مربوط به انتخابات ریاست جمهوری و سپس به دلیل شرایط جنگ به تعویق افتاد، فرصتی دوباره برای احیای حقوق شهروندی بر مبنای گردش نخبگان و مبتکران فراهم کرده است. به اذعان صاحب‌نظران، این تعویق، هرچند چالش‌هایی را به همراه داشته، اما زمان بیشتری برای تأمل، بازاندیشی در ادبیات رقابت و کمک به سکانداری داوطلبان کارآمد را فراهم آورده است.

• استقبال گسترده داوطلبان: استقبال چشمگیر از ثبت‌نام در دوره هفتم شوراها قابل تأمل است. آمارها نشان می‌دهد که اقشار مختلف مردم از جمله زنان، بازنشستگان و جوانان متخصص برای این رقابت مهم اعلام آمادگی کرده‌اند.
• آمار داوطلبان در اصفهان: در استان اصفهان، ۳۲۶۷ کرسی در ۱۰۱۹ روستا و ۶۶۰ کرسی در ۱۰۱۴ شهر در انتظار داوطلبان است. از مجموع ۵۱۲۲ داوطلب شهری، ۴۶۱۵ نفر و از ۸۰۵۰ داوطلب روستایی، ۷۳۷۸ نفر در هیئت‌های اجرایی تأیید صلاحیت شده‌اند.
• تأیید صلاحیت ۹۰ درصدی: تأیید صلاحیت حدود ۹۰ درصدی داوطلبان، گام نخست برای ایجاد تنوع در ترکیب پارلمان‌های محلی و افزایش مشارکت انتخاباتی است.

ارزیابی عملکرد و بازتعریف کارآمدی

در شرایطی که زمان دقیق برگزاری انتخابات شورا هنوز مشخص نیست، تعویق آن فرصت مناسبی برای ارزیابی هدفمند عملکرد شوراهای فعلی و بازتعریف معیارهای کارآمدی اعضا در دوره جدید است. شوراهای دوره ششم در این فرصت تعویق، امکان بیشتری برای پربار کردن کارنامه خود یافتند. اگرچه شرایط جنگی بر عملکردها تأثیر گذاشت، اما خروجی متناسب با طول دوره مسئولیت، معیاری مهم برای بازتعریف کارآمدی خواهد بود.

ضرورت ایجاد گفتمان انتخاباتی

با وجود عدم قطعیت زمان برگزاری، فضای انتخاباتی از هم‌اکنون آغاز شده است. لازم است در فرصت باقیمانده، تمرکز افکار عمومی از مسائل جنگ به این رویداد مهم معطوف شده و فضای مناسبی برای کنشگری‌های قانونی انتخاباتی ایجاد شود. این امر مستلزم ایجاد گفتمان انتخاباتی توسط احزاب و نخبگان، بازتعریف کارآمدی در شورای شهر و روستا، تحلیل عملکرد دوره‌های فعلی و احصاء نیازها برای انتخاب افراد شایسته است.

نقش شورا در انتخاب شهردار

از آنجا که وظیفه اصلی شورا تعیین شهردار است و بخش مهمی از فرآیندهای توسعه به کارآمدی و توانمندی شهردار بستگی دارد، هوشمندی داوطلبان در انتخاب مردم بسیار مهم است. حساسیت به شورا به عنوان نهادی سرنوشت‌ساز نباید تنها به فعالیت‌های تبلیغاتی چند روزه محدود شود، بلکه باید با آگاهی و مطالبه‌گری اصولی مردمی آغاز و به سرانجام برسد.

چاره کار سنجش کارآمدی داوطلبان بر اساس معیارهای دقیق و به‌روز است که می‌توان افق پیش روی شهر یا روستا را بر اساس آن ترسیم کرد؛ داوطلبانی که بتوانند دست کم طی چهار سال چند مطالبه معطل مانده مردم را به نتیجه ملموس برسانند یا کسانی که در بهترین حالت شهر را در وضعیت فعلی نگه می‌دارند.

لازم به ذکر است که ۹ اردیبهشت در گاهشمار ایران به عنوان «روز شوراها» نام‌گذاری شده است.