آیکون خبر

خبر کامل

طرح فهام: هوشمندسازی کنتورهای برق و مدیریت مصرف انرژی در ایران

طرح ملی فراسامانه هوشمند اندازه‌گیری و مدیریت انرژی، معروف به «فهام»، از سال ۱۳۸۹ با مجوز شورای اقتصاد و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به عنوان یک طرح ملی تعریف شد. در ابتدا، هدف این طرح هوشمندسازی کنتورهای برق ۲۰ میلیون مشترک بود، اما به دلیل محدودیت منابع مالی، شورای اقتصاد و سازمان مدیریت تصمیم گرفتند که فاز نخست طرح با تعویض و هوشمندسازی یک میلیون کنتور آغاز شود.

فاز دوم طرح فهام و تمرکز بر مشترکان خانگی

بخشی از فصل دوم اجرای طرح فهام به مشترکان خانگی اختصاص دارد. قرار است مشترکان پرمصرف در سراسر ایران با پرداخت بخشی از هزینه، به کنتورهای هوشمند مجهز شوند تا بتوانند میزان مصرف برق خود را پایش و کنترل کنند.

چالش‌ها و پیشرفت‌های فاز نخست

نگرانی‌هایی نظیر نبود زیرساخت‌ها، لزوم بومی‌سازی و عدم تجربه کافی، باعث شد تا در فاز نخست، تعویض یک میلیون کنتور مطرح شود. این طرح قرار بود در سال ۱۳۹۳ به پایان برسد، اما محدودیت منابع مالی موجب شد که تنها ۳۰۰ هزار کنتور هوشمند نصب شود. از این تعداد، ۲۰ هزار کنتور به مشترکان خانگی و تجاری، ۶۰ هزار کنتور به بخش کشاورزی و مابقی به مشترکان دیماندی اختصاص یافت.

مزایای کنتورهای هوشمند

با جایگزینی کنتورهای هوشمند، مشترکان قادر خواهند بود تا میزان مصرف برق خود را به صورت لحظه‌ای بررسی کنند. مسئولان ذی‌ربط اعلام کرده‌اند که با توجه به افزایش پلکانی تعرفه‌های برق، نصب این کنتورها برای مشترکان پرمصرف جذابیت زیادی دارد. این امکان به آن‌ها کمک می‌کند تا با اطلاع دقیق‌تر از میزان مصرف خود، ارقام قبض کمتری دریافت کرده و به پایداری شبکه برق نیز کمک کنند.

کارکردهای اساسی کنتورهای هوشمند

  • دریافت برخط اطلاعات: کنتورهای هوشمند داده‌ها و اطلاعات مصرف مشترکان را به صورت برخط دریافت می‌کنند و این قابلیت را برای مشترکان فراهم می‌آورند که نسبت به مدیریت و بهینه‌سازی مصرف انرژی خود اقدام کنند. این فرآیند ارتباط دوسویه‌ای بین شرکت‌های توزیع و مشترکان برقرار می‌سازد.
  • شناسایی مشترکان پرمصرف: از دیگر قابلیت‌های این کنتورها، شناسایی مشترکان پرمصرف و بدمصرف است که این گروه از مشترکان را ترغیب می‌کند تا تدابیر لازم را برای اصلاح الگوی مصرف خود بیندیشند.
  • تشخیص نقاط ضعف شبکه: این کنتورها همچنین می‌توانند نقاط ضعف شبکه را شناسایی کرده و قبل از اینکه مشترک با مشکلاتی نظیر افت ولتاژ یا کیفیت توان مواجه شود، ارگان‌های مربوطه را مطلع ساخته و نسبت به رفع مشکل اقدام کنند.

وضعیت کنونی و چالش‌های پیش‌رو

سؤال اصلی این است که نصب کنتورهای هوشمند برق در حال حاضر به چه مرحله‌ای رسیده است. بر اساس آخرین آمارهای رسمی، تعداد کل مشترکان شبکه برق کشور تا فروردین امسال و سهم مشترکان خانگی از این تعداد، هنوز به طور شفاف اعلام نشده است. همچنین، برنامه‌ریزی وزارت نیرو برای رسیدن به تعداد مشخصی از کنتورهای هوشمند تا پایان سال گذشته و کندی احتمالی این فرآیند، از جمله ابهامات موجود است.

هزینه و اولویت‌بندی نصب

یکی از چالش‌های جدی در مسیر نصب کنتورهای هوشمند، هزینه تمام‌شده آن، به ویژه برای مشترکان کم‌درآمد و اقشار آسیب‌پذیر است. بر اساس قانون بودجه، هزینه تعویض کنتورهای قدیمی با کنتورهای هوشمند باید به صورت اقساطی از متقاضیان دریافت شود و قیمت آن بسته به نوع مصرف و تنوع کنتور، متفاوت خواهد بود.

اهداف و برنامه‌های آتی

هدف‌گذاری نصب ۷ میلیون کنتور هوشمند جدید در دستور کار ارگان‌های ذی‌ربط قرار گرفته است تا مجموع مشترکان کنترل‌پذیر به ۱۲ میلیون نفر برسد و انعطاف‌پذیری شبکه در اوج بار افزایش یابد. پویش‌های متعددی نیز برای فرهنگ‌سازی در این زمینه اجرا شده است.

اولویت‌بندی مشترکین برای نصب کنتور هوشمند

  • مشترکین خانگی: پرمصرف‌ها با مصرف بیش از الگوی مصرف در فصول گرم.
  • مشترکین تجاری: با مصرف بیش از ۱۰۰۰ کیلووات ساعت در ماه.
  • مشترکین صنعتی: کلیه مشترکین داخل و خارج شهرک‌های صنعتی.
  • مشترکین کشاورزی: آنهایی که از برق برای پمپاژ آب جهت زراعت و باغبانی استفاده می‌کنند.
  • سازمان‌ها و ادارات: ادارات خدمات‌رسان.

هدف‌گذاری‌های کمی تا سال ۱۴۰۵

نوع تعرفهمرحله اول (قبل از اوج بار ۱۴۰۵)مرحله دوم (تا پایان سال ۱۴۰۵)
خانگی و تجاری۳۱۶,۰۰۰ کنتور۲۳۷,۵۰۰ کنتور
کشاورزی۲۱ کنتور-
صنعتی۲۳,۰۴۰ کنتور-
اداری۱,۸۵۰ کنتور-
پست‌های عمومی-۲,۴۰۰ کنتور
شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗